Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde, ülkemizin birbirinden güzel ve etkileyici yer şekillerini tanıyacağız. Hazırsanız, haydi bu harika yolculuğa başlayalım!
Soru 1:
Vadi: Akarsuların yatağını aşındırarak oluşturduğu yeryüzü şeklidir. İhlara Vadisi, Munzur Vadisi ülkemizdeki vadilere örnektir.
Bu metinde bahsedilen “vadi” tanımı ile ilgili bir soru gelirse, bu tanımı ve verilen örnekleri aklınızda tutmalısınız. Vadi, akarsuların zamanla toprağı kazarak oluşturduğu uzun ve derin çukurluklar olarak düşünebilirsiniz. Ülkemizde de birçok güzel vadi bulunuyor, bunlardan ikisi de İhlara ve Munzur vadileriymiş.
Soru 2:
Ada: Etrafı sularla çevrili kara parçasıdır. Gökçeada, Bozcaada, Büyükada, Avşa Adası ülkemizdeki adalara örnektir.
Adalar, etrafı tamamen suyla çevrili kara parçalarıdır. Tıpkı bir geminin denizin ortasında durması gibi düşünebilirsiniz. Ülkemizin de pek çok adası var. Metinde verilen Gökçeada, Bozcaada, Büyükada ve Avşa Adası, bu tanıma uyan güzel örneklerimizdir.
Soru 3:
Göl: Kara üzerinde bulunan çukurların zaman içinde suyla dolması sonucu oluşan yeryüzü şeklidir. Van Gölü, Tuz Gölü, Beyşehir Gölü ülkemizdeki göllere örnektir.
Göl, aslında bir çukurun içinde biriken su birikintisidir. Tıpkı büyük bir havuz gibi düşünebilirsiniz ama bu havuz doğanın kendi eliyle oluşmuştur. Zamanla yağmur suları, dereler bu çukurlara dolarak gölleri oluşturur. Ülkemizin en büyük göllerinden Van Gölü, tuzlu yapısıyla bilinen Tuz Gölü ve Beyşehir Gölü de bu tanıma uyan harika göllerimizdendir.
Soru 4:
Boğaz: İki denizi birbirine bağlayan dar su geçitleridir. İstanbul ve Çanakkale Boğazları ülkemizdeki boğazlara örnektir.
Boğazlar, adeta iki büyük su kütlesini birbirine bağlayan dar su yolları gibidir. Bu su yolları, hem deniz ulaşımı için çok önemlidir hem de ülkemizin coğrafi yapısında özel bir yere sahiptir. İstanbul ve Çanakkale Boğazları, ülkemizin en bilinen ve en önemli boğazlarındandır.
Soru 5:
Koy: Denizin, karanın içine doğru sokulduğu küçük girintilerdir. Körfezin küçüğüdür. Bademli Koyu, Kabak Koyu, Kargı Koyu ülkemizdeki koylare örnektir.
Koylar, denizin karanın içine doğru nazikçe sokulduğu, girintili çıkıntılı sahil şeritleridir. Körfezlerin daha küçük halleri gibi düşünebilirsiniz. Bu girintili alanlar, genellikle teknelerin demirlemesi için güvenli yerler sunar. Metinde verilen Bademli, Kabak ve Kargı koyları da ülkemizin bu güzel koylarından bazılarıdır.
Soru 6:
Plato: Çevresine göre yüksekte kalan, akarsular tarafından parçalanmış geniş ve engebeli yüzey şekilleridir. Ülkemizdeki platolar genellikle tarım ve hayvancılık amacıyla kullanılır. Erzurum-Kars ve Cihanbeyli Platosu ülkemizdeki platolara örnektir.
Platolar, etrafına göre daha yüksekte kalmış, ama tepeleri düz veya hafif engebeli olan geniş alanlardır. Tıpkı bir masa gibi düşünebilirsiniz, masanın kenarları yüksek ama üstü genellikle düzdür. Ülkemizdeki platolar, tarım ve hayvancılık için çok elverişli alanlardır. Erzurum-Kars Platosu ve Cihanbeyli Platosu da ülkemizin önemli platolarındandır.
Umarım bu yer şekillerini ve örneklerini öğrenmişsinizdir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!