Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeninizim. Bugün elimize geçen bu harika görseldeki soruları birlikte çözeceğiz. Hiç merak etmeyin, her adımı tek tek, anlaşılır bir dille anlatacağım. Hazırsanız başlayalım!
Hititler altın, bakır, gümüş ve demir madenlerini işleyerek yaşamlarını kolaylaştıran araç gereçler yapmışlardır.
Frigler
Frigler, Sakarya Irmağı’nın çevresinde kurulmuştur. Başkenti Gordion’dur (Ankara’nın Polatlı ilçesi yakınları). Krallarına Midas adı verilirdi. Geçimlerini tarım ve hayvancılıkla sağlarlardı. Bu nedenle tarım ve hayvancılığı korumak için oldukça sert kanunlar yapmışlardır.
Friglerin çok tanrılı bir din anlayışları vardı. Kibele, Friglerin en büyük toprak ve bereket tanrıçasıdır. Tapates denen halı ve kilimleri dokumuşlardır. Kralları ve soylu kişiler için tepe görünümlü mezarlar inşa etmişlerdir. Bu mezarlara tümülüs adı verilir. Frigler maden işçiliğin-de dönemin oldukça ilerisinde çalışmalar yap-mışlardır. Friglerin yaptığı fibula denen çengelli iğne, günümüzde kullanılan çengelli iğnelerin tarihteki ilk örneği olarak kabul edilir.
Lidyalılar
Lidyalılar, Gediz ve Menderes Vadileri arasında kalan bölgede yaşamışlardır. Başkenti Sardes (Sart)’tır (Manisa’nın Salihli ilçesi yakın-ları). Lidyalılar krallıkla yönetilirdi. Çok tanrılı bir din anlayışı benimsemişlerdir. Lidyalılar parayı icat eden uygarlıktır. Paranın icadı, ticari hayat-ta kullanılan takas (değiş-tokuş) usulünü sona erdirmiştir. Tarihteki ilk ticaret yolu olan Kral Yolu’nun bir kısmını inşa etmişlerdir. Kral Yolu, Efes’ten Mezopotamya’ya kadar uzanmaktay-dı. Lidyalılar, Kral Yolu sayesinde ticarette mer-kez konumuna gelmişlerdir. Kral Yolu, Doğu ile Batı arasında ticaretin gelişmesine katkı sağlamıştır.
Urartular
Urartular, Doğu Anadolu’da Van Gölü çevresinde kurulmuş bir uygarlıktır. Başkenti Tuş-pa’dır (Van yakınları). Urartular krallıkla yönetilirdi. Çok tanrılı din anlayışları vardı. Urartularda ölümden sonra da yaşam inancı vardı. Bu nedenle ölen kişilere oda mezarlar yapar ve bu kişilerin eşyalarını yanlarına koyarlardı.
Tarım ve hayvancılığa önem veren Urartular, tarımı geliştirmek için Şamran adı verilen su kanallarını yapmışlardır. Bu su kanallarından günümüzde hâlâ kullanılanlar vardır. Maden işlemeciliği, taş işçiliği ve kale yapımında ustalaşmışlardır. Urartular eserlerinde genellikle taş kullanmışlardır. Bu nedenle günümüze ulaşan birçok Urartu eseri veya kalıntısı mevcuttur. Bunun en güzel örneği Urartular’dan kalma Van Kalesi’dir.
Yukarıdaki metin ve görselleri inceleyerek aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Soru 1
Metinde geçen “Frigler” ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
a) Başkentleri Gordion’dur.
b) Tarım ve hayvancılıkla uğraşmışlardır.
c) Tapates adı verilen mobilyalar dokumuşlardır.
d) Maden işçiliğinde gelişmişlerdir.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda bizden Frigler hakkındaki yanlış bilgiyi bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuyalım.
Adım 1: Metinde “Frigler, Sakarya Irmağı’nın çevresinde kurulmuştur. Başkenti Gordion’dur.” deniyor. Bu, a) seçeneğinin doğru olduğunu gösteriyor.
Adım 2: Metinde “Bu nedenle tarım ve hayvancılıkla sağlarlardı.” ifadesi yer alıyor. Bu da b) seçeneğinin doğru olduğunu gösteriyor.
Adım 3: Metinde “Tapates denen halı ve kilimleri dokumuşlardır.” deniyor. c) seçeneğinde ise “mobilyalar” dokudukları söyleniyor. Halı ve kilim ile mobilya farklı şeylerdir. Bu nedenle c) seçeneği yanlış bilgi içeriyor.
Adım 4: Metinde “Frigler maden işçiliğin-de dönemin oldukça ilerisinde çalışmalar yap-mışlardır.” deniyor. Bu da d) seçeneğinin doğru olduğunu gösteriyor.
Bu adımları takip ettiğimizde, Frigler hakkında yanlış olan bilginin c) seçeneğinde yer aldığını görüyoruz.
Sonuç: c) Tapates adı verilen mobilyalar dokumuşlardır.
Soru 2
Lidyalıların parayı icat etmesi, aşağıdaki gelişmelerden hangisine yol açmıştır?
a) Ticari hayatın gelişmesine
b) Tarımsal üretimin artmasına
c) Maden işlemeciliğinin sona ermesine
d) Kale yapımının yaygınlaşmasına
Çözüm:
Bu soruda Lidyalıların parayı icat etmesinin ne gibi bir sonuca yol açtığını bulmamız gerekiyor. Metni dikkatlice okuyalım.
Adım 1: Metinde Lidyalılar ile ilgili bölümde şöyle bir ifade geçiyor: “Lidyalılar parayı icat eden uygarlıktır. Paranın icadı, ticari hayat-ta kullanılan takas (değiş-tokuş) usulünü sona erdirmiştir.”
Adım 2: Bu ifadeye göre, paranın icadı sayesinde insanlar birbirleriyle eşya değiş tokuşu yapmak yerine para ile alışveriş yapmaya başlamışlardır. Bu durum, ticari hayatın daha kolay ve daha hızlı ilerlemesine neden olmuştur.
Şimdi seçeneklere bakalım:
a) Ticari hayatın gelişmesine: Bu, metindeki bilgiyle uyumludur.
b) Tarımsal üretimin artmasına: Metinde paranın icadının doğrudan tarımla bir ilgisi olduğundan bahsedilmiyor.
c) Maden işlemeciliğinin sona ermesine: Metinde paranın icadının maden işlemeciliğini bitirdiği söylenmiyor. Zaten Lidyalıların kendileri de maden işçiliğinde gelişmişlerdir.
d) Kale yapımının yaygınlaşmasına: Metinde paranın icadı ile kale yapımı arasında bir bağlantı kurulmuyor.
Bu incelemeler sonucunda, paranın icadının en önemli sonucunun ticari hayatın gelişmesi olduğunu anlıyoruz.
Sonuç: a) Ticari hayatın gelişmesine
Soru 3
Aşağıdaki uygarlıklardan hangisi Urartular ile ilgili verilen bilgilerden biri değildir?
a) Başkentleri Tuşpa’dır.
b) Tarımı geliştirmek için su kanalları yapmışlardır.
c) Dönemin en önemli ticaret yollarından birini inşa etmişlerdir.
d) Ölümden sonra yaşama inanmışlardır.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda Urartular ile ilgili doğru olmayan bilgiyi bulacağız. Hadi metni bir daha gözden geçirelim.
Adım 1: Metinde “Başkenti Tuş-pa’dır (Van yakınları).” ifadesi yer alıyor. Bu, a) seçeneğinin doğru olduğunu gösteriyor.
Adım 2: Metinde “Tarım ve hayvancılığa önem veren Urartular, tarımı geliştirmek için Şamran adı verilen su kanallarını yapmışlardır.” deniyor. Bu da b) seçeneğinin doğru olduğunu gösteriyor.
Adım 3: Metinde “Urartularda ölümden sonra da yaşam inancı vardı. Bu nedenle ölen kişilere oda mezarlar yapar ve bu kişilerin eşyalarını yanlarına koyarlardı.” bilgisi veriliyor. Bu da d) seçeneğinin doğru olduğunu gösteriyor.
Adım 4: Şimdi c) seçeneğine bakalım: “Dönemin en önemli ticaret yollarından birini inşa etmişlerdir.” Metni dikkatlice okuduğumuzda, ticaret yolları ile ilgili bilginin Lidyalılar ile ilgili olduğunu görüyoruz. Lidyalılar Kral Yolu’nun bir kısmını inşa etmişlerdi. Urartular ile ilgili bu bilgi metinde geçmiyor.
Dolayısıyla, Urartular ile ilgili olmayan bilgi c) seçeneğinde verilmiştir.
Sonuç: c) Dönemin en önemli ticaret yollarından birini inşa etmişlerdir.
Umarım bu çözümler ve açıklamalar anlaşılır olmuştur. Hepinize derslerinizde başarılar dilerim!