Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte bu güzel çalışma yapraklarını inceleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
A. Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadelerin başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrularını defterinize yazınız.
1. (….) Fiziki haritalar yükselti basamaklarına göre yeryüzü şekillerinin dağılışını gösterir.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Fizikî haritalar, yeryüzünün yükseltisini, dağlarını, ovalarını, platolarını ve çukurlarını renk ve tonlarla göstererek yükselti basamaklarını anlatır. Bu yüzden doğru olduğunu düşündüğümüz için “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
2. (….) Çevresine göre alçakta kalan geniş düzlüklere dağ adı verilir.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Çevresine göre alçakta kalan geniş düzlüklere ova veya plato denir. Dağlar ise çevresine göre yüksekte kalan engebeli arazilerdir. Bu yüzden yanlış olduğunu düşündüğümüz için “Y” yazıyoruz.
Sonuç: Y
Doğrusu: Çevresine göre alçakta kalan geniş düzlüklere ova adı verilir.
3. (….) Erzurum ve Kars çevresinde bozkır alanlar geniş olduğu için insanlar buralarda büyükbaş hayvancılıkla uğraşmaktadır.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Erzurum ve Kars çevresi, iklimi ve bitki örtüsüyle bozkır alanlarına sahiptir. Bu tür alanlar, büyükbaş hayvancılık için elverişlidir. Bu yüzden doğru olduğunu düşündüğümüz için “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
4. (….) Su kaynaklarının bol olduğu yerler insanlar tarafından yerleşim alanı olarak daha çok tercih edilir.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. İnsanlar, yaşamlarını sürdürebilmek için suya ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle su kaynaklarının bol olduğu yerler, yerleşim yeri olarak daha çok tercih edilir. Bu yüzden doğru olduğunu düşündüğümüz için “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
5. (….) İklim, insan faaliyetlerini her zaman olumsuz olarak etkiler.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. İklim, insan faaliyetlerini hem olumlu hem de olumsuz etkileyebilir. Örneğin, ılıman iklimler tarım ve turizm için olumlu etki yaratırken, aşırı sıcak veya soğuk iklimler olumsuz etkiler yaratabilir. Bu yüzden yanlış olduğunu düşündüğümüz için “Y” yazıyoruz.
Sonuç: Y
Doğrusu: İklim, insan faaliyetlerini hem olumlu hem de olumsuz olarak etkileyebilir.
6. (….) Sanayi ve ticaretin geliştiği yerlerde, iş imkânları fazla olduğundan nüfus da fazladır.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Sanayinin ve ticaretin geliştiği yerler, insanlara daha fazla iş fırsatı sunar. Bu durum, bu bölgelere göçü artırır ve dolayısıyla nüfusun yoğunlaşmasına neden olur. Bu yüzden doğru olduğunu düşündüğümüz için “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
7. (….) Piknik alanlarında yakılan ateşin söndürülmemesi orman yangınına sebep olabilir.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Piknik alanlarında ateşi tam olarak söndürmemek, rüzgarla birlikte alevlerin yayılmasına ve orman yangınına neden olabilir. Bu çok önemli bir konudur. Bu yüzden doğru olduğunu düşündüğümüz için “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
8. (….) Erozyon, kara ve demir yollarını kapatıp ulaşımın aksamasına neden olur.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Erozyon, toprağın üst katmanının akarsular, rüzgar veya diğer doğal etkenlerle taşınmasıdır. Erozyon sonucu oluşan toprak kaymaları, heyelanlar kara ve demir yollarını tıkayabilir ve ulaşımın aksamasına neden olabilir. Ancak erozyonun kendisi doğrudan ulaşımı aksatmaz, erozyonun sonuçları aksatır. Bu nedenle ifade biraz eksik kalmış. Sorunun mantığına göre bu durum erozyonla ilişkilendirildiği için “D” demek daha doğru olur. Ancak sorunun tam olarak neyi kastettiği net olmadığı için “Y” demek de yanlış olmaz. Ama genellikle bu tür sorularda erozyonun ulaşım üzerindeki etkileri sorulduğu için “D” kabul edilebilir. Eğer “erozyonun sonuçları” denseydi kesinlikle doğru olurdu. Bu soruda “Y” diyelim ve doğrusunu da belirtelim.
Sonuç: Y
Doğrusu: Erozyonun neden olduğu toprak kaymaları ve heyelanlar, kara ve demir yollarını kapatıp ulaşımın aksamasına neden olabilir.
B. Aşağıdaki cümlelerde verilen boşlukları, kutucuklarda verilen ifadelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız. İfadelere uygun ekler getirebilirsiniz.
Kutucuklarda verilen kelimeler:
- harita
- ölçek
- yaz
- beslenme
- ulaşım
- nüfus
- erozyon
- deprem
1. ………… toplum hayatı üzerinde derin ve kalıcı olumsuz etkiler bırakmaktadır.
Çözüm: Bu cümlede toplum hayatını olumsuz etkileyen bir durumdan bahsediliyor. Kutucuklardaki kelimelere baktığımızda, deprem toplum hayatı üzerinde derin ve kalıcı olumsuz etkiler bırakabilir. Bu yüzden doğru kelime “deprem”dir.
Sonuç: Deprem
2. Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün belli bir ölçek dahilinde küçültülerek düz bir alana aktarılmasına ………… denir.
Çözüm: Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün küçültülerek düz bir alana çizilmesine harita denir. Bu tanım haritanın tanımıdır. Bu yüzden doğru kelime “harita”dır.
Sonuç: Harita
3. ………… sebebiyle toprağın üst kısmı taşındığı için toprak verimsizleşir.
Çözüm: Toprağın üst kısmının taşınması ve bunun sonucunda toprağın verimsizleşmesi olayı erozyon olarak adlandırılır. Bu yüzden doğru kelime “erozyon”dur.
Sonuç: Erozyon
4. Haritalardaki küçültme oranına ………… adı verilir.
Çözüm: Haritalarda yeryüzü şekillerinin ne kadar küçültüldüğünü gösteren orana ölçek denir. Bu yüzden doğru kelime “ölçek”tir.
Sonuç: Ölçek
5. Dağlık ve engebeli alanlar ………… gelişmediği için seyrek nüfusludur.
Çözüm: Dağlık ve engebeli alanlarda genellikle ulaşım zordur ve bu da bu bölgelerde ekonomik faaliyetlerin gelişmesini engeller. Bu nedenle bu tür alanlar seyrek nüfusludur. Bu yüzden doğru kelime “ulaşım”dır.
Sonuç: Ulaşım
6. Akdeniz ve Ege kıyılarında ………… turizmi geliştiği için nüfus fazladır.
Çözüm: Akdeniz ve Ege kıyıları, güzel plajları ve sıcak iklimleri nedeniyle özellikle yaz aylarında çok sayıda turisti çeker. Bu durum, bu bölgelerde turizm faaliyetlerinin gelişmesine ve nüfusun yoğunlaşmasına neden olur. Bu yüzden doğru kelime “yaz”dır.
Sonuç: Yaz
7. Sınırları belli bir alan içinde yaşayan insan sayısına ………… denir.
Çözüm: Bir bölgede yaşayan insan sayısına nüfus denir. Bu yüzden doğru kelime “nüfus”tur.
Sonuç: Nüfus
8. İklim, insanların ………… alışkanlıklarını etkiler.
Çözüm: İklim, insanların giyim kuşamından yeme içmesine kadar pek çok yaşam alışkanlığını etkiler. Bu yüzden doğru kelime “beslenme”dir.
Sonuç: Beslenme