Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte ders kitabımızdaki bir bölümü inceleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
HAZIRLIK ÇALIŞMASI
Ders kitaplarınızın arka sayfalarında niçin kaynakça kısmı vardır? Sizce bu bölüm ne işe yarar? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Bu soruyu cevaplamak için öncelikle kaynakçanın ne olduğunu ve ne işe yaradığını anlamamız gerekiyor.
Adım 1: Kaynakçayı Anlamak
Kaynakça, bir kitabın veya herhangi bir yazılı eserin sonunda yer alan, eserde kullanılan bilgilerin alındığı diğer eserlerin (kitaplar, makaleler, web siteleri vb.) listelendiği bölümdür. Tıpkı bir dedektifin ipuçlarını topladığı gibi, kaynakça da bilgiyi nereden aldığımızı gösteren bir izdir.
Adım 2: Kaynakçanın Amacını Düşünmek
Kaynakça neden önemlidir? Birincisi, okuyuculara daha fazla bilgi edinmek istedikleri konular hakkında ek kaynaklar sunar. İkincisi, yazarın kullandığı bilgilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini teyit etmeye yardımcı olur. Üçüncüsü ise, başka eserlerden alınan bilgilerin kimden alındığını belirterek intihal (başkalarının fikirlerini veya yazılarını kendi malı gibi gösterme) yapmayı önler.
Adım 3: Ders Kitaplarındaki Yeri ve Önemi
Ders kitaplarının arka sayfalarındaki kaynakça bölümü de aynı şekilde, o kitapta yer alan bilgilerin hangi kaynaklardan alındığını gösterir. Bu, sizin de bir konu hakkında araştırma yaparken hangi kaynaklara başvurabileceğinizi anlamanıza yardımcı olur. Ayrıca, öğretmeninizin de belirttiği gibi, bu bölüm bilgiyi kimden aldığımızı göstererek emeğe saygı gösterilmesini sağlar.
Şimdi bu bilgileri birleştirelim ve soruyu cevaplayalım:
Ders kitaplarının arka sayfalarında kaynakça kısmının bulunmasının temel nedeni, kitapta yer alan bilgilerin hangi kaynaklardan alındığını okuyucuya bildirmektir. Bu sayede okuyucular, merak ettikleri konular hakkında daha fazla bilgi edinmek için bu kaynaklara başvurabilirler. Ayrıca, kullanılan bilgilerin güvenilirliğini teyit etmek ve emeğe saygı göstermek açısından da önemlidir.
Şimdi metinde geçen bazı önemli kavramlara bakalım:
BİLİMSEL ETİK
Bilimsel çalışma yaparken farklı kaynaklardan bilgi ediniriz. Bilgi edinmek amacıyla kullandığımız her türlü kaynak bilgi kaynağı olarak adlandırılır. Yararlandığımız bilgi kaynakları her geçen gün artmaktadır. Bilimsel kitaplar, süreli yayınlar, ansiklopediler ve Genel Ağ (internet) temel bilgi kaynaklarıdır.
• Bilimsel kitaplar: Belli bir konu hakkında (uzay, tıp, mühendislik, ekonomi, hukuk vb.) konunun uzmanı kişiler tarafından yazılmış bilgi kaynaklarıdır.
• Düzenli aralıklarla yayımlanan gazete ve dergilere süreli yayın adı verilir. Süreli yayınlar günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak yayımlanabilir.
• Belli bir yönteme göre düzenlenen; herhangi bir konu hakkında ayrıntılı bilgi içeren, genellikle birkaç ciltten oluşan kitaplara ansiklopedi adı verilir. Ansiklopediler genel bilgiler barındırabileceği gibi spor, müzik ve tarih gibi belirli konularda da bilgiler içerebilir.
• Genel Ağ günümüzde bilgi edinmek amacıyla en sık kullandığımız bilgi kaynağıdır. Kütüphaneler araştırmalarımızı yapabileceğimiz ve çok sayıda bilgi kaynağına ulaşabileceğimiz yerlerdi. Günümüzde kütüphanelerde bilimsel kitaplar, süreli yayınlar ve ansiklopedilerin yanı sıra Genel Ağ bağlantılı bilgisayarlar da bulunmaktadır. Araştırmalarınızı yaparken yaşadığınız yerde bulunan kütüphanelerden yararlanabilirsiniz.
Bu metinde de göreceğiniz gibi, farklı türde bilgi kaynakları var. Her birinin kendine özgü özellikleri bulunuyor.
Şimdi metnin altındaki konuşma balonunu inceleyelim:
Merhaba arkadaşlar! Ben Şevval. Sosyal Bilgiler öğretmenimiz geçen hafta işlediğimiz bir konu hakkında araştırma yapmamızı ve edindiğimiz bilgilerle sınıfta arkadaşlarmıza sunmamızı istedi. Aynı zamanda araştırma yaparken bilimsel etiğe uygun davranmamız gerektiğini söyledi. Şimdi sizlere araştırmamı nasıl yaptığımı aşamalar halinde anlatacağım.
Araştırmamı yaparken takip etmem gereken aşamaları belirledim. Bunları defterime yazdım.
Bu konuşmadan da anlıyoruz ki, araştırma yaparken belirli adımları takip etmek ve bilimsel etiğe uymak çok önemli. Şevval de araştırmasını yaparken bu adımları izlemiş ve bunları defterine not almış.
Umarım bu açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!