Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersinde hep birlikteyiz ve bu hafta elimize ulaşan bu harika soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Aşağıdaki sanayi faaliyetlerinden bazılarına örnekler verilmiştir:
- Madenler sayesinde süs eşyalarından mutfak gereçlerine, beyaz eşyalardan teknolojik aletlere kadar birçok ürün yapılır.
- Tarım ürünlerinden yararlanılarak bisküvi, makarna, şeker, reçel vb. gıda ürünleri elde edilir.
- Toprak kullanılarak seramik, çimento, kiremit, tuğla, saksı, testi, çömlek ve cam gibi ürünler üretilir.
- Bitkiler ilaç ve baharat yapımında, kozmetik ürünlerin elde edilmesinde kullanılır.
Bu ürünler gerek ülke içine gerekse ülke dışına satılarak maddi kazanç elde edilir. İnsanlar sanayi tesislerinde çalışarak geçimlerini sağlar. Bu bakımdan sanayi tesisleri işsizliğin önlenmesinde önemli rol oynar.
Ticaret
Kâr elde etmek amacıyla yapılan alım satım işlemine ticaret denir. Tarım, hayvancılık, sanayi, ormancılık ve madencilik faaliyetleri sonucu üretilen ürünler öncelikle ülkemizde yaşayan insanların ihtiyacı için kullanılır. İhtiyacımızdan fazla üretilen ürünler ülke dışına satılarak kazanç sağlanır. Ülkemizde üretilmeyen veya üretildiği halde ihtiyacımızı karşılamayan ürünler ise yurt dışından satın alınır. Sanayi faaliyetlerinin yoğun olarak yapıldığı İstanbul, İzmir, Kocaeli, Mersin, Ankara, Bursa gibi şehirlerimizde ticaret de gelişmiştir.
Turizm
İnsanların yaşadıkları yerden ayrılarak başka yerlere kısa süreli geziler yapmasına ve bu gezilerin oluşturduğu faaliyetlerin bütününe turizm denir. Eğlenmek, dinlenmek, doğal güzellikleri ve tarihi mekânları görmek amacıyla yurt içinde ve yurt dışında geziye çıkan insanlara turist denir. Turistlerin gittikleri yerlerde kaldıkları otel ve tatil köyü gibi yerlere turistik tesis adı verilir. Günümüzde turizm faaliyetlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte turistik tesis sayısı artış yaşamıştır. İnsanların gittikleri yerlerde kalacağı yer sayısındaki artış eğitim, spor, kongre ve sağlık amaçlı turizmin de yaygınlaşmasına katkı sağlamıştır.
Canlı hayvan pazarlarında ticaret yapılır.
Yazları uzun ve güneşli geçen, Akdeniz ikliminin etkisi altında olan kıyı kesimler deniz turizminin merkezi hâline gelmiştir. Antalya (Alanya, Manavgat, Kemer), Muğla (Bodrum, Fethiye, Marmaris), İzmir (Çeşme) gibi,
122
Şimdi sorulara geçelim ve her birini tek tek inceleyelim.
***
Soru 1: Metne göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi sanayi faaliyetleri kapsamında yapılmaz?
Bu soru, metinde anlatılan sanayi faaliyetlerini dikkatle okuyup anlamamızı istiyor. Metinde sanayi faaliyetleri için birçok örnek verilmiş. Bu örneklerin dışında kalan bir seçeneği bulmamız gerekiyor.
Adım 1: Metinde verilen sanayi faaliyetlerini listeleyelim:
- Madenlerden süs eşyası, mutfak gereci, beyaz eşya, teknolojik alet yapımı.
- Tarım ürünlerinden bisküvi, makarna, şeker, reçel gibi gıda ürünleri elde edilmesi.
- Topraktan seramik, çimento, kiremit, tuğla, saksı, testi, çömlek, cam üretimi.
- Bitkilerden ilaç ve baharat yapımı, kozmetik ürün elde edilmesi.
Adım 2: Metnin genelinde sanayi faaliyetlerinin insanlara iş imkanı sağladığı ve ülke ekonomisine katkıda bulunduğu belirtiliyor. Bu faaliyetler sayesinde insanlar geçimlerini sağlıyor.
Adım 3: Metinde sanayi faaliyetlerinin “işsizliğin önlenmesinde önemli rol oynadığı” belirtiliyor. Bu da sanayi tesislerinin iş imkanı sağladığı anlamına gelir.
Sonuç: Metinde sanayi faaliyetlerinin doğrudan bir amacı olarak “işsizliği artırmak” gibi bir ifade geçmemektedir. Aksine, işsizliği önlemeye yardımcı olduğu söyleniyor. Bu nedenle, sanayi faaliyetleri kapsamında işsizliği artırmak gibi bir durum söz konusu değildir.
***
Soru 2: Metne göre, bir kişinin geçimini sağlamak amacıyla yerleşim yerinden ayrılıp başka bir yere giderek yaptığı faaliyetlere ne ad verilir?
Bu soruda, bir kişinin yer değiştirmesiyle ilgili bir faaliyetin tanımı isteniyor. Metinde bu tür faaliyetleri tanımlayan bölümler var. Dikkatli okuyarak doğru tanımı bulacağız.
