Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün hep birlikte görseldeki soruları çözeceğiz. Bu sorular, Çocuk Hakları konusunu daha iyi anlamanıza yardımcı olacak. Hazırsanız başlayalım!
—
Hazırlık Çalışması
Çocuk hakları kavramından ne anlıyorsunuz? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Bu bir hazırlık çalışması olduğu için, her birinizin farklı düşünceleri olabilir. Çocuk hakları, çocukların doğuştan sahip olduğu ve onların sağlıklı, mutlu ve güvenli bir şekilde büyüyebilmeleri için gereken temel haklardır. Bu haklar, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi uluslararası belgelerle güvence altına alınmıştır. Kısacası, çocuk hakları, çocukların birer birey olarak saygı görmesi, korunması ve potansiyellerini tam olarak gerçekleştirebilmeleri için sağlanması gereken imkanlardır.
—
İnsanlar doğduğu andan itibaren korunmaya muhtaçtır. Bizi, hayatın tehlikelerine karşı koruyan ilk kurumun aile olduğunu biliyorsunuz. Bebeklik döneminden itibaren sağlık, beslen-me ve barınma gibi en temel ihtiyaçları ailenin karşıladığını; bireylerin sosyalleştiği ve ilk eğitim aldığı kurumun aile olduğunu öğrendiniz. Dünya üzerindeki bütün çocukların doğuştan sahip olduğu haklara çocuk hakları denir. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
Bu metin bize çocuk haklarının ne anlama geldiğini çok güzel anlatıyor. Diyor ki, hepimiz doğduğumuzda yardıma muhtacız ve bizi ilk koruyan, ihtiyaçlarımızı karşılayan yer ailemizdir. Ailemiz bize hem sağlık, hem beslenme, hem de barınma gibi temel ihtiyaçlarımızı sağlar. Aynı zamanda sosyalleşmeyi ve ilk bilgileri de ailemizden öğreniriz. İşte bu yüzden, dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu haklara “çocuk hakları” deniyormuş. Şimdi de bu haklara örnek olabilecek görsellere bakacağız.
—
Her çocuğun temiz bir ortamda yaşa-ma hakkı vardır. Okuldaki yardımcı perso-nel temiz bir çevrede yaşamamız için okulu temizler.
Her çocuğun eğitim alma hakkı vardır. Öğretmenler bizi hayata hazırlamak için eğitim verirler ve hayatı tanımamızı sağlar-lar.
Bu iki paragraf, çocuk haklarına iki güzel örnek veriyor.
* İlkinde, her çocuğun temiz bir çevrede yaşama hakkı olduğunu görüyoruz. Okuldaki temizlik görevlileri de bu hakkımızın yerine gelmesi için çalışıyorlar. Düşünün, tertemiz bir okulda olmak hepimizin hakkı, değil mi?
* İkincisinde ise, her çocuğun eğitim alma hakkı olduğunu öğreniyoruz. Öğretmenlerimiz de bize bu hakkımızı kullanmamız için yardımcı oluyorlar. Okula gidip derslerimizi dinlememiz, yeni şeyler öğrenmemiz bu hakkımız sayesinde mümkün oluyor.
—
Aşağıda Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’de yer alan bazı maddeler verilmiştir. İnceleyiniz.
Bu kısımda, Birleşmiş Milletler’in çocuklar için hazırladığı çok önemli bir sözleşmeden bazı maddeler yer alıyor. Bu sözleşme, çocukların haklarını korumak için yapılmış uluslararası bir anlaşmadır. Şimdi bu maddelere bir göz atalım ve ne anlama geldiklerini anlayalım.
—
Madde 1: Bu sözleşme uyarınca çocuğa uygulanabilecek olan kanuna göre daha erken yaşta reşit olma durumu hariç, on sekiz yaşına kadar her insan çocuk sayılır.
Bu madde çok açık bir şekilde şunu söylüyor: 18 yaşına kadar olan herkes, bazı özel durumlar hariç, çocuk sayılıyor. Yani, bir kişi 18 yaşına girmeden çocuk haklarından faydalanır ve korunur. Bu yaş sınırı, çocukların gelişimlerini tamamlamaları ve yetişkinlik sorumluluklarını üstlenmeye hazır olmaları için konulmuştur.
—
Madde 3: Kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde, çocu-ğun yararı temel düşüncedir.
Bu madde de çok önemli bir ilkeyi vurguluyor: Çocuğun üstün yararı. Bu ne demek biliyor musunuz? Herhangi bir konuda (okulda, mahkemede, bir yardım kuruluşunda veya devlet işlerinde) bir karar alınırken veya bir iş yapılırken, öncelik her zaman çocuğun iyiliği olmalı. Yani, alınan kararların çocuğa en faydalı olacak şekilde verilmesi gerekiyor.
—
Madde 6: Taraf devletler, her çocuğun temel yaşama hakkına sahip olduğunu kabul ederler ve çocuğun hayatta kalması ve gelişmesi için mümkün olan azami çabayı gösterirler.
Bu madde, her çocuğun en temel hakkını, yani yaşama hakkını ele alıyor. Ülkeler, bu sözleşmeye imza atarak, her çocuğun yaşam hakkını koruyacaklarına ve onların sağlıklı bir şekilde büyüyebilmeleri için ellerinden geleni yapacaklarına söz vermişlerdir. Bu, hem hayatta kalmak hem de sağlıklı bir şekilde gelişmek anlamına geliyor.
—
Madde 7: Çocuk doğduğundan hemen sonra derhal nüfus kütüğüne kaydedilecek ve doğumdan itibaren bir isim hakkına, bir vatandaşlık kazanma hakkına ve mümkün olduğu ölçüde ana-babasını bilme ve onlar tarafından bakılma hakkına sahip olacaktır.
Bu madde de çok önemli haklarımızı sıralıyor:
* Doğumla birlikte isim alma hakkı: Bebek doğar doğmaz kimliği olmalı, bir ismi olmalı.
* Vatandaşlık hakkı: Bir ülkenin vatandaşı olma hakkı.
* Ana babayı bilme ve onların bakımıyla büyüme hakkı: Çocuğun ailesini bilmesi ve ailesi tarafından sevgiyle büyütülmesi hakkı.
Bunlar, bir çocuğun hayata başlarken sahip olması gereken temel haklardır.
Umarım bu açıklamalarımız, çocuk haklarını daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!