Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal bilgiler dersinde ülkemizin birbirinden güzel ve eşsiz coğrafi oluşumlarını tanımaya devam ediyoruz. Bu dersimizde, verilen görsellerle birlikte bu oluşumların adlarını ve özelliklerini öğreneceğiz. Haydi, hep birlikte bu coğrafi harikaları keşfedelim!
—
3.3 Vadi-Ayder (Rize)
Akarsuların yataklarını aşındırarak oluşturduğu yeryüzü şekillerine “vadi” adı verilir (Görsel 3.3).
Çözüm:
Bu soruda bize Rize’deki Ayder’in bir görüntüsü verilmiş ve akarsuların yataklarını aşındırmasıyla oluşan yeryüzü şekillerinin ne ad verildiği soruluyor. Görselde de görüldüğü gibi, dağların arasındaki derin ve eğimli alanlar akarsuların zamanla toprağı aşındırmasıyla oluşur. Bu tür şekillere biz vadi diyoruz.
—
3.4 Ova-Trakya Ovası (Edirne)
Çevrelerine göre alçakta kalan, akarsular tarafından yarılmamış geniş düzlüklere “ova” adı verilir (Görsel 3.4).
Çözüm:
Burada Edirne’deki Trakya Ovası’nın bir görüntüsü var. Soru, etrafına göre alçakta kalan ve akarsular tarafından derin yarılmaların olmadığı geniş düzlüklerin ne olarak adlandırıldığını soruyor. Görselde geniş, düz bir alan görüyorsunuz. İşte bu tür yerlere biz ova diyoruz. Ovalar genellikle tarım için çok elverişlidir.
—
3.5 Dağ-Ağrı Dağı (Ağrı)
Çevresine göre daha yüksek ve tabandan zirveye kadar eğimli yamaçları olan yeryüzü şekillerine “dağ” adı verilir (Görsel 3.5).
Çözüm:
Karşımızda Ağrı Dağı’nın muhteşem bir görüntüsü var. Soru, etrafına göre daha yüksek olan ve yamaçları eğimli olan yeryüzü şekillerinin adını soruyor. Ağrı Dağı gibi, çevresindeki araziden belirgin şekilde yükselen ve sivri bir zirveye sahip olan bu tür oluşumlara dağ denir.
—
3.6 Akar su-Manavgat Köprülü Kanyon (Antalya)
Yeryüzünde, belirli bir yatak içinde, eğim boyunca sürekli veya zaman zaman akan sulara “akarsu” adı verilir (Görsel 3.6).
Çözüm:
Antalya’daki Köprülü Kanyon’un bu etkileyici görüntüsüne bakıyoruz. Soruda, yeryüzünde belli bir yol izleyerek akan sulara ne ad verildiği soruluyor. Bu akan sulara genel olarak akarsu diyoruz. Kanyonlar da genellikle akarsuların zamanla aşındırmasıyla oluşur.
—
3.7 Ada-İstanbul Adaları (İstanbul)
Etrafları sularla çevrili kara parçasına “ada” adı verilir (Görsel 3.7).
Çözüm:
İstanbul’daki Adalar’ın kuşbakışı görüntüsünü görüyoruz. Soru, etrafı tamamen sularla çevrili olan kara parçalarına ne dendiğini soruyor. Görselde gördüğünüz gibi, bu kara parçaları etraflarındaki deniz tarafından çevrilmiş durumda. Bu tür yerlere biz ada diyoruz.
—
3.8 Körfez-Kemer (Antalya)
Denizin karanın içine doğru sokulduğu büyük su girintilerine “körfez” adı verilir (Görsel 3.8).
Çözüm:
Antalya’nın Kemer bölgesinin deniz kenarı görüntüsüne bakalım. Soru, denizin karanın içine doğru yaptığı girintilere ne ad verildiğini soruyor. Görselde denizin karaya doğru girinti yaptığı, adeta bir kucaklama gibi duran alanları görebilirsiniz. İşte bu girintilere körfez denir.
—
3.9 Boğaz-İstanbul Boğazı (İstanbul)
İki denizi birbirine bağlayan su geçitlerine ise “boğaz” adı verilir (Görsel 3.9).
Çözüm:
Ve geldik hepimizin bildiği, İstanbul’un incisi İstanbul Boğazı’na! Soru, iki farklı denizi birbirine bağlayan dar su yollarına ne ad verildiğini soruyor. İstanbul Boğazı, Karadeniz ile Marmara Denizi’ni birbirine bağlayan doğal bir su geçididir. Bu tür geçitlere boğaz diyoruz.
—
Umarım bu dersimiz ülkemizin coğrafyasını daha yakından tanımanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!