Anlık görüntüleyici sayısı yükleniyor…
Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde Anadolu’nun kadim uygarlıklarına bir yolculuk yapacağız. Hazırsanız, elimizdeki harita ve görsellerle bu gizemli dünyayı birlikte keşfedelim!
—
Harita 2.1 Anadolu Uygarlıkları
Anadolu, elverişli iklim koşullarına, zengin su kaynaklarına yakın bereketli ovalara ev sahipliği yapması ve önemli ticaret yollarının geçtiği bir bölgede bulunmasından dolayı dünyanın en eski ve en önemli yerleşim merkezlerinden biri olmuştur. Konya yakınlarında bulunan Çatalhöyük, dünyanın bilinen en eski yerleşim yerlerinden biridir. Son dönemlerde yapılan arkeolojik kazılarla ortaya çıkarılan Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe de dünyanın bilinen en eski ibadet merkezlerinden biridir (Görsel 2.2). İlk Çağ’da Anadolu’da insanlık tarihine önemli katkılar sunan birçok uygarlık kurulmuştur (Harita 2.1).
Haritanın sağ alt köşesinde yer alan kutucuk, haritada farklı renklerle gösterilen uygarlıkların hangi dönemlerde yaşadığını bizlere anlatıyor. Bu bilgi kutucuğuna dikkatlice bakalım:
Kırmızı çizgi: Hititler (MÖ 2000 – MÖ 700)
Turuncu çizgi: Frigler (MÖ 1200 – MÖ 676)
Sarı çizgi: İyonlar (MÖ 1200 – MÖ 546)
Mor çizgi: Urartular (MÖ 900 – MÖ 600)
Mavi çizgi: Lidyalılar (MÖ 700 – MÖ 547)
Bu renkler ve tarihler, Anadolu’da yaşamış bu büyük uygarlıkların hem yaşadıkları coğrafyayı hem de ne kadar süre boyunca var olduklarını gösteriyor. Şimdi bu bilgileri kullanarak soruları cevaplamaya hazırız!
—
Soru 1: Haritada hangi uygarlığın en geniş alana yayıldığı görülmektedir?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için haritadaki renkli çizgilerin kapladığı alanlara dikkat etmemiz gerekiyor. Haritaya baktığımızda, farklı renklerin temsil ettiği uygarlıkların Anadolu ve çevresinde nasıl yayıldığını görüyoruz.
Adım 1: Haritadaki her bir uygarlığın temsil edildiği rengi ve bu rengin kapladığı coğrafi alanı inceleyelim.
Adım 2: Özellikle kırmızı çizgi ile gösterilen Hititler‘in Anadolu’nun büyük bir bölümünü kapsadığını görüyoruz. Diğer uygarlıkların alanları Hititlere göre daha sınırlı kalmış.
Sonuç: Haritada Hititler‘in en geniş alana yayıldığı görülmektedir.
—
Soru 2: Aşağıdaki uygarlıklardan hangisi, verilen bilgilere göre en uzun süre yaşamıştır?
a) Hititler
b) Frigler
c) İyonlar
d) Lidyalılar
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için, her bir seçenekteki uygarlığın yaşam süresini hesaplamamız gerekiyor. Yaşam süresini bulmak için verilen başlangıç ve bitiş tarihlerini kullanacağız. Unutmayalım ki “MÖ” yani “Milattan Önce” dediğimizde, sayılar küçüldükçe zaman ileri gider, büyüdükçe zaman geriye gider. Yani MÖ 2000, MÖ 700’den daha eskidir.
Adım 1: Her bir seçenekteki uygarlığın yaşam süresini hesaplayalım.
a) Hititler: Başlangıç: MÖ 2000, Bitiş: MÖ 700
Yaşam süresi = Başlangıç yılı – Bitiş yılı
MÖ 2000 – MÖ 700 = 1300 yıl
Hesaplama:
2000
– 700
——
1300
b) Frigler: Başlangıç: MÖ 1200, Bitiş: MÖ 676
Yaşam süresi = Başlangıç yılı – Bitiş yılı
MÖ 1200 – MÖ 676 = 524 yıl
Hesaplama:
1200
– 676
——
524
c) İyonlar: Başlangıç: MÖ 1200, Bitiş: MÖ 546
Yaşam süresi = Başlangıç yılı – Bitiş yılı
MÖ 1200 – MÖ 546 = 654 yıl
Hesaplama:
1200
– 546
——
654
d) Lidyalılar: Başlangıç: MÖ 700, Bitiş: MÖ 547
Yaşam süresi = Başlangıç yılı – Bitiş yılı
MÖ 700 – MÖ 547 = 153 yıl
Hesaplama:
700
– 547
—–
153
Adım 2: Hesapladığımız yaşam sürelerini karşılaştıralım.
