Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümündeki soruları çözeceğiz. Hadi gelin, bu sorulara yakından bakalım ve hepsini tek tek anlayarak çözelim.
—
**5. Soru:**
Girişimci Arif Bey yeni bir yatırımda bulunurken;
* Üreteceği malın insanların isteklerine ve ihtiyaçlarına hitap edip etmediğini,
* Üretim yaparken lazım olan hammadde, enerji ve insan gücünün olup olmadığını,
* Üretim yapacağı tesisi ve iş birliği yapacağı kişi ve kurumları belirler.
Buna göre Arif Bey’in yeni bir yatırımda bulunurken;
I. üretim yapacağı mal,
II. üretimde bulunacağı yer,
III. ticari irtibat kuracağı bireyler
faktörlerinden hangilerine dikkat ettiği söylenebilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
**Çözüm:**
Bu soruda Arif Bey’in yeni bir yatırım yaparken nelere dikkat ettiğini anlamamız gerekiyor. Soruda verilen üç maddeyi tek tek inceleyelim:
* İlk maddede Arif Bey’in “üreteceği malın insanların isteklerine ve ihtiyaçlarına hitap edip etmediğini” kontrol ettiği söyleniyor. Bu, üreteceği malın ne olacağıyla ilgili, yani **üretim yapacağı mal** konusuna girer. Bu yüzden **I. öncül** doğrudur.
* İkinci maddede ise “üretim yaparken lazım olan hammadde, enerji ve insan gücünün olup olmadığını” ve “üretim yapacağı tesisi” belirttiği söyleniyor. Hammadde, enerji ve insan gücü üretimin gerçekleşeceği **üretim yeri** ile doğrudan ilgilidir. Bu yüzden **II. öncül** de doğrudur.
* Üçüncü maddede ise “iş birliği yapacağı kişi ve kurumları belirler” deniyor. Bu, Arif Bey’in kimlerle çalışacağını, yani kimlerle **ticari irtibat kuracağını** gösterir. Bu yüzden **III. öncül** de doğrudur.
Arif Bey, yatırım yaparken bu üç faktörün hepsine de dikkat etmiştir. Bu yüzden doğru cevap D şıkkıdır.
**Sonuç:** D) I, II ve III
—
**6. Soru:**
Yaklaşan yaz mevsimiyle birlikte ailece alışverişe çıktık. Babam, ablam ve abim kısa kollu tişört aldı, ben ise ince bir penye aldım.
Buna göre, ailenin alışveriş yapması ekonomik faaliyetlerin hangi aşamasıyla ilgilidir?
A) Üretim
B) Dağıtım
C) Tüketim
D) Turizm
**Çözüm:**
Bu soruda ailenin yaptığı alışverişin ekonomik faaliyetlerin hangi aşamasına girdiğini bulmamız gerekiyor. Ekonomik faaliyetler genellikle üretim, dağıtım, tüketim gibi aşamalardan oluşur.
* **Üretim:** Bir malın veya hizmetin ortaya çıkarılmasıdır. Örneğin bir fabrikanın tişört üretmesi gibi. Ailemiz tişörtleri üretmedi, satın aldı.
* **Dağıtım:** Üretilen malların tüketiciye ulaştırılmasıdır. Örneğin tişörtlerin mağazalara gönderilmesi gibi. Ailemiz dağıtım sürecinde yer almadı.
* **Tüketim:** Üretilen mal veya hizmetlerin insanlar tarafından kullanılması, harcanmasıdır. Ailemiz tişörtleri satın alarak kendi ihtiyaçlarını karşılamış oldu. Yani tişörtleri kullanacaklar. Bu, **tüketim** aşamasıdır.
* **Turizm:** İnsanların dinlenmek, eğlenmek veya başka amaçlarla bir yerden başka bir yere seyahat etmesidir. Ailemizin alışverişi turizmle ilgili değil.
Ailemiz tişörtleri ihtiyaçları için satın aldığına göre, bu ekonomik faaliyetlerin **tüketim** aşamasıdır.
**Sonuç:** C) Tüketim
—
**B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri verilen ifadelerden uygun olanı ile tamamlayınız.**
Verilen kelimeler: sanayi, maden, Antalya, dilekçe, tüketim, Niğde
1. Doğal ve tarihî güzellikler bakımından zengin, güneşli gün sayısı fazla olan ………………………. kıyı turizmi için uygundur.
2. Ülkemizde ………………………. sektörünün en geliştiği şehir, İstanbul’dur.
3. Zonguldak’ta yer altı kaynaklarının fazlalığı ………………………. sanayisinin gelişmesini sağlamıştır.
4. ………………………., ekonomik faaliyetlerin son aşamasıdır.
5. ………………………. hakkı, tüketicilerin yaşadığı sorunların çözümünde başvurabileceği yöntemler- den biridir.
**Çözüm:**
Şimdi de verilen kelimeleri doğru yerlere yerleştirerek cümleleri tamamlayalım. Dikkatli okuyalım ve hangi kelimenin hangi cümleye uyduğunu bulalım.
1. Doğal ve tarihî güzellikler bakımından zengin, güneşli gün sayısı fazla olan **Antalya** kıyı turizmi için uygundur.
* Açıklama: Antalya, ülkemizin güneyinde yer alan ve turizm açısından çok popüler bir ilimizdir. Hem denizi hem de tarihi yerleriyle ünlüdür. Bu yüzden bu cümleye en uygun kelime “Antalya”dır.
2. Ülkemizde **sanayi** sektörünün en geliştiği şehir, İstanbul’dur.
* Açıklama: İstanbul, Türkiye’nin en kalabalık şehri olmasının yanı sıra, sanayinin, ticaretin ve finansın da merkezidir. Bu yüzden “sanayi” kelimesi bu cümleye uyar.
3. Zonguldak’ta yer altı kaynaklarının fazlalığı **maden** sanayisinin gelişmesini sağlamıştır.
* Açıklama: Zonguldak, kömür yataklarıyla bilinir. Kömür yer altı kaynağıdır ve “maden” kelimesiyle ilgilidir. Bu kaynaklar sayesinde madencilik ve buna bağlı sanayi gelişmiştir.
4. **Tüketim**, ekonomik faaliyetlerin son aşamasıdır.
* Açıklama: Üretilen bir mal veya hizmetin insanlar tarafından kullanılmasına tüketim denir. Bu, ekonomik döngünün son adımıdır.
5. **Dilekçe** hakkı, tüketicilerin yaşadığı sorunların çözümünde başvurabileceği yöntemlerden biridir.
* Açıklama: Bir sorunla karşılaştığımızda yetkililere veya ilgili kurumlara yazılı olarak başvurmamızı sağlayan belgeye dilekçe denir. Tüketiciler de haklarını aramak için dilekçe yazabilirler.
**Sonuç:**
1. Antalya
2. sanayi
3. maden
4. Tüketim
5. Dilekçe
—
**C. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.**
1. Yaşadığınız çevrede hangi meslek gruplarına ihtiyaç duyuluyor? Neden?
2. Tüketici haklarının yasalarla güvence altına alınması neden önemlidir? Açıklayınız.
3. Girişimci insanların özellikleri nelerdir? Açıklayınız.
4. Hizmet sektörünün geliştiği bir bölgede yaygın olan meslek grupları hangileridir?
**Çözüm:**
Bu soruları defterinize yazmanız istenmiş, bu yüzden şimdi size bu soruları nasıl cevaplayabileceğinize dair bazı ipuçları vereceğim. Kendi düşüncelerinizi ve bildiklerinizi de ekleyerek cevaplarınızı zenginleştirebilirsiniz.
1. **Yaşadığınız çevrede hangi meslek gruplarına ihtiyaç duyuluyor? Neden?**
* Düşünün bakalım, yaşadığınız yerde insanlar hangi işleri yapıyorlar? Mesela bakkallar var mı? Ekmek yapan fırınlar? Doktorların olduğu sağlık ocakları veya hastaneler? Okullarınızda öğretmenler var değil mi? Arabaları tamir eden ustalar, evleri yapan inşaat işçileri…
* Neden bu mesleklere ihtiyaç duyuluyor? Çünkü bu meslekler bizim temel ihtiyaçlarımızı karşılıyor. Mesela doktorlar hastalandığımızda bize yardım ediyor, öğretmenler bize bilgi veriyor, bakkallar bize yiyecek satıyor.
* Cevabınıza yaşadığınız yerdeki örnekleri yazabilirsiniz. Örneğin: “Yaşadığım çevrede bakkallara, fırınlara, doktorlara, öğretmenlere ve tamircilere ihtiyaç duyuluyor. Çünkü bakkallar bize gıda maddeleri sağlıyor, doktorlar sağlığımızı koruyor, öğretmenler bize eğitim veriyor.” gibi.
2. **Tüketici haklarının yasalarla güvence altına alınması neden önemlidir? Açıklayınız.**
* Tüketici kimdir? Alışveriş yapan, bir malı veya hizmeti kullanan kişidir. Peki hakları nelerdir? Mesela aldığı ürünün sağlam olması, parasının karşılığını alması, kandırılmaması gibi.
* Bu haklar neden yasalara yazılmış? Çünkü bazen satıcılar veya hizmet verenler tüketiciyi kandırabilir, bozuk ürün satabilir veya istediğimiz hizmeti vermeyebilir. İşte yasal güvence sayesinde biz tüketiciler korunmuş oluruz. Eğer bir sorun yaşarsak, yasalara başvurarak hakkımızı arayabiliriz.
* Cevabınıza şöyle başlayabilirsiniz: “Tüketici haklarının yasalarla güvence altına alınması çok önemlidir. Çünkü bu sayede insanlar alışveriş yaparken kandırılmazlar, aldıkları ürünlerin kalitesinden emin olabilirler ve bir sorunla karşılaştıklarında haklarını yasal yollarla arayabilirler. Bu, hem güvenli alışveriş ortamı sağlar hem de haksızlıkları önler.”
3. **Girişimci insanların özellikleri nelerdir? Açıklayınız.**
* Girişimci ne demektir? Yeni fikirler bulan, cesurca iş kuran, risk alan insanlardır.
* Peki onların özellikleri nelerdir?
* **Cesur olmaları:** Yeni bir iş kurmak risklidir, bu yüzden cesur olmaları gerekir.
* **Yaratıcı olmaları:** Yeni fikirler üretebilmeleri önemlidir.
* **Planlı olmaları:** İşlerini iyi planlamaları gerekir.
* **Çalışkan olmaları:** Başarılı olmak için çok çalışmaları gerekir.
* **Pes etmemeleri:** Karşılaştıkları zorluklara rağmen yollarına devam etmeleri gerekir.
* **Sorumluluk sahibi olmaları:** Kendi işlerinin sorumluluğunu alırlar.
* Cevabınıza bu özellikleri sıralayarak başlayabilirsiniz: “Girişimci insanlar; cesur, yaratıcı, planlı, çalışkan ve sorumluluk sahibi kişilerdir. Yeni fikirler bulurlar, risk almaktan korkmazlar ve karşılaştıkları zorluklara rağmen pes etmeyerek hedeflerine ulaşmaya çalışırlar.”
4. **Hizmet sektörünün geliştiği bir bölgede yaygın olan meslek grupları hangileridir?**
* Hizmet sektörü nedir? Bir mal üretmek yerine, insanlara bir hizmet sunan alanlardır. Mesela sağlık, eğitim, turizm, bankacılık, ulaşım, iletişim gibi.
* Bu sektörün geliştiği bir yerde hangi meslekler yaygın olur?
* **Turizm:** Otel çalışanları, rehberler, restoran çalışanları.
* **Sağlık:** Doktorlar, hemşireler, eczacılar.
* **Eğitim:** Öğretmenler, üniversite hocaları.
* **Bankacılık ve Finans:** Banka çalışanları, finans uzmanları.
* **Ulaşım:** Pilotlar, hostesler, otobüs şoförleri, tren makinistleri.
* **İletişim:** Telekomünikasyon çalışanları, teknisyenler.
* **Diğer hizmetler:** Avukatlar, muhasebeciler, temizlik görevlileri, güvenlik görevlileri.
* Cevabınıza bu meslek gruplarından bazılarını yazabilirsiniz: “Hizmet sektörünün geliştiği bir bölgede yaygın olan meslek grupları arasında turizm çalışanları (otel görevlileri, rehberler), sağlık çalışanları (doktorlar, hemşireler), eğitimciler (öğretmenler), bankacılar, avukatlar ve bilişim uzmanları gibi meslekler bulunur.”
Umarım bu açıklamalar soruları anlamanıza yardımcı olmuştur. Başka sorunuz olursa çekinmeden sorun! Başarılar dilerim!