Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencileri! Bugün birlikte bu harika görseldeki soruları çözeceğiz. Hazır mısınız? O zaman başlayalım!
**Hazırlık Çalışması**
Hangi bilim insanlarının isimlerini biliyorsunuz? Bu bilim insanlarının yaptığı çalışmaların insanlığa katkıları nelerdir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Bu soruda aslında sizden biraz düşünmenizi ve bildiğiniz bilim insanlarını hatırlamanızı istiyor. Mesela, teleskobu bulan Galileo Galilei’yi, yer çekimini bulan Isaac Newton’u veya bilgisayarın atası olarak bilinen Charles Babbage’ı düşünebilirsiniz. Bu bilim insanlarının yaptıkları çalışmalar, hayatımızı kolaylaştıran pek çok şeye yol açtı. Mesela teleskop sayesinde uzayı daha yakından tanıma fırsatı bulduk. Yer çekimi sayesinde gök cisimlerinin hareketlerini anladık. Bilgisayarlar sayesinde ise bilgiye çok daha hızlı ulaşıyoruz ve pek çok işimizi kolayca halledebiliyoruz.
Bu kısımda, sizden kendi düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşmanız isteniyor. Bu yüzden doğru ya da yanlış bir cevap yok. Önemli olan, bilim insanlarının hayatımıza kattığı değerleri fark etmeniz.
**Metin Açıklaması ve Sorular**
Bir aleti, aygıtı ve yöntemi ilk kez bulma işine icat (buluş) adı verilir. Yeni bir buluş ortaya koyan (icat eden) kişiye ise mucit (buluş yapan) denir. İnsanların buluş yapmalarının sebebi, yaşadıkları çevredeki olayları açıklama ve günlük yaşamlarında karşılaştıkları problemleri çözme isteğidir.
+ İnsanlar geçmişte ağır yükleri bir yerden başka bir yere kas gücüyle taşıyorlardı. Ardından yük taşımak için yuvarlanan ağaç kütüklerini kullanmaya başladılar. Bu sistem, ilerleyen yıllarda tekerleğin icadına katkı sağladı.
+ İnsanlar geçmişte aydınlanmak için yalnızca güneş ışığından faydalanıyordu. Ancak gece olduğunda yıldızlardan gelen ve Ay’dan yansıyan ışınlar Dünya’mızı yeterince aydınlatmadığından insanlar çevrelerindeki varlıkları net bir şekilde göremiyordu. Bu nedenle çeşitli aydınlatma araçlarına ihtiyaç duyuyorlardı. Ateşin keşfinden sonra geliştirilen meşale, insanların ilk aydınlatma araçlarından biriydi.
Buradaki metin bize icat ve mucit kavramlarını açıklıyor. İcat, yeni bir şeyi bulmak demek. Mucit ise o yeni şeyi bulan kişi. Metin, insanların neden icat yaptıklarını da anlatıyor: çevremizdeki olayları anlamak ve sorunlarımıza çözüm bulmak için.
Metinde iki önemli örnek var:
- Ağır yükleri taşımak için tekerleğin icadına giden yol.
- Aydınlanmak için ateşin kullanılması ve meşalenin icadı.
Bu örnekler, insanların ihtiyaçları doğrultusunda nasıl çözümler ürettiğini gösteriyor.
Meşale insanların kullandığı ilk aydınlatma araçlarından biridir.
Bu görsel, az önce bahsettiğimiz meşaleyi gösteriyor. Gerçekten de ateş, insanların ilk kullandığı ve hayatlarını kolaylaştırdığı aydınlatma araçlarından biri olmuş.
**Özlü Sözleri Yorumlayalım**
Aşağıdaki söz size neler çağrıştırmaktadır? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
“İhtiyaç, bütün icatların anasıdır.”
Eflatun
Genel Ağ’dan düzenlenerek alıntılanmıştır (12.06.2018).
Bu özlü söz, az önce okuduğumuz metinle çok ilgili. Eflatun’un dediği gibi, pek çok icat aslında bir ihtiyacın sonucu olarak ortaya çıkmıştır. İnsanlar bir şeye ihtiyaç duyduğunda, onu nasıl giderebileceğini düşünür ve bu düşünce sonucunda yeni bir şey bulur. Yani ihtiyaç, icatların doğmasına sebep olan en önemli şeydir.
**Sonuç Cıkarma**
Evrenin veya olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneye dayanan yöntemler ve gerçekten yararlanarak sonuç çıkarmaya çalışan düzenli bilgiler bütününe bilim denir. Bilimsel bilgiye ulaşmak için sistematik olarak çalışan kişiler ise bilim insanı olarak adlandırılır. Bilim insanları bilimsel yöntemler kullanarak araştırmalar yapar, araştırma sonuçlarını başka insanlarla paylaşır. Telefon’dan ampule, kalemden otomobile, gözlükten ütüye kadar
Burada bilim ve bilim insanı kavramları açıklanıyor. Bilim, etrafımızdaki olayları anlamak için kullandığımız bilgilerin düzenli bir bütünüdür. Bilim insanları ise bu bilgileri elde etmek için çalışan kişilerdir. Onlar araştırmalar yapar, buldukları sonuçları da bizimle paylaşır ki biz de onlardan faydalanalım.
Metnin sonunda verilen örnekler (telefon, ampul, otomobil, gözlük, ütü) ise bilim insanlarının ve bilimin hayatımıza ne kadar çok şey kattığını gösteriyor. Düşünün ki, bu saydığımız her şey bir zamanlar icattı ve hayatımızı değiştirdi!
Umarım bu açıklamalar soruları anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki derste görüşmek üzere, hoşça kalın!