Merhaba canım öğrencim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde UNESCO ve ülkeler arası ticaret hakkında güzel bilgiler öğreneceğiz. Gel bakalım, seninle bu soruları birlikte çözelim. Tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını takip ederek doğru cevabı bulacağız!
4. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), dünyadaki ortak miras eserlerini belirler ve koruma altına alır. UNESCO insanlığın ortak mirası olan kültürel ve doğal varlıkları dünyaya tanıtmak, insanlarda ortak mirasa sahip çıkma bilinci oluşturmak ve ortak mirasın yaşatılması için çalışmalar yapar.
Bu bilgilere göre,
I. Ortak miras tek bir millete değil, tüm insanlığa aittir.
II. Ortak mirası korumak ve yaşatmak tüm insanlığın görevidir.
III. Dünyadaki tüm insanlar ortak miras değerlerini gezme, görme ve tanıma hakkına sahiptir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
a) I ve II.
b) I ve III.
c) II ve III.
d) I, II ve III.
Çözüm:
Bu soruda bize UNESCO’nun ortak mirasla ilgili yaptığı çalışmalardan bahsediliyor. Verilen metni dikkatlice okuduğumuzda, ortak mirasın tüm insanlığa ait olduğu ve korunmasının tüm insanlığın görevi olduğu açıkça anlaşılıyor. Bu yüzden I ve II numaralı yargılar metinden çıkarılabilir.
Ayrıca metinde, ortak miras eserlerinin dünyaya tanıtıldığı ve insanlarda bu bilincin oluşturulduğu belirtiliyor. Bu da III numaralı yargının da doğru olduğunu gösteriyor. Çünkü insanlar bu mirasları tanıma ve görme hakkına sahip olmasa, tanıtımı ve bilincin oluşturulması mümkün olmazdı.
Bu nedenle, I, II ve III numaralı yargıların hepsi metinden ulaşılabilir sonuçlardır.
Sonuç: d) I, II ve III.
B.
Aşağıdaki tabloda bazı şehirlerimizin 2018 yılına ait ihracat ve ithalat rakamları verilmiştir.
| Şehir | İhracat (milyon TL) | İthalat (milyon TL) |
| Kayseri | 1.006 | 735 |
| Sivas | 435 | 291 |
| Yozgat | 34 | 125 |
Aşağıdaki soruları tabloya göre cevaplayınız.
1. Verilen şehirlerin ihracat oranlarına göre düşükten yükseğe doğru sıralaması nasıldır?
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için tablodaki ihracat rakamlarına bakmamız gerekiyor. İhracat rakamları şunlar:
Kayseri: 1.006 milyon TL
Sivas: 435 milyon TL
Yozgat: 34 milyon TL
Şimdi bu rakamları en küçükten en büyüğe doğru sıralayacağız. En küçük rakam 34, sonra 435 ve en büyüğü de 1.006.
Adım 1: En küçük ihracat rakamına sahip şehri bulalım. Bu rakam 34 milyon TL ile Yozgat’tır.
Adım 2: İkinci en küçük ihracat rakamına sahip şehri bulalım. Bu rakam 435 milyon TL ile Sivas’tır.
Adım 3: En yüksek ihracat rakamına sahip şehri bulalım. Bu rakam 1.006 milyon TL ile Kayseri’dir.
Yani şehirlerin ihracat oranlarına göre düşükten yükseğe doğru sıralaması:
Yozgat, Sivas, Kayseri
Sonuç: Yozgat, Sivas, Kayseri
2. Hangi şehirlerimizin ihracat rakamı ithalat rakamından fazladır?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için her bir şehir için ihracat rakamını ithalat rakamıyla karşılaştırmalıyız. Bakalım hangi şehirde sattığımız malın değeri, aldığımız malın değerinden daha fazla.
Adım 1: Kayseri’yi inceleyelim.
Kayseri İhracat: 1.006 milyon TL
Kayseri İthalat: 735 milyon TL
Burada 1.006, 735’ten daha büyük olduğu için Kayseri’nin ihracatı ithalatından fazladır.
Adım 2: Sivas’ı inceleyelim.
Sivas İhracat: 435 milyon TL
Sivas İthalat: 291 milyon TL
Burada 435, 291’den daha büyük olduğu için Sivas’ın ihracatı ithalatından fazladır.
Adım 3: Yozgat’ı inceleyelim.
Yozgat İhracat: 34 milyon TL
Yozgat İthalat: 125 milyon TL
Burada 34, 125’ten daha küçük olduğu için Yozgat’ın ihracatı ithalatından azdır.
