Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte bu görseldeki soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
—
**Soru 1: Çikolatanın ham maddesi olan kakao ağacı Türkiye’de yetişmez. O halde, ülkemizde çikolata nasıl üretilebiliyor?**
Bu soruyu cevaplamak için öncelikle metni dikkatlice okumamız gerekiyor. Metinde şöyle bir bölüm var: “Ülkelerin iklimi, bitki örtüsü, yer altı ve yer üstü kaynakları farklılıklar gösterir. Ülkeler, kendi ülkelerinde üretilemeyen ürünleri ya da olmayan kaynakla-rı başka ülkelerden alırken kendi ürettikleri tüketim fazlası ürünleri ya da kaynakları da başka ülkelere satarlar.” İşte bu cümlenin içinde gizli cevap!
Çözüm:
Türkiye’de kakao ağacı yetişmediği için, çikolata üretmek için gerekli olan kakao çekirdekleri başka ülkelerden satın alınıyor. Yani, biz kendi ürettiğimiz farklı ürünleri başka ülkelere satıp, karşılığında ihtiyacımız olan hammaddeleri başka ülkelerden alıyoruz. Bu duruma “dış ticaret” deniyor.
—
**Soru 2: Türkiye’nin yer altı ve yer üstü kaynakları bakımından oldukça zengin olan ülkelerden biri olduğunu metinden anlıyoruz. Ülkemiz bu kaynaklarıyla kendi ihtiyaç-larını büyük ölçüde karşılamakta, ihtiyaç fazlası ürünleri de başka ülkelere satmaktadır. Yurt dışından ürün alım işlemine ise “ithalat”, yurt dışından ürün satım işlemine “ihracat” denir. Aşağıda T.C. Ticaret Bakanlığı’mızın tarım, gıda ve sanayi sektörleri verilerine göre hazırladığı ülkemiz ihracatında önemli yere sahip sanayi ve tarım ürünlerinin listesi verilmiştir.**
Bu soru aslında bir bilgi veriyor ve bir sonraki sorular için hazırlık yapıyor. Bu metni dikkatlice okuyup, “ithalat” ve “ihracat” kelimelerinin ne anlama geldiğini iyice aklımıza kazıyalım.
—
**Aşağıdaki listede yer alan ürünlerden hangileri sanayi ürünleridir?**
Şimdi bu soruyu çözmek için yukarıdaki tabloda yer alan “Sanayi Ürünleri” bölümüne bakmamız gerekiyor. Tabloda sanayi ürünleri listelenmiş.
Seçenekler:
a) Altın ve diğer mücevherat
b) Ambalaj
c) Ayakkabı
d) Boya
e) Cam ve seramik inşaat malzemeleri
f) Demir-çelik, demir-çelikten eşya
g) Deri ve deri mamulleri
h) Doğal taşlar
ı) Elektrikli makine ve kablolar
i) Ev tekstili
j) Gemi inşa sanayisi
k) Gıda işleme makineleri
l) Halı
m) Hazır giyim
n) Kimya, kozmetik
o) Madencilik
p) Mobilya
r) Oto ana-yan sanayisi
s) Pompa ve kompresörler
ş) Takım tezgâhları
t) Tarım alet ve makineleri
u) Teknik tekstiller
ü) Tekstil yan sanayisi
v) Temizlik maddeleri
y) Çimento
z) İlaç ve eczacılık
ıı) İnşaat malzemeleri
Çözüm:
Bu sorunun cevabı aslında tabloda açıkça yazıyor. “Sanayi Ürünleri” başlığının altındaki tüm ürünler sanayi ürünüdür. Yani yukarıda listelenen tüm şıklar bu sorunun cevabıdır. Bu ürünler fabrikalarda üretilen ürünlerdir.
—
**Aşağıdaki listede yer alan ürünlerden hangileri tarım ürünleridir?**
Bu soruyu da aynı şekilde, tablonun “Tarım Ürünleri” bölümüne bakarak çözeceğiz.
Seçenekler:
a) Antep fıstığı
b) Baharat ve çay
c) Bisküvi
d) Fındık ve mamulleri
e) Hububat
f) Kanatlı hayvan eti
g) Meyve
h) Makarna
ı) Meyve suları
i) Yaş meyve ve sebze
j) Zeytinyağı
k) Şekerli ve çikolatalı mamuller
Çözüm:
Burada da yine “Tarım Ürünleri” başlığının altındaki tüm ürünler tarım ürünüdür. Bu ürünler topraktan elde edilen veya hayvancılıkla ilgili ürünlerdir. Örneğin Antep fıstığı, meyve, sebze gibi ürünler doğrudan doğadan gelirken, et ve süt ürünleri de hayvancılıkla ilgilidir. Bisküvi ve makarna gibi ürünler tarım ürünlerinden işlenerek elde edilse de, bu listede “tarım ürünleri” başlığı altında verilmişler.
—
**Yukarıdaki listeyi inceleyerek yaşadığınız yerde, adı geçen sanayi ve tarım faaliyetlerinin olup olmadığını araştırınız. Bunun üzerinde etkili olan unsurları arkadaşlarınızla paylaşınız.**
Bu soru aslında bir ödev gibi. Benden istenen, yaşadığım yerde (yani sizin yaşadığınız yerde) bu listede adı geçen sanayi ve tarım ürünlerinden hangilerinin üretildiğini veya bu faaliyetlerin yapılıp yapılmadığını araştırmam ve sonra da neden böyle olduğunu, yani o yerin neden o ürünü üretmeye veya o faaliyeti yapmaya uygun olduğunu arkadaşlarıma anlatmam.
Çözüm:
Bu soruya vereceğim cevap, benim nerede yaşadığıma göre değişir. Örneğin, ben eğer bir sahil kasabasında yaşıyorsam, orada balıkçılıkla ilgili faaliyetler (örneğin deniz ürünleri ihracatı) olabilir. Eğer bir tarım bölgesinde yaşıyorsam, orada buğday, mısır gibi hububat ürünleri yetiştiriliyor olabilir. Eğer bir sanayi şehrinde yaşıyorsam, fabrikalarda üretilen çeşitli sanayi ürünleri (otomotiv, tekstil gibi) olabilir.
Araştırma Önerisi:
Bu soruyu kendiniz araştırmak için şu adımları izleyebilirsiniz:
1. Yaşadığınız yerin adını bir kenara yazın.
2. Yukarıdaki listedeki ürünlerden hangilerinin sizin yaşadığınız yerde üretildiğini veya bu faaliyetlerin yapılıp yapılmadığını öğrenmek için ailenizle konuşabilir, internetten kısa bir araştırma yapabilir veya komşularınıza sorabilirsiniz.
3. Örneğin, “Benim yaşadığım yerde zeytinyağı üretiliyor mu?” veya “Bizim şehirde araba parçası üreten fabrikalar var mı?” gibi sorular sorabilirsiniz.
4. Bulduğunuz sonuçları not alın.
5. Sonra da düşünün: “Neden bizim yaşadığımız yerde bu ürünler üretiliyor?” Mesela, “Bizim yerimizde çok zeytin ağacı olduğu için zeytinyağı üretiyoruz” veya “Burada iş gücü fazla olduğu için araba fabrikaları kurulmuş” gibi nedenler bulmaya çalışın. Bu nedenlere “etkili olan unsurlar” diyoruz. Bunlar iklim, toprak yapısı, su kaynakları, ulaşım imkanları, iş gücü gibi şeyler olabilir.
6. Son olarak, bu bilgileri arkadaşlarınızla paylaşın.
Umarım bu açıklamalarım soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!