Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün Sosyal Bilgiler dersinde hep birlikte Üretim, Dağıtım ve Tüketim Ağı konusunu inceleyeceğiz. Konumuzla ilgili görselleri ve metinleri dikkatlice okuyarak soruları cevaplayacağız. Hazırsanız başlayalım!
Hazırlık Çalışması
Markette satın aldığımız bir paket makarna hangi aşamalardan geçtikten sonra tüketime hazır hâle gelmektedir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Bu soruda bizden marketten aldığımız bir makarnanın hangi yollardan geçerek soframıza geldiğini düşünmemiz isteniyor. Hadi birlikte makarnanın yolculuğunu hayal edelim:
- Öncelikle buğday tarlada yetiştirilir.
- Sonra buğday fabrikaya götürülerek makarna haline getirilir.
- Paketlenen makarnalar dağıtım şirketleri tarafından marketlere taşınır.
- Ve en sonunda biz de marketten aldığımız makarnayı pişirip afiyetle yeriz.
Gördüğünüz gibi bir ürünün bize ulaşması için pek çok aşamadan geçmesi gerekiyor.
Bazılarımızın yakın çevresinde sanayi, bazılarının yakın çevresinde ormancılık, bazılarının yakın çevresinde ise hayvancılık ekonomik faaliyet olarak yaygındır. Bu ekonomik faaliyetler sonucunda çeşitli mallar üretilir.
Burada da çevremizde farklı ekonomik faaliyetlerin olduğunu ve bu faaliyetler sonucunda çeşitli ürünlerin ortaya çıktığını öğreniyoruz.
Ekonomide insanların ihtiyaçlarını ve isteklerini karşılamak amacıyla alınıp satılan, somut varlıklara mal denir. Örneğin; araba, telefon, ev, ayakkabı, elbise, oyuncak, gözlük, salça, su, ekmek gibi ürünler birer maldır.
Bu paragrafta “mal” kelimesinin ne anlama geldiğini öğreniyoruz. Mal, bizim ihtiyaçlarımızı veya isteklerimizi karşılayan, elle tutulup gözle görülebilen şeylerdir. Mesela bir araba, bir telefon, bir ayakkabı ya da bir ekmek… Hepsi birer maldır ve alınıp satılırlar.
Ekonomik faaliyetler sonucunda yeni bir mal elde edilmesine üretim denir. Pamuktan kıyafet elde edilmesi, keresteden mobilya üretilmesi ineklerden süt elde edilmesi üretim faaliyetlerine örnektir.
Şimdi de “üretim” kelimesinin ne demek olduğunu öğrenelim. Üretim, var olan bir şeyden yeni bir şey elde etme sürecidir. Düşünün ki pamuktan güzel bir tişört yapılıyor ya da ağaçtan bir masa… Bunlar birer üretim örneğidir. İneklerden süt elde etmek de bir üretimdir.
Üreticiler tarafından elde edilen malların, üretildiği yerden tüketiciler tarafından satın alınacağı yere çeşitli araçlarla taşınmasına dağıtım denir. Fabrikalarda üretilen salça, bisküvi, peynir gibi ürünlerin kamyonlarla marketlere taşınması, tarlada yetişen sebze ve meyvelerin toplanarak araçlarla pazar yerine getirilmesi dağıtım faaliyetine örnektir.
Bu kısımda ise “dağıtım” kelimesini tanıyoruz. Dağıtım, üretilen malların biz tüketicilere ulaşmasını sağlayan taşıma işlemidir. Tıpkı fabrikada üretilen salçanın kamyonlarla marketlere gelmesi gibi. Ya da çiftçinin yetiştirdiği sebzelerin pazara taşınması da bir dağıtımdır.
Üretilen mallar çeşitli araçlarla dağıtılır.
Bu resimde de gördüğümüz gibi, üretilen ürünler kamyonlar ve gemiler gibi çeşitli araçlarla bizlere ulaştırılıyor. Bu da dağıtımın bir parçası.
Üretilen malların ihtiyacı olan insanlar tarafından satın alınması ve kullanılıp harcanmasına tüketim denir. Satışa sunulan kıyafet, deterjan, elektronik eşya ve ilaç gibi malların tüketiciler tarafından satın alınması ve kullanılıp harcanması tüketime örnektir.
Son olarak “tüketim” kavramını öğreniyoruz. Tüketim, üretilen ve dağıtılan malları alıp kullanmamızdır. Mesela bir kıyafet alıp giymemiz, deterjanla çamaşır yıkamamız, bir elektronik eşya alıp kullanmamız… Bunların hepsi tüketimdir.
Kullandığımız temel ürünler sırasıyla aşağıda verilen aşamalardan geçer.
Şimdi de bu üç kavramın birbirini nasıl takip ettiğini gösteren şemaya bakalım.
- 1 ile gösterilen yerde ÜRETİM var.
- 2 ile gösterilen yerde DAĞITIM var.
- 3 ile gösterilen yerde ise TÜKETİM var.
Bu şema bize bir ürünün önce üretildiğini, sonra dağıtıldığını ve en sonunda da tüketildiğini çok güzel anlatıyor.
Umarım konuyu hep birlikte keyifle öğrenmişizdir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!