Yani ihracatı ithalatından fazla olan şehirler:
Sonuç: Kayseri ve Sivas
3. Verilen bu bilgilere göre şehirlerimizden ihraç edilen ürünleri öğrenebilir miyiz? Neden?
Çözüm:
Tabloda bize sadece şehirlerin ne kadar sattığı (ihraç ettiği) ve ne kadar aldığı (ithal ettiği) rakamlarla verilmiş. Yani bir nevi para birimiyle ifade edilmiş. Ama hangi ürünleri sattığımız veya aldığımız hakkında hiçbir bilgi yok.
Bu yüzden, bu bilgilerle hangi ürünleri ihraç ettiğimizi öğrenemeyiz.
Neden? Çünkü tabloda sadece ticari değerler (milyon TL) var. Ürünlerin kendisi, ne tür ürünler olduğu hakkında bir bilgi içermiyor.
Sonuç: Hayır, öğrenemeyiz. Çünkü tabloda sadece ticari rakamlar verilmiş, ihraç edilen ürünlerin türleri hakkında bilgi bulunmamaktadır.
C. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Ülkeler arası ticaretin gelişmesinde etkili olan unsurlar nelerdir?
Açıklama:
Ülkelerin birbirleriyle alışveriş yapması, yani ticaret yapması için bazı önemli şeyler gerekir. Tıpkı senin arkadaşlarınla bir şeyleri değiş tokuş yapman gibi, ülkelerin de ticaret yapabilmesi için bazı şartlar olmalı. Bunlardan bazıları şunlar:
- Üretim: Ülkelerin satacak bir şeyleri olmalı. Yani bir şeyler üretmeli. Bu ürünler tarım ürünleri, fabrikada üretilen eşyalar veya ham maddeler olabilir.
- İhtiyaç: Başka ülkelerin de senin ürettiğin şeylere ihtiyacı olmalı.
- Taşıma Yolları: Ürünlerin bir ülkeden diğerine kolayca taşınabilmesi için iyi yollar, limanlar, havaalanları gibi ulaşım imkanları olmalı.
- Anlaşmalar: Ülkeler arasında ticaret yapmayı kolaylaştıran anlaşmalar olmalı. Örneğin, gümrük vergilerinin düşük olması gibi.
- Para Birimi: Ülkeler arasında alışveriş yapmayı sağlayacak ortak bir para birimi veya döviz kurlarının belirlenmiş olması gerekir.
- İletişim: Ülkelerin birbirleriyle kolayca haberleşebilmesi, anlaşabilmesi de önemlidir.
Sonuç: Ülkeler arası ticaretin gelişmesinde üretim, ihtiyaç, ulaşım imkanları, anlaşmalar, para birimi ve iyi bir iletişim gibi unsurlar etkilidir.
2. Ortak mirasa ait değerlerin korunması neden önemlidir?
Açıklama:
Ortak miras dediğimiz şeyler, tüm insanlığın ortak malı olan tarihi yerler, sanat eserleri, doğal güzellikler gibi şeylerdir. Bunları korumamızın birçok önemli sebebi var:
- Geçmişi Anlamak: Bu miraslar, geçmişte yaşayan insanların hayatlarını, kültürlerini, bilgilerini bize anlatır. Onları koruyarak geçmişimizle bağ kurarız.
- Geleceğe Aktarmak: Bu değerler bizden önceki nesillerden bize miras kaldı. Biz de onları gelecek nesillere aktarmakla sorumluyuz. Tıpkı bize emanet edilmiş gibi düşün.
- Kültürel Çeşitlilik: Dünyadaki farklı kültürlerin, medeniyetlerin izlerini taşırlar. Bu da dünyamızın ne kadar renkli ve zengin olduğunu gösterir.
- Eğitim ve Bilgi: Bu miraslar, bilim, sanat, tarih gibi alanlarda bize çok şey öğretir. Yeni şeyler öğrenmemiz için harika bir kaynaktır.
- Turizm ve Ekonomi: Tarihi ve doğal güzellikler turizmi geliştirir, bu da ekonomiye katkı sağlar.
Sonuç: Ortak miras değerlerini korumak, geçmişimizi anlamak, geleceğe aktarmak, kültürel çeşitliliği zenginleştirmek, eğitim almak ve ekonomiye katkı sağlamak için önemlidir.
3. “İcat ve buluşların temelinde ihtiyaçlar vardır.” sözünü örnek vererek açıklayınız.
Açıklama:
Bu söz çok doğru! İnsanlar bir şeylere ihtiyaç duyduklarında, o ihtiyacı gidermek için yeni şeyler bulmaya, icat etmeye yönelirler. Tıpkı bir problemi çözmek için çözüm aramak gibi. Gel sana birkaç örnek vereyim:
- Tekerlek: Eskiden insanlar ağır eşyaları taşımakta zorlanıyorlardı. Bu taşıma ihtiyacını gidermek için tekerlek icat edildi.
