Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün elimize gelen bu harika görseldeki soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**MADDE 23. – Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir. Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kent- leşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak; Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek; Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir. Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, vatandaşlık ödevi ya da ceza soruşturması veya ko- vuşturması sebebiyle sınırlanabilir. Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.**
**MADDE 24. – Herkes vicdan, dinî inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir. Kimse ibadete, dinî ayin ve törenlere katılmaya, dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; dinî inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz. Din ve ahlak eğitim ve öğretimi devletin gözetim ve denetimi altında yapılır.**
**MADDE 25. – Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne sebep ve amaç- la olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce ve kana- atleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz.**
**Kişi, doğduğu andan ölünceye kadar te- mel hak ve özgürlüklere sahiptir. Temel hak ve özgürlükler evrenseldir yani dünyanın her yerinde geçerlidir. Örneğin, yaşama hakkı dünyanın her yerinde insanlara tanınan te- mel bir haktır. Sahip olduğumuz temel hak ve özgürlükler dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez özelliktedir. Ülkemizde temel hak ve özgürlükler devletimizin güvencesi altındadır ancak dünyada temel hak ve öz-gürlüklerin güvence altında olmadığı ülkeler de bulunmaktadır.**
**Başkalarının temel haklarını kısıtlayan veya özgürlük alanlarını sınırlandıran kişiler suç iş- ler. İşlenen her suçun kanunda bir cezası vardır. Bir insanın konutuna izinsiz giren bir kişi, o insanın konut dokunulmazlığı hakkını ihlal etmiş ve suç işlemiş olur.**
**Temel haklarımızdan birinin kullanımı engellendiğinde veya özgürlüklerimizden bazıları sı- nırlandırıldığında diğer temel hak ve özgürlüklerimizin bir anlamı kalmayabilir. Örneğin, sağlık hakkımız engellenirse hastalandığımızda tedavi olup iyileşemeyiz. Sağlık sorunları olan bir**
**Eğitim ve öğrenim görmek herkesin hakkıdır.**
**169**
—
**Soru 1**
**Metinde yer alan “Yerleşme ve Seyahat Özgürlüğü” ile ilgili haklar nelerdir?**
Bu soruda bizden, metinde anlatılan “Yerleşme ve Seyahat Özgürlüğü” ile ilgili hangi hakların olduğunun söylenmesini istiyor. Hadi metne birlikte bakalım.
Adım 1: Metnin en üst kısmında “Yerleşme ve Seyahat Özgürlüğü” başlığını bulalım.
Adım 2: Bu başlığın altındaki ilk maddeye, yani MADDE 23’e dikkatlice okuyalım.
Adım 3: MADDE 23’te “Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.” deniyor. Bu, yerleşme ve seyahat özgürlüğümüzün olduğunu gösteriyor.
Adım 4: Devamında, bu özgürlüklerin hangi amaçlarla sınırlanabileceği de belirtilmiş. Örneğin, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak gibi.
Adım 5: Ayrıca, vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetinin de bazı durumlarda sınırlandırılabileceği ama vatandaşın sınır dışı edilemeyeceği ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamayacağı da belirtilmiş.
Sonuç: Metne göre, herkesin yerleşme ve seyahat hürriyeti vardır. Bu haklar, suçun önlenmesi, sosyal ve ekonomik gelişmenin sağlanması, kentleşmenin gerçekleştirilmesi ve kamu mallarının korunması gibi amaçlarla kanunla sınırlanabilir. Vatandaşların yurt dışına çıkma hakları da bazı durumlarda sınırlandırılabilir ancak sınır dışı edilemezler ve yurda girme hakları da korunur.
—
**Soru 2**
**MADDE 24’e göre, din ve vicdan özgürlüğü kapsamında kimse hangi konularda zorlanamaz?**
Şimdi de MADDE 24’e odaklanalım. Bu madde bize din ve vicdan özgürlüğü hakkında bilgi veriyor. Soruda, bu özgürlük kapsamında kimlerin ne gibi zorlamalara maruz kalamayacağını öğrenmemiz isteniyor.
Adım 1: Metindeki “Din ve Vicdan Özgürlüğü” başlığını bulalım.