- Hititler: 1300 yıl
- Frigler: 524 yıl
- İyonlar: 654 yıl
- Lidyalılar: 153 yıl
Bu sayılar arasında en büyüğü 1300’dür.
Sonuç: Verilen bilgilere göre en uzun süre yaşamış uygarlık Hititler‘dir. Bu yüzden doğru cevap a) Hititler‘dir.
—
Soru 3: Haritada gösterilen uygarlıklardan hangisi, Mezopotamya uygarlığı ile komşu olmuştur?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için haritayı dikkatlice incelemeli ve “Mezopotamya” yazan bölgenin nerede olduğunu bulmalıyız. Mezopotamya, iki nehir arasındaki verimli topraklar anlamına gelir ve coğrafi olarak Anadolu’nun doğusunda yer alır.
Adım 1: Haritada “Mezopotamya” yazan bölgeyi bulalım. Haritanın sağ tarafında, adının üzerinde “MEZOPOTAMYA” yazan bir alanı görüyoruz.
Adım 2: Bu Mezopotamya bölgesine en yakın, yani komşu olan uygarlığın rengini ve adını haritada tespit edelim. Mezopotamya’nın batısında, mor renkli bir alan görüyoruz. Bu mor rengin hangi uygarlığa ait olduğunu, haritanın sağ alt köşesindeki açıklama kutucuğundan kontrol edelim.
Adım 3: Açıklama kutucuğuna baktığımızda, mor rengin Urartular‘ı temsil ettiğini görüyoruz. Urartular’ın yaşadığı bölge, haritada Mezopotamya’nın hemen batısında yer alıyor.
Sonuç: Haritada gösterilen uygarlıklardan Urartular, Mezopotamya uygarlığı ile komşu olmuştur.
—
Görsel 2.2 Göbeklitepe-Şanlıurfa
Bu görsel, gerçekten de insanlık tarihinin en eski yapılarından birini, Göbeklitepe’yi gösteriyor. Burası, haritada bahsedilen ve Şanlıurfa yakınlarında bulunan, dünyanın bilinen en eski ibadet merkezlerinden biriymiş.
Soru 4: Görsel 2.2’de yer alan yapı, insanlık tarihi açısından neden önemlidir?
Çözüm:
Bu sorunun cevabı, metinde ve görselin altındaki açıklamada gizli. Metin bize Göbeklitepe’nin ne olduğunu söylüyor, biz de bu bilgiyi kullanarak önemi hakkında yorum yapmalıyız.
Adım 1: Metnin ilgili bölümünü tekrar okuyalım: “Son dönemlerde yapılan arkeolojik kazılarla ortaya çıkarılan Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe de dünyanın bilinen en eski ibadet merkezlerinden biridir.”
Adım 2: Metindeki anahtar kelimelere odaklanalım: “dünyanın bilinen en eski ibadet merkezlerinden biri”. Bu ifade, Göbeklitepe’nin ne kadar özel ve önemli olduğunu gösteriyor.
Adım 3: “En eski” demek, ondan daha eskisi bilinmiyor veya bulunamamış demek. Bu da demek oluyor ki, insanlar çok daha eskiden beri inanışlarına göre yapılar inşa edebiliyorlarmış. Bu, insanların o dönemlerde bile gelişmiş bir kültüre ve düşünce yapısına sahip olduğunu gösterir.
Sonuç: Görsel 2.2’de yer alan Göbeklitepe yapısı,
—
Umarım bu çözümlerimiz, Anadolu uygarlıklarını daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!
Henüz onaylanmış öğrenci çözümü yok.
İlk çözümü sen paylaşabilirsin. Aşağıdaki formdan fotoğrafını yükle.
1 takipçi