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım ve insanların yerleşim yerlerinden ayrılıp başka yerlere gitmeleriyle ilgili bölümleri bulalım.
Adım 2: Metnin “Turizm” başlığı altında şöyle bir ifade geçiyor: “İnsanların yaşadıkları yerden ayrılarak başka yerlere kısa süreli geziler yapmasına ve bu gezilerin oluşturduğu faaliyetlerin bütününe turizm denir.”
Adım 3: Bu tanım, soruda bahsedilen durumu tam olarak karşılıyor. İnsanlar geçimlerini sağlamak için veya dinlenmek, eğlenmek gibi çeşitli amaçlarla yerleşim yerlerinden ayrılıp başka yerlere gidiyorlar ve bu faaliyetlere genel olarak turizm deniyor.
Sonuç: Metne göre, bir kişinin geçimini sağlamak amacıyla yerleşim yerinden ayrılıp başka bir yere giderek yaptığı faaliyetlere turizm denir.
***
Soru 3: Metinde bahsedilen hangi sanayi faaliyeti, hem yerli hem de yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir?
Bu soruda, metinde anlatılan sanayi faaliyetlerinden hangisinin turistlerin ilgisini çektiği soruluyor. Metindeki turizm bölümünü dikkatlice incelememiz gerekiyor.
Adım 1: Metnin “Turizm” bölümünü tekrar okuyalım. Burada turistlerin ne amaçla geziye çıktıkları ve nereleri ziyaret ettikleri anlatılıyor.
Adım 2: Metinde şöyle bir ifade yer alıyor: “Eğlenmek, dinlenmek, doğal güzellikleri ve tarihi mekânları görmek amacıyla yurt içinde ve yurt dışında geziye çıkan insanlara turist denir.”
Adım 3: Bu cümleden anladığımız kadarıyla turistler, özellikle doğal güzellikleri ve tarihi mekânları görmek için seyahat ediyorlar. Bu tür yerler hem yerli hem de yabancı turistlerin ilgisini çeker.
Adım 4: Metnin başında sanayi faaliyetleri arasında “toprak kullanılarak seramik, çimento, kiremit, tuğla, saksı, testi, çömlek ve cam gibi ürünler üretilir” deniyor. Bu ürünlerin kendisi doğrudan turist çekmeyebilir ama bu ürünlerin üretildiği yerler veya bu ürünlerle ilgili müzeler/eserler turist çekebilir. Ancak metinde doğrudan “turist çekmektedir” diye belirtilen bir sanayi faaliyeti yok.
Adım 5: Metnin sonunda, turizm türlerinden bahsedilirken “deniz turizminin merkezi” olduğu yerlerden bahsediliyor. Bu da doğal güzelliklerin turist çektiğini gösteriyor.
Adım 6: Metnin genelinde, sanayi faaliyetlerinin kendisinden çok, bu faaliyetlerin sonucunda ortaya çıkan ürünlerin veya bu faaliyetlerin yapıldığı yerlerin turizm potansiyeli taşıdığı ima ediliyor. Ancak soruda “hangi sanayi faaliyeti” diye sorulduğu için, doğrudan sanayi faaliyeti olarak bahsedilen ve turist çeken bir şey bulmak zor. Metnin en belirgin ipucu, turistlerin doğal güzellikleri ve tarihi mekanları görmek istemeleri.
Adım 7: Eğer soruyu, “Turizm faaliyetlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte hangi turizm türlerinin yaygınlaştığı ve ilgi gördüğü” şeklinde anlarsak, metnin sonunda “deniz turizminin merkezi” gibi ifadeler yer alıyor. Bu da doğal güzelliklerin, yani denizlerin, plajların turist çektiğini gösteriyor.
Adım 8: Soruda “sanayi faaliyeti” olarak sorulmuş. Metinde doğrudan “X sanayi faaliyeti turist çeker” denmiyor. Ancak, sanayi faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ürünler veya bu faaliyetlerin yapıldığı yerler turizm için önemli olabilir. Örneğin, tarihi köprüler, eski fabrikalar, seramik atölyeleri gibi yerler turist çekebilir.
Adım 9: Metni tekrar gözden geçirdiğimizde, “doğal güzellikleri ve tarihi mekânları görmek” ifadesi öne çıkıyor. Bu, turistlerin ilgisini çeken temel unsurlar. Bu unsurlar doğrudan bir sanayi faaliyeti olmasa da, sanayi faaliyetlerinin bir sonucu olarak ortaya çıkan veya bu faaliyetlerle ilişkili olabilen şeylerdir. Ancak metinde net olarak “şu sanayi faaliyeti turist çeker” denmiyor.
Adım 10: Eğer soruyu biraz daha geniş yorumlarsak, sanayi faaliyetlerinin bir sonucu olan ve insanların ilgisini çeken şeyler neler olabilir diye düşünebiliriz. Örneğin, madencilik sonucu ortaya çıkan ilginç kayaçlar veya tarihi maden ocakları turist çekebilir. Tarım ürünlerinin yetiştirildiği güzel bağlar, bahçeler de turist çekebilir.
Adım 11: Metnin son paragrafