Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sosyal bilgiler dersinde okuduğunu anlama ve yorumlama becerilerimizi geliştireceğimiz harika bir etkinlik yapacağız. Önünüzdeki metni dikkatlice okuyup, metinle ilgili soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
### Metin Analizi ve Soruların Çözümü
**Metin:**
Öğrendiklerimi Uyguluyorum
Aşağıdaki haberi metnini okuyunuz. Metinle ilgili soruyu cevaplayınız.
Genel ağda yapılan her 20 ara-madan birinin sağlık odaklı oldu-ğunu gösteren bir araştırmaya gö-re, sağlıkla ilgili bilgi ihtiyacı için genel ağ kullananların oranı %78. Doktora gitmeden genel ağdaki bilgilerle hastalığına teşhis koyan da var, tedavisine başlayan da. Hastalığa tanıyı hekim yerine ge-nel ağda dolaşan yanlış bilgiler a-racılığıyla koyanlar, sağlıklarını tehlikeye atıyor. “Genel ağ doktorluğu” denilen yöntemle birçok kişinin doktora gitmeden hastalığına teşhis koyarak tedavi sürecine başladığı belirtiliyor. Uzmanlar, şifayı genel ağlar-daki sağlık sitelerinde ya da forumlarda arayanların en ufak rahatsızlıklarında bile kendilerine “kanser” teşhisi koyabildiklerini söylüyor.
İnternet Geliştirme Kurulu Başkanı genel ağda sağlık konusunda oluşturulan bilinçsiz içe-riği vatandaşları yanlış yönlendirdiğini belirterek “Bilgi kirliliğine karşı bilinçli tüketiciler, bilinçli genel ağ kullanıcıları olmalıyız. Genel ağda yer alan içeriklerin büyük bir kısmı kulla-nıcılar tarafından oluşturulmuş verilerdir. Genel ağ, pek çok konuda bilgiye erişimin en hızlı yolu olsa da bilinçli bir genel ağ kullanıcısı, orada yer alan içeriğe koşulsuz inanmadan önce içeriğinin sorgulanması gerektiğini bilir. Sağlık konusunda yer alan içeriklerin de her geçen gün arttığını gözlemliyoruz. Ancak alanında uzman olmayan kişilerin paylaştığı bilgiler, kul-lanıcıların hayatını riske atabiliyor.” diye konuştu.
EN YANLIŞ BİLGİLER FORUM SİTELERİNDE
Genel ağ güvenliği konusunda çalışmalar yapan Adli Bilişim Uzmanı ise şu bilgileri verdi: “Genel ağ ortamındaki bilgi kirliliğinin en riskli boyutunun sağlık alanında olduğu tüm dünya ülkeleri tarafından kabul ediliyor. Genel ağda bilgi kirliliğinin önüne geçilmesi çok zor. Sağlık alanında en yanlış bilgilerin forum sitelerinde olduğu biliniyor.”
Genel ağdan düzenlenerek alınmıştır (28.09.2015).
Haberde genel ağ kullanımının sağlık alanındaki etkisi nasıl yorumlanmıştır? Aşağıdaki boşluğa yazınız.
Şimdi bu metni okuduk. Metinde genel ağ (internet) kullanımının sağlık alanındaki etkilerinden bahsediliyor. Bakalım bu etkiler nelerdir ve bu konuda uzmanlar neler söylüyor.
—
Soru 1:
Metne göre, genel ağda sağlıkla ilgili bilgi ihtiyacı duyanların oranı yüzde kaçtır?
Çözüm:
Bu sorunun cevabını metnin ilk paragrafında bulabiliriz. Metinde şöyle deniyor: “Genel ağda yapılan her 20 ara-madan birinin sağlık odaklı oldu-ğunu gösteren bir araştırmaya gö-re, sağlıkla ilgili bilgi ihtiyacı için genel ağ kullananların oranı %78.”
Bu cümledeki “%78” sayısı, genel ağda sağlıkla ilgili bilgi ihtiyacı duyanların oranını bize net bir şekilde söylüyor.
Sonuç: %78
—
Soru 2:
Metinde bahsedilen “Genel ağ doktorluğu” kavramı ne anlama gelmektedir?
Çözüm:
Metnin ilk paragrafında bu kavram açıklanmış. Orada şöyle yazıyor: “Doktora gitmeden genel ağdaki bilgilerle hastalığına teşhis koyan da var, tedavisine başlayan da. Hastalığa tanıyı hekim yerine ge-nel ağda dolaşan yanlış bilgiler a-racılığıyla koyanlar, sağlıklarını tehlikeye atıyor. “Genel ağ doktorluğu” denilen yöntemle birçok kişinin doktora gitmeden hastalığına teşhis koyarak tedavi sürecine başladığı belirtiliyor.”
