Merhaba sevgili öğrencilerim,
Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde, öğrendiklerimizi pekiştirecek çok güzel bir çalışma yapacağız. Hazırsanız, birlikte bu soruları adım adım çözelim ve bilgilerimizi tazeleyelim.
A. Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadelerin başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrularını defterinize yazınız.
1. (….) Toplumu oluşturan bireylerin mutlu ve huzurlu olabilmesi için ihtiyaçlarının karşılanması gerekir.
Çözüm:
Bu ifade doğrudur. Bir toplumda yaşayan insanların temel ihtiyaçları karşılandığında, hem mutlu olurlar hem de huzurlu bir yaşam sürerler. Bu yüzden doğru olduğunu düşündüğümüz için “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
2. (….) Temel hakların sınırlandırılmadığı bir toplumda insanların mutlu ve huzurlu yaşaması mümkündür.
Çözüm:
Bu ifade de doğrudur. Temel haklar, yani yaşama hakkı, özgürlük hakkı gibi her insanın doğuştan sahip olduğu haklar, bir toplumda kısıtlanmadığı sürece insanlar kendilerini güvende ve özgür hissederler. Bu da mutluluk ve huzurun temelini oluşturur. O yüzden “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
3. (….) İlde; su dağıtımı, kanalizasyon, yolların bakım onarımı, doğal gaz dağıtımı gibi alt yapı hizmetlerini sağlamak kaymakamın görevidir.
Çözüm:
Bu ifade yanlıştır. İldeki bu tür büyük alt yapı hizmetlerinin sorumlusu genellikle belediyelerdir. Kaymakam ise daha çok ilçe yönetimiyle ilgili görevleri yerine getirir. Bu hizmetler belediyelerin görevi olduğu için “Y” yazıyoruz. Doğrusu ise şöyledir: İlde; su dağıtımı, kanalizasyon, yolların bakım onarımı, doğal gaz dağıtımı gibi alt yapı hizmetlerini sağlamak belediyelerin görevidir.
Sonuç: Y
4. (….) Belediye başkanları merkezi yönetim tarafından atanır.
Çözüm:
Bu ifade de yanlıştır sevgili öğrenciler. Belediye başkanları halk tarafından, yani seçimle göreve gelirler. Merkezi yönetim tarafından atanmazlar. Bu yüzden “Y” yazıyoruz. Doğrusu ise şöyledir: Belediye başkanları halk tarafından seçilerek göreve gelir.
Sonuç: Y
5. (….) Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
Çözüm:
Bu ifade doğrudur. Yaşama hakkı, sağlığını koruma hakkı ve kendini geliştirme hakkı, her insanın doğuştan sahip olduğu temel haklardandır. Bu haklar korunmalı ve geliştirilmelidir. Bu nedenle “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
6. (….) TEMA Vakfı, ülkemizde ulaşım alanında hizmet veren bir sivil toplum kuruluşu dur.
Çözüm:
Bu ifade yanlıştır. TEMA Vakfı, Türkiye’de toprak ve erozyonla mücadele gibi çevre konularında faaliyet gösteren bir sivil toplum kuruluşudur. Ulaşım alanında hizmet vermez. Bu nedenle “Y” yazıyoruz. Doğrusu ise şöyledir: TEMA Vakfı, ülkemizde toprak ve erozyonla mücadele gibi çevre konularında hizmet veren bir sivil toplum kuruluşu dur.
Sonuç: Y
7. (….) Türk bayrağını temiz bir şekilde ve özenli olarak kullanmalıyız.
Çözüm:
Bu ifade kesinlikle doğrudur. Türk bayrağı, bağımsızlığımızın ve egemenliğimizin sembolüdür. Bu nedenle bayrağımıza saygı göstermeli, onu temiz ve özenli bir şekilde kullanmalıyız. Bu yüzden “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
8. (….) Bir devletin kendine ait bir bayrağı olması o devletin bağımsız ve egemen olduğunu gösterir.
Çözüm:
Bu ifade de doğrudur. Her bağımsız devletin kendine özgü bir bayrağı vardır. Bayrak, devletin egemenliğinin ve bağımsızlığının en önemli sembollerinden biridir. Bu nedenle “D” yazıyoruz.
Sonuç: D
B. Aşağıdaki cümlelerde verilen boşlukları, kutucuklarda verilen ifadelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız. İfadelere uygun ekler getirebilirsiniz.
Kutucuktaki Kelimeler:
- kaymakam
- temel hak
- milli bağımsızlık
- sağlık
- on sekiz
- merkezi yönetim
- mahkeme
- Milli Eğitim Bakanlığı
- vali
1. Eczaneler ve hastaneler toplumun ………………………………………… ihtiyacını karşılamak için hizmet verirler.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, eczaneler ve hastaneler ne için vardır? İnsanların hasta olduklarında tedavi olmaları, sağlıklı kalmaları için. Bu yüzden buraya “sağlık” kelimesi uygun düşüyor. Sağlık ihtiyacını karşılamak için hizmet verirler.
Sonuç: sağlık
2. Adliyelerde bulunan ………………………………………… toplumun adalet ihtiyacının karşılanmasında etkilidir.
Çözüm:
Adliyelerde ne bulunur? Dava açılan, adaletin sağlandığı yerler. Bu yerlere biz ne diyoruz? Mahkeme. Adliyelerde bulunan mahkemeler, toplumun adalet ihtiyacını karşılar. Bu yüzden buraya “mahkeme” kelimesi geliyor.
Sonuç: mahkeme
3. Yaşadığımız yerleşim birimlerindeki vali ve kaymakam gibi yetkililer, ………………………………………… karşı sorumludurlar.
Çözüm:
Vali ve kaymakamlar, bulundukları il ve ilçenin yönetiminden sorumludurlar. Bu yönetim de genel olarak “merkezi yönetim” ile ilgilidir. Yani devletin o bölgedeki temsilcileridirler. Bu yüzden buraya “merkezi yönetim” kelimesini getiriyoruz.
Sonuç: merkezi yönetim
4. Ülkemizde ili ………………………………………., ilçeyi ………………………………………. yönetir.
Çözüm:
Bu soruda iki boşluk var. Ülkemizde illeri kim yönetir? Valiler. Peki ilçeleri kim yönetir? Kaymakamlar. Bu yüzden buradaki boşluklara sırasıyla “vali” ve “kaymakam” gelmelidir. Ama soruda “ilçeyi” diye bitmiş, “kaymakamı” olarak devam etmemiş. O zaman şöyle düşünelim: Ülkemizde ili yöneten vali, ilçeyi yöneten kaymakamdır. Soru “Ülkemizde ili ………………………, ilçeyi ……………………… yönetir.” şeklinde bitmiş. Buradaki boşluklara “vali” ve “kaymakam” kelimelerini yerleştireceğiz. Ancak soruda “vali” ve “kaymakam” kelimeleri ayrı ayrı verilmiş. Bu durumda ilk boşluğa “vali” ikinci boşluğa “kaymakam” gelmelidir. Ama cümlenin akışına bakarsak, “Ülkemizde ili vali, ilçeyi kaymakam yönetir.” şeklinde olur. Ancak verilen kelimeler arasında “vali” ve “kaymakam” var. Bu durumda ilk boşluğa “vali” ikinci boşluğa “kaymakam” gelmeli. Fakat cümlenin sonunda “yönetir” kelimesi var. Bu nedenle “vali” ve “kaymakam” kelimelerini tek başlarına kullanmamız gerekiyor. Bu durumda buradaki kelimelerden “vali” ve “kaymakam” kelimeleri kullanılacaktır. Soru şöyle devam etmeliydi: “Ülkemizde ili vali, ilçeyi kaymakam yönetir.” Ancak verilen kelimeler “vali” ve “kaymakam” olduğu için, ilk boşluğa “vali”, ikinci boşluğa “kaymakam” getirebiliriz. Eğer soru “Ülkemizde il ve ilçeleri kimler yönetir?” şeklinde olsaydı, daha net olurdu. Ancak soruda boşluklar olduğu için, “Ülkemizde ili vali, ilçeyi kaymakam yönetir.” şeklinde tamamlayabiliriz.
Sonuç: vali, kaymakam
5. Bir insanın doğuştan sahip olduğu ve insanca yaşayabilmesi için gerekli olan haklara ………………………………………… denir.
Çözüm:
İnsanların doğuştan sahip olduğu ve vazgeçilmez olan haklara ne ad verilir? Bunlar “temel haklar”dır. Bu haklar olmadan insanca yaşamak mümkün değildir. Bu yüzden buraya “temel hak” kelimesi en uygun olanıdır.
Sonuç: temel hak
6. ………………………………………… yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme, seçilme ve halk oylamasına katılma hakkına sahiptir.
Çözüm:
Seçme ve seçilme hakkı gibi temel vatandaşlık haklarının kullanılması için belirli bir yaş sınırının doldurulması gerekir. Bu yaş sınırı, ülkemizde genellikle 18’dir. Bu nedenle buraya “on sekiz” kelimesi gelmelidir.
Sonuç: on sekiz
7. Bir devletin bağımsız ve hür şekilde yaşamasına, başka bir devlete bağımlı olmadan karar verebilmesine ………………………………………… denir.
Çözüm:
Bir devletin kendi kararlarını kendisinin alması, başka ülkelere bağlı olmadan yaşaması onun “milli bağımsızlığı” olduğunu gösterir. Bu, bir devletin en önemli özelliğidir. Bu yüzden buraya “milli bağımsızlık” kelimesi gelmektedir.
Sonuç: milli bağımsızlık
8. ………………………………………… merkezî yönetim birimlerinden biridir.
Çözüm:
Merkezi yönetim birimleri, devletin ülke genelindeki işleyişini sağlayan kurumlardır. Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı gibi bakanlıklar, devletin merkezi yönetim birimlerindendir. Bu nedenle buraya “Milli Eğitim Bakanlığı” kelimesi uygun düşmektedir.
Sonuç: Milli Eğitim Bakanlığı
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Hepinize başarılar dilerim!