Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün, birlikte okuma anlama becerilerimizi geliştirecek ve sanal ortamda edindiğimiz bilgilerin doğruluğunu sorgulamanın önemini anlayacağız. Hazırsanız, ilk olarak metnimizi dikkatlice okuyalım ve ardından soruları adım adım çözelim.
***
Okuma Metni
Yasin bir Genel Ağ adresinde aşağıdaki bilgiyi okuyor.
“Uçak kazalarının nedenlerini araştırmak için uçaklara konulan kara kutunun rengi siyahtır.”
Yasin okuduğu bilginin doğruluğundan şüphe ederek bu bilginin doğruluğunu ve güvenliğini çeşitli kaynaklardan araştırıyor. Yasin araştırmalar sonucunda aşağıdaki bilgileri elde ediyor.
“Bir yolcu uçağı düştüğünde kazanın nedenlerini bulabilmek ve benzeri kazaları önlemek için uçaklarda kara kutu adı verilen teknolojik aygıtlardan iki adet bulunur. Kara kutuların biri pilotların mikrofon ve kulaklıkları sayesinde kokpitteki sesleri kaydeder. Diğer kara kutu ise uçağın sürati, yüksekliği, yakıt miktarı, motor performansı hakkındaki bilgileri kaydeder. Kara kutular çelik ve titanyum kaplı oldukları için yangına dayanıklıdırlar ve su geçirmezler. Uçaklar yere 500 km/h süratle çarpsa dahi kara kutular zarar görmezler. Kaza sonrasında daha kolay bulunabilmeleri için kara kutular turuncu renge boyanmıştır.”
Kitap için yazılmıştır.
Yukarıdaki örnek metinde Yasin’in Genel Ağ adresinde okuduğu bilgiden şüphe duyarak doğru bilgiye ulaşma süreci verilmiştir. Yasin araştırmaları sonucunda uçaklarda bir değil iki tane kara kutu olduğunu, kara kutuların renginin siyah değil turuncu olduğunu öğreniyor.
Yukarıdaki verilen okuma metni bizlere sanal ortamda edindiğimiz bilgilere şüpheyle yaklaşmamızın ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Sanal ortamda edindiğimiz her bilgiyi doğru olarak kabul etmeyerek doğru bilgiye ulaşmaya özen göstermeliyiz. Bununla ilgili aşağıdaki uygulamaları yapmalıyız.
- Sanal ortamda edindiğimiz bilgileri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmeliyiz.
- Edindiğimiz bilgilerin doğruluğunu ve güvenliğini sorgulamak için yetkili kurumlann açıklamalarını takip etmeliyiz.
- Doğru olduğundan şüpheye düştüğümüz bilgileri farklı Genel Ağ adreslerinden kontrol etmeliyiz.
Sizin de sanal ortamda ulaştığınız bazı bilgiler doğru ve güvenilir olmayabilir. Yukarıda verilen önerileri uygulayarak doğruluk ve güvenilirliğinden şüphe ettiğiniz bilgileri sorgulayınız.
Sıra Sizde
Sanal ortamda ulaştığınız bilgilerin doğruluk ve güvenilirliğini sorgulamak için neler yapmalısınız? Düşüncelerinizi defterinize yazınız.
***
Şimdi gelelim sorularımıza. Merak etmeyin, her adımı tek tek açıklayarak çözeceğiz!
***
1. Soru:
Metne göre, Yasin’in Genel Ağ’dan okuduğu ilk bilgi doğru mudur?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için öncelikle metinde Yasin’in okuduğu ilk bilgiyi hatırlayalım. Yasin, Genel Ağ’da “Uçak kazalarının nedenlerini araştırmak için uçaklara konulan kara kutunun rengi siyahtır.” bilgisini okumuş.
Sonra Yasin’in bu bilgiyi araştırdıktan sonra öğrendiği bilgiyi hatırlayalım. Metin şöyle diyor: “Yasin araştırmaları sonucunda uçaklarda bir değil iki tane kara kutu olduğunu, kara kutuların renginin siyah değil turuncu olduğunu öğreniyor.”
İşte bu cümledeki altı çizili kelime bize cevabı veriyor! Yasin ilk okuduğu bilginin yanlış olduğunu, kara kutuların renginin turuncu olduğunu öğrenmiş.
Sonuç: Hayır, Yasin’in Genel Ağ’dan okuduğu ilk bilgi doğru değildir.
***
2. Soru:
Metne göre kara kutuların turuncu renkte boyanmasının sebebi nedir?
Çözüm:
Bu sorunun cevabını bulmak için metnin kara kutuların renginden bahsettiği bölümü dikkatlice okuyalım. Metin şöyle diyor: “Kara kutular çelik ve titanyum kaplı oldukları için yangına dayanıklıdırlar ve su geçirmezler. Uçaklar yere 500 km/h süratle çarpsa dahi kara kutular zarar görmezler. Kaza sonrasında daha kolay bulunabilmeleri için kara kutular turuncu renge boyanmıştır.”
Burada açıkça belirtilmiş ki, kara kutular kaza sonrasında daha kolay bulunabilsin diye turuncu renge boyanıyor.
Sonuç: Kara kutuların turuncu renkte boyanmasının sebebi, kaza sonrasında daha kolay bulunabilmeleridir.
***
3. Soru:
Metinde sanal ortamda edinilen bilgilerin doğruluğunu sorgulamak için hangi önerilerde bulunulmuştur? İstenen bilgiyi şıklara göre yazınız.
Çözüm:
Bu soruda bizden metinde verilen önerileri bulmamız isteniyor. Metnin ilgili bölümünü dikkatlice inceleyelim. Metin şöyle diyor:
- Sanal ortamda edindiğimiz bilgileri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmeliyiz.
- Edindiğimiz bilgilerin doğruluğunu ve güvenliğini sorgulamak için yetkili kurumlann açıklamalarını takip etmeliyiz.
- Doğru olduğundan şüpheye düştüğümüz bilgileri farklı Genel Ağ adreslerinden kontrol etmeliyiz.
Bu üç madde, sanal ortamda edindiğimiz bilgilerin doğruluğunu sorgulamak için bize verilen önemli önerilerdir.
Sonuç:
Sanal ortamda edinilen bilgilerin doğruluğunu sorgulamak için yapılan öneriler şunlardır:
a) Bilgileri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmek.
b) Bilgilerin doğruluğunu ve güvenliğini sorgulamak için yetkili kurumların açıklamalarını takip etmek.
c) Şüpheye düşülen bilgileri farklı Genel Ağ adreslerinden kontrol etmek.
***
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Unutmayın, bilgiye ulaşmak kadar o bilginin doğruluğunu sorgulamak da çok önemlidir. Hepinize başarılar dilerim!