Yani, “Genel ağ doktorluğu” demek, insanların doktora gitmeden internetteki bilgilerle kendi hastalıklarına teşhis koyup, tedaviye başlaması anlamına geliyor. Bu durum, metne göre oldukça tehlikeliymiş.
Sonuç: İnsanların doktora gitmeden internetteki bilgilerle kendi hastalıklarına teşhis koyması ve tedaviye başlaması.
—
Soru 3:
İnternet Geliştirme Kurulu Başkanı’na göre bilinçli bir genel ağ kullanıcısı, sağlık konusunda yer alan içerikleri nasıl değerlendirmelidir?
Çözüm:
Metnin ikinci paragrafında İnternet Geliştirme Kurulu Başkanı’nın sözleri yer alıyor. Başkan şöyle demiş: “Bilgi kirliliğine karşı bilinçli tüketiciler, bilinçli genel ağ kullanıcıları olmalıyız. Genel ağda yer alan içeriklerin büyük bir kısmı kulla-nıcılar tarafından oluşturulmuş verilerdir. Genel ağ, pek çok konuda bilgiye erişimin en hızlı yolu olsa da bilinçli bir genel ağ kullanıcısı, orada yer alan içeriğe koşulsuz inanmadan önce içeriğinin sorgulanması gerektiğini bilir.”
Burada başkan, bilinçli bir kullanıcının internetteki bilgilere hemen inanmaması gerektiğini, içeriğin doğruluğunu araştırması gerektiğini vurguluyor. Yani, bilgiyi sorgulamalıyız.
Sonuç: İçeriğin doğruluğunu sorgulamalı, koşulsuz inanmamalıdır.
—
Soru 4:
Adli Bilişim Uzmanı’na göre genel ağdaki bilgi kirliliğinin en riskli olduğu alan hangisidir ve bu alandaki yanlış bilgilerin en çok nerede görüldüğü belirtilmiştir?
Çözüm:
Metnin son paragrafına baktığımızda Adli Bilişim Uzmanı’nın görüşlerini görüyoruz. Uzman şöyle diyor: “Genel ağ ortamındaki bilgi kirliliğinin en riskli boyutunun sağlık alanında olduğu tüm dünya ülkeleri tarafından kabul ediliyor. Genel ağda bilgi kirliliğinin önüne geçilmesi çok zor. Sağlık alanında en yanlış bilgilerin forum sitelerinde olduğu biliniyor.”
Bu cümlelerden anladığımız kadarıyla, en riskli alan sağlık alanıymış. Ve bu alandaki yanlış bilgiler de en çok forum sitelerinde görülüyormuş.
Sonuç:
a) En riskli alan: Sağlık
b) Yanlış bilgilerin en çok görüldüğü yer: Forum siteleri
—
Soru 5:
Yukarıdaki metni okuduktan sonra, genel ağ kullanımının sağlık alanındaki etkileri hakkında ne gibi bir yorum yapabilirsiniz?
Çözüm:
Bu sorunun cevabı için metnin tamamını dikkatlice düşünmemiz gerekiyor. Metinde genel ağın sağlık konusunda bize hızlı bilgiye ulaşma imkanı sunduğu belirtiliyor. Ancak aynı zamanda, metinde pek çok tehlikeye de dikkat çekiliyor:
* İnsanlar doktora gitmeden internetten teşhis koyup tedaviye başlıyorlar. Bu durum sağlıklarını tehlikeye atıyor.
* “Genel ağ doktorluğu” denilen yöntemle bilinçsizce yapılan teşhisler, hatta “kanser” gibi ciddi hastalıklar için bile yanlış yönlendirmeler olabiliyor.
* İnternetteki bilgilerin büyük bir kısmı herkes tarafından yazılabiliyor ve bu bilgilerin doğruluğu her zaman garanti değil.
* Özellikle forum sitelerinde sağlıkla ilgili çok fazla yanlış bilgi bulunabiliyor.
* Uzman olmayan kişilerin paylaştığı bilgiler, insanların hayatını riske atabiliyor.
Bu durumlardan yola çıkarak şöyle bir yorum yapabiliriz:
Sonuç:
Genel ağ, sağlık bilgisine ulaşmada hızlı bir kaynak olsa da, bu bilgilerin doğruluğunu sorgulamadan inanmak ve doktor kontrolü olmadan kendi kendimize teşhis ve tedavi uygulamak büyük riskler taşımaktadır. Özellikle sağlık alanında bilinçsizce paylaşılan yanlış bilgiler, insanların hayatını tehlikeye atabilir. Bu nedenle genel ağdaki sağlık bilgilerini kullanırken çok dikkatli olmalı, mutlaka uzman görüşüne başvurmalıyız.
Umarım bu çözümlerimiz hepimiz için faydalı olmuştur. Unutmayalım ki bilgiyi doğru kullanmak en az bilgiyi edinmek kadar önemlidir!