Adım 2: Bu başlığın altındaki MADDE 24’ü dikkatlice okuyalım.
Adım 3: Maddenin içinde “Kimse ibadete, dinî ayin ve törenlere katılmaya, dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz” ifadesini görüyoruz. İşte bu, sorumuzun cevabı!
Adım 4: Ayrıca, bu özgürlükler sebebiyle kimsenin kınanamayacağı veya suçlanamayacağı da belirtilmiş.
Sonuç: Metne göre, MADDE 24’e dayanarak kimse ibadet etmeye, dinî ayin ve törenlere katılmaya veya dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz. Ayrıca, dinî inanç ve kanaatlerinden dolayı da kimse kınanamaz ve suçlanamaz.
—
**Soru 3**
**Aşağıdakilerden hangisi temel hak ve özgürlüklerin özelliklerinden biri değildir?**
Bu soruda bizden, metinde anlatılan temel hak ve özgürlüklerin özelliklerinden hangisinin metinde yer almadığını bulmamız isteniyor. Metni dikkatle okuyarak doğru cevabı bulacağız.
Adım 1: Metnin sağ tarafındaki görselin altındaki açıklamaları ve metin kısımlarını dikkatlice okuyalım. Temel hak ve özgürlüklerin özelliklerinin anlatıldığı bölüme odaklanalım.
Adım 2: Metinde “Kişi, doğduğu andan ölünceye kadar temel hak ve özgürlüklere sahiptir. Temel hak ve özgürlükler evrenseldir yani dünyanın her yerinde geçerlidir. Örneğin, yaşama hakkı dünyanın her yerinde insanlara tanınan temel bir haktır. Sahip olduğumuz temel hak ve özgürlükler dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez özelliktedir.” ifadeleri yer alıyor.
Adım 3: Bu ifadelerden temel hak ve özgürlüklerin “evrensel”, “dokunulmaz”, “devredilmez” ve “vazgeçilmez” özelliklere sahip olduğunu anlıyoruz.
Adım 4: Metnin devamında ise, temel hak ve özgürlüklerin güvence altında olmadığı ülkelerden bahsediliyor. Bu, hakların her zaman her yerde aynı güvenceye sahip olmayabileceğini gösteriyor ama bu, hakların kendisinin bir özelliği değil, uygulanışıyla ilgili bir durum.
Adım 5: Metinde, temel hak ve özgürlüklerin “kazanılmış” veya “sonradan edinilmiş” gibi bir özelliğinden bahsedilmiyor. Aksine, “doğduğu andan itibaren” sahip olunduğu belirtiliyor.
Sonuç: Metinde temel hak ve özgürlüklerin evrensel, dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez olduğu belirtiliyor. Ancak, “kazanılmış” veya “sonradan edinilmiş” olmaları gibi bir özellikten bahsedilmiyor. Bu nedenle, bu seçeneklerden biri sorunun cevabı olacaktır.
—
**Soru 4**
**Metinde geçen “Eğitim ve öğrenim görmek herkesin hakkıdır.” ifadesi, hangi temel hak ile ilgilidir?**
Bu soruda bizden, metinde yer alan “Eğitim ve öğrenim görmek herkesin hakkıdır.” ifadesinin hangi temel hakla ilgili olduğunu bulmamız isteniyor. Görselin altındaki bu ifadeye dikkat edelim.
Adım 1: Görselin altındaki “Eğitim ve öğrenim görmek herkesin hakkıdır.” ifadesini bulalım.
Adım 2: Bu ifade, doğrudan eğitim hakkını anlatıyor. Eğitim hakkı da bir temel hak ve özgürlüktür.
Adım 3: Metnin genelinde temel hak ve özgürlüklerden bahsedildiği için, bu ifade de bu konunun bir parçasıdır.
Sonuç: “Eğitim ve öğrenim görmek herkesin hakkıdır.” ifadesi, doğrudan eğitim hakkı ile ilgilidir. Eğitim hakkı da temel hak ve özgürlüklerimizden biridir.
—
Umarım bu çözümler sizler için anlaşılır olmuştur. Eğer aklınıza takılan bir yer olursa çekinmeden sorun lütfen! Hepinize başarılar dilerim!