- Ampul: Geceleri karanlıkta iş yapmak, evleri aydınlatmak bir ihtiyaçtı. Bu ihtiyacı karşılamak için Thomas Edison ampulü icat etti.
- Telefon: İnsanlar birbirleriyle uzaktayken konuşmak istiyorlardı. Bu iletişim ihtiyacını karşılamak için telefon icat edildi.
- Bilgisayar ve İnternet: Bilgiye ulaşmak, bilgiyi saklamak, hızlı iletişim kurmak gibi ihtiyaçlar bilgisayar ve internetin yaygınlaşmasını sağladı.
Gördüğün gibi, insanların karşılaştığı zorluklar veya gidermek istedikleri eksiklikler, onları yeni şeyler bulmaya teşvik etmiş.
Sonuç: İnsanların karşılaştığı sorunlar veya gidermek istedikleri eksiklikler (ihtiyaçlar), onları yeni şeyler icat etmeye ve buluşlar yapmaya yönlendirmiştir. Tekerlek, ampul, telefon gibi icatlar bu duruma örnek gösterilebilir.
4. UNESCO hangi alanlarda faaliyet gösterir?
Açıklama:
UNESCO’nun adını ilk soruda görmüştük: Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü. Adından da anlaşılacağı gibi, UNESCO’nun faaliyet gösterdiği ana alanlar şunlardır:
- Eğitim: Herkesin iyi bir eğitim almasını sağlamak, eğitimde fırsat eşitliğini artırmak, eğitim kalitesini yükseltmek için çalışmalar yapar.
- Bilim: Bilimsel araştırmaları destekler, bilimsel bilgilerin yayılmasını sağlar ve uluslararası bilimsel işbirliğini teşvik eder.
- Kültür: Dünyanın dört bir yanındaki kültürel miras alanlarını korumak, kültürel çeşitliliği desteklemek ve kültürlerarası diyaloğu geliştirmek için çalışır.
- İletişim ve Bilgi: İletişim özgürlüğünü destekler, bilginin serbestçe yayılmasını sağlar ve bilgiye erişimi kolaylaştırmak için projeler yürütür.
- Doğal Miras: Sadece tarihi yerler değil, doğal güzellikleri de koruma altına alır.
Sonuç: UNESCO, eğitim, bilim, kültür, iletişim ve bilgi alanlarında faaliyet gösterir.
5. Turizmin ekonomik faaliyetler üzerindeki etkilerini örnek vererek açıklayınız.
Açıklama:
Turizm, insanların farklı yerlere gidip görmesi, dinlenmesi, eğlenmesi gibi faaliyetlerdir. Bu durum, gidilen yerlerin ekonomisi üzerinde çok büyük etkiler yaratır. Gel bakalım bu etkiler nelermiş:
- Yeni İş Alanları: Turizm sayesinde oteller, restoranlar, ulaşım şirketleri, hediyelik eşya dükkanları gibi yerlerde yeni iş imkanları doğar. İnsanlar bu alanlarda çalışarak para kazanır.
- Yerel Ürünlerin Satışı: Turistler gittikleri yerlerin yerel ürünlerini, el sanatlarını, yiyeceklerini satın alırlar. Bu da yerel üreticilere ve esnafa fayda sağlar.
- Döviz Girdisi: Yabancı turistler kendi ülkelerinin parasını ülkemize getirirler. Bu döviz, ülkemizin ekonomisini güçlendirir. Örneğin, bir turist Türkiye’ye geldiğinde dolar veya euro harcar, bu da ülkemize döviz kazandırır.
- Altyapı Gelişimi: Turistlerin daha rahat seyahat edebilmesi için yollar, havalimanları, oteller, müzeler gibi yerlerin daha iyi hale getirilmesi gerekir. Bu da genel olarak o bölgenin altyapısını geliştirir.
- Farkındalık ve Tanıtım: Turizm, bir ülkenin veya bölgenin tanıtımına da büyük katkı sağlar. İnsanlar gittikleri yerleri başkalarına anlatır, bu da o yerin daha çok tanınmasını sağlar.
Örnek: Bir sahil kasabasına yazın turistler geldiğinde, oteller dolar, restoranlar dolup taşar, yerel satıcılar el işlerini satar. Bu durum, o kasabadaki insanların daha çok para kazanmasını ve bölgenin ekonomisinin canlanmasını sağlar.
Sonuç: Turizm, yeni iş alanları yaratır, yerel ürünlerin satışını artırır, ülkeye döviz girdisi sağlar, bölgenin altyapısını geliştirir ve tanıtıma katkı sağlayarak ekonomik faaliyetler üzerinde olumlu etkiler yaratır.
181