Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizden bildiğiniz gibi, anayasamızda yer alan haklarımızı öğrenmeye devam ediyoruz. Bu hafta, anayasamızdaki bazı temel haklarımızı görsellerle birlikte inceleyeceğiz. Hadi gelin, bu hakları birlikte keşfedelim!
—
**Madde 17 – Herkes; yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Tibbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tibbi deneylere tabi tutulamaz (Görsel 6.12).**
Bu madde bize diyor ki, hepimizin yaşama hakkı var. Yani kimse bizi öldüremez, canımıza zarar veremez. Aynı zamanda hem bedenimiz hem de ruh sağlığımızla ilgili kendimizi iyi hissetme ve onu koruma hakkımız var. Doktora gitmek, spor yapmak gibi şeyler buna girer. Bir de kimse, bizim iznimiz olmadan vücudumuz üzerinde bilimsel deneyler yapamaz veya bizi tıbbi deneylere zorlayamaz. Tıpkı görseldeki minik bebeğin ne kadar değerli ve korunmaya muhtaç olduğu gibi, hepimiz bu haklara sahibiz.
6.12 Yeni doğmuş bebek
—
**Madde 20 – Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz (Görsel 6.13).**
Bu madde de bizim özel hayatımızla ilgili. Düşünsenize, kimse gelip sizin odanıza izinsiz giremez, sizin konuşmalarınızı gizlice dinleyemez veya ailenizle ilgili özel bilgileri başkalarına yayamaz. İşte bu, özel hayatın gizliliği hakkı sayesinde oluyor. Tıpkı görseldeki kişinin istemediği bir durumla karşılaştığında elini kaldırıp “dur” demesi gibi, biz de özel alanımıza saygı gösterilmesini isteyebiliriz.
6.13 Özel hayatın gizliliği önemlidir.
—
**Madde 22 – Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır (Görsel 6.14).**
Burada da haberleşme özgürlüğümüzden bahsediliyor. Yani istediğimiz kişiyle telefonla, internetle veya mektupla konuşabiliriz. Ama en önemlisi, bu haberleşmelerin gizli kalmasıdır. Yani yazdığımız mesajları, konuştuğumuz şeyleri kimse izinsiz okuyamaz veya dinleyemez. Tıpkı görseldeki elinde telefonla bir şeyler yazan kişinin, kendi özel dünyasında olması gibi, haberleşmelerimiz de gizli kalmalı.
6.14 Haberleşme araçları
—
**Madde 25 – Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz (Görsel 6.15).**
Bu madde de bizim düşünce ve inanç özgürlüğümüzü anlatıyor. Yani aklımızdan geçenleri, bir konuda ne düşündüğümüzü özgürce söyleyebiliriz. Kimse bize “şöyle düşünmek zorundasın” diyemez. Ve en güzeli de, farklı düşündüğümüz için kimse bizi ayıplayamaz, yargılayamaz veya suçlayamaz. Görseldeki gençlerin farklı fikirleri konuşup tartıştığı gibi, biz de özgürce fikirlerimizi beyan edebiliriz.
6.15 Düşüncelerini ifade eden bireyler
—
**Madde 27 – Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir (Görsel 6.16).**
Bu madde ise öğrenme ve sanatla ilgili özgürlüğümüzü vurguluyor. Hepimiz istediğimiz bilimi, sanatı öğrenebiliriz. Öğrendiklerimizi başkalarına anlatabiliriz, yayabiliriz. Hatta bu konularda yeni araştırmalar yapma hakkımız bile var. Görseldeki genç kızın bir sınıfta, sanki bir şeyler öğreniyor veya anlatıyor olması bu hakkı temsil ediyor.
6.16 Öğrenme hakkını kullanan birey
—
**Madde 67 – Vatandaşlar, kanunda gösterilen şartlara uygun olarak, seçme, seçilme ve bağımsız olarak veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma ve halk oylamasına katılma hakkına sahiptir (Görsel 6.17).**
Bu madde de biz vatandaşların seçme ve seçilme hakkını anlatıyor. Yani belirli yaşa geldiğimizde oy kullanabiliriz, yani kimin yönetime gelmesini istediğimizi seçebiliriz. Aynı zamanda, eğer istersek kendimiz de aday olup seçilebiliriz. Siyasi partilere katılabiliriz veya kendi başımıza siyasi faaliyetlerde bulunabiliriz. Hatta önemli konularda yapılan halk oylamalarına da katılabiliriz. Görseldeki sandıklar da tam olarak bu seçme ve seçilme hakkımızın bir göstergesi.
6.17 Seçim sandığı
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası s.23-38. (Düzenlenmiştir.)
—
Anayasamız haklarımızı güvence altına almakla kalmamış, hak ihlaline maruz kaldığımız durumlar olursa bu sorunların çözülebilmesi için mahkemeye başvurabilme hakkımızı da güvence altına almıştır. (T.C. Anayasası Madde 36)
Hakkımızı ve hak arama yollarını bilmek, sorunlarımızı hukuk kuralları çerçevesinde çözmek neden önemlidir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
152