Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencim! Ben Sosyal Bilgiler öğretmeninizim. Bana gönderdiğin bu metni birlikte inceleyip sorularını çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
—
Depremlerin olduğu yerlerde büyük maddi hasarlar meydana gelir ve sanayi tesisleri zarar görür. Bunun sonucunda toplumda iş gücü ve enerji kaybı olur.
Deprem sonrasında yetkililer enkaz altında kalan insanların kurtarılmalarına yönelik çalışmalar yapar. Depremden sağ kurtulan insanların çoğu, geceyi dışarıda geçirmek zorunda kalır. İnsanlar temiz suya ulaşmakta zorluk yaşar. Bunun sonucunda deprem sonrası salgın hastalıkların görülme riski de artar.
—
BASINDAN
Mersin’de sel felaketi 55 bin dekar sera alanını vurdu.
Mersin’de, geçen hafta yaşanan sel felaketi tarım arazilerine büyük zarar verdi. Ziraat Odası Başkanı Cengiz Gökçel, sel felaketinde 55 bin dekardan fazla seranın sular altında kaldığını söyledi.
Türkiye’de üretilen biberin yüzde 70’ini karşılayan Mersin ve çevresinde sele bağlı mağduriyetin, vatandaşın sofrasına da zam olarak yansıyacağı ifade edilmektedir. Sera alanlarının büyük zarar gördüğünü ifade eden Cengiz Gökçel aradan 5 gün geçmesine rağmen hâlâ seralardan suyun boşaltılamadığını kaydetti. Gökçel sözlerine şöyle devam etti:
“31 Aralık günü yaklaşık 70 kişilik ekip, bu çevrede durum tespiti yaptı. Sadece Akdeniz ilçemizde 40 bin dekarlık sera, sel baskınına maruz kaldı. Tarsus’taki yaklaşık 20 bin dekarlık serada da zarar var. Çiftçilerimizin sıkıntılarının devletin yardımıyla ortadan kalkmasını ümit ediyoruz. Sel afeti olmasıyla birlikte arzda müthiş bir daralma oldu. Biz piyasaya ürün veremiyoruz. Hasat yeni başlamıştı zaten. Yetişmiş ürünü bile toplayacak durumda değiliz. Çamurun içinde kimsenin ürün toplaması mümkün değil. Dolayısıyla fiyatlar bir miktar arttı. Fakat zararın boyutu bu şekilde de devam ederse fiyatlar daha da yükselir.”
3 Ocak 2017 tarihli gazete haberinden düzenlenerek alınmıştır.
—
Düşünelim Tartışalım
Okuduğunuz gazete haberine göre selin toplum hayatı üzerindeki etkileri nelerdir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Sel, ülkemizde sık görülen doğal afetlerden biridir. Selin toplum hayatı üzerindeki etkilerinden bazıları şunlardır:
- + Sel, can ve mal kaybına sebep olmaktadır.
—
Şimdi bu metinle ilgili gelebilecek soruları adım adım çözelim.
—
Soru 1: Metinde bahsedilen sel felaketinden en çok etkilenen bölgeler hangileridir?
Çözüm:
Metni dikkatlice okuduğumuzda, sel felaketinin Mersin ve çevresini etkilediği belirtiliyor. Özellikle Akdeniz ilçesinde 40 bin dekarlık, Tarsus’ta ise yaklaşık 20 dekarlık seranın selden etkilendiği bilgisi veriliyor. Bu da bize en çok etkilenen bölgelerin Mersin ve çevresi olduğunu gösteriyor.
Sonuç: Mersin ve çevresi.
—
Soru 2: Sel felaketinin çiftçiler üzerindeki ekonomik etkileri nelerdir?
Çözüm:
Metinde çiftçilerle ilgili şu ifadeler yer alıyor: “Piyasaya ürün veremiyoruz. Hasat yeni başlamıştı zaten. Yetişmiş ürünü bile toplayacak durumda değiliz. Çamurun içinde kimsenin ürün toplaması mümkün değil. Dolayısıyla fiyatlar bir miktar arttı. Fakat zararın boyutu bu şekilde de devam ederse fiyatlar daha da yükselir.” Bu cümlelerden anladığımız kadarıyla:
Adım 1: Çiftçiler ürünlerini piyasaya ulaştıramıyor çünkü hasat zamanı sel nedeniyle ürünleri toplamak mümkün olmuyor.
Adım 2: Bu durum, ürünlerin piyasaya az gelmesine ve dolayısıyla fiyatların artmasına neden oluyor. Eğer sel felaketi devam ederse fiyatlar daha da artacakmış.
Sonuç: Çiftçiler ürünlerini yetiştiremiyor ve satamıyor. Bu durum, ürün fiyatlarının artmasına yol açıyor.
—
Soru 3: Metinde “arzda müthiş bir daralma oldu” ifadesiyle ne kastedilmektedir?
Çözüm:
Bu ifadeyi anlamak için öncelikle “arz” kelimesinin ne anlama geldiğini hatırlayalım. Arz, bir mal veya hizmetin belirli bir fiyattan piyasaya sunulan miktarıdır. Yani piyasada bulunan ürün sayısıdır.
Adım 1: Metinde sel felaketi nedeniyle çiftçilerin ürünlerini yetiştiremediği ve toplayamadığı anlatılıyor.
Adım 2: Bu da piyasaya sunulabilecek ürün miktarının (arzın) azaldığı anlamına geliyor. Eskisi kadar ürün bulunamıyor.
Adım 3: “Müthiş bir daralma” ise bu azalmanın çok büyük olduğunu, yani piyasada ciddi bir ürün azlığı yaşandığını ifade ediyor.
Sonuç: Piyasadaki ürün miktarının (arzın) sel felaketi nedeniyle önemli ölçüde azalması kastedilmektedir.
—
Soru 4: Metnin ana fikri nedir?
Çözüm:
Metni baştan sona okuduğumuzda, sel felaketinin Mersin’deki tarım alanlarına, özellikle seralara büyük zarar verdiğini görüyoruz. Bu zarar hem çiftçileri hem de genel olarak ekonomiyi etkiliyor. İnsanlar ürün bulmakta zorlanıyor ve fiyatlar artıyor.
Adım 1: Metin, bir doğa olayı olan selin etkilerini anlatıyor.
Adım 2: Bu selin tarım alanlarına verdiği zararlar ve bunun ekonomik sonuçları üzerinde duruyor.
Adım 3: Bu nedenle metnin ana fikri, sel gibi doğal afetlerin tarım ve ekonomi üzerindeki olumsuz etkileridir.
Sonuç: Sel gibi doğal afetlerin tarım ve ekonomi üzerinde ciddi olumsuz etkileri olduğu.
—
Umarım bu açıklamalar soruları daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Aklına takılan başka bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin!