Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde medya okuryazarlığı konusunu ele alacağız. Gelin hep birlikte görseldeki soruları inceleyelim ve cevaplarını bulalım.
Kitap, gazete, dergi, radyo, televizyon, genel ağ gibi iletişim ve kitle iletişim araçlarının tümüne “medya” adı verilir (Görsel 4.5).
Kitle iletişim araçları yoluyla elde edilen mesajları alma, çözümleme bu mesajları değerlendirme ve iletme becerisi- ne ise “medya okuryazarlığı” adı verilir. Medya okuryazarlığı, medya aracılığı ile edinilen bilgilerin eleştirel bakış açısı ile incelenerek değerlendirilmesine yöneliktir. Medya okuryazarı ulaştığı bir haberin genel ağda yer alan resmi bir sitede mi, yerel bir haber sitesinde mi yer aldığını veya televizyonda alt yazı olarak mı geçtiğini göz önünde bulundurur. Bir arkadaşının kişisel sosyal medya sayfasından paylaştığı ileti ile il valiliği ya da ulusal bir haber sitesi iletilerinin güvenilirliğini karşılaştırır. Aşağıda bilinçli bir medya okuryazarının dikkat etmesi gereken unsurlara yer verilmiştir.
4.5 Medyaya ait unsurlar
İyi Bir Medya Okuryazarı
- İhtiyacının farkına varır.
- İhtiyacını giderecek bilginin niteliklerini belirler.
- Bilginin bulunduğu yeri saptar.
- Bilgiye ulaşır.
- Bilgiyi değerlendirir.
- Bilgiyi kullanır.
- Bilgiyi paylaşır.
Hediyetullah Aydeniz, Bilinçli Medya Kullanımı s.23. (Düzenlenmiştir.)
Şimdi görsele baktığımızda, aslında doğrudan sorulan sorular yerine, medya okuryazarlığı kavramını ve bir medya okuryazarının sahip olması gereken özellikleri anlatan bir metin ve bir şema görüyoruz. Bu tür görsellerde genellikle metin içindeki bilgilerden yola çıkarak sorular sorulur. Eğer siz bu metinle ilgili sorular sormak isterseniz, ben de elimden geldiğince cevaplamaya hazırım.
Şimdi bu metinden yola çıkarak olası sorular ve cevaplarını birlikte inceleyelim:
Soru 1: Metne göre, kitap, gazete, dergi, radyo, televizyon ve genel ağ gibi araçların tümüne ne ad verilir?
Çözüm:
Metnin ilk paragrafında bu araçların hepsine birden “medya” adı verildiği açıkça belirtilmiş.
Sonuç: Medya
Soru 2: Medya okuryazarlığı, kitle iletişim araçları yoluyla elde edilen mesajları alma, çözümleme ve değerlendirme becerisine denir. Bu becerinin temel amacı nedir?
Çözüm:
Metnin ikinci paragrafında, medya okuryazarlığının temel amacının, edinilen bilgilerin “eleştirel bakış açısı ile incelenerek değerlendirilmesi” olduğu vurgulanmış.
Sonuç: Edinilen bilgilerin eleştirel bakış açısıyla incelenerek değerlendirilmesi.
Soru 3: Bilinçli bir medya okuryazarı, ulaştığı bir bilginin doğruluğunu kontrol ederken nelere dikkat eder? Metinde belirtilen unsurlardan üç tanesini yazınız.
Çözüm:
Metnin ikinci paragrafında ve “İyi Bir Medya Okuryazarı” şemasında bu unsurlar detaylıca anlatılmış. Metinde bahsedilenlerden bazıları şunlardır:
- Bilginin genel ağda mı, resmi bir sitede mi, yerel bir haber sitesinde mi yer aldığına bakmak.
- Arkadaşının paylaştığı bir ileti ile resmi bir kurumun iletisinin güvenilirliğini karşılaştırmak.
- İhtiyacının farkına varmak.
- İhtiyacını giderecek bilginin niteliklerini belirlemek.
- Bilginin bulunduğu yeri saptamak.
Bu listeden herhangi üç tanesini cevap olarak verebilirsiniz.
Sonuç: (Öğrenciden istenen üç unsuru buraya yazması beklenir. Örneğin: Bilginin genel ağda mı yoksa resmi bir sitede mi yer aldığına bakmak, Arkadaşının paylaştığı bir ileti ile resmi bir kurumun iletisini karşılaştırmak, İhtiyacının farkına varmak.)
Soru 4: “İyi Bir Medya Okuryazarı” şemasında yer alan adımları sırasıyla yazınız.
Çözüm:
Şemada medya okuryazarının adımları açıkça sıralanmış. Bu adımları aynen yazmamız gerekiyor:
- İhtiyacının farkına varır.
- İhtiyacını giderecek bilginin niteliklerini belirler.
- Bilginin bulunduğu yeri saptar.
- Bilgiye ulaşır.
- Bilgiyi değerlendirir.
- Bilgiyi kullanır.
- Bilgiyi paylaşır.
Sonuç: (Yukarıdaki adımların sırasıyla yazılmasıdır.)
Umarım bu açıklamalarım sizler için anlaşılır olmuştur. Medya okuryazarlığı, günümüz dünyasında hepimizin sahip olması gereken çok önemli bir beceridir. Bilgiyi sorgulamak, doğruluğunu kontrol etmek ve bilinçli kullanmak bizleri daha bilgili ve daha sorumlu bireyler yapar. Başka sorularınız olursa çekinmeden sorun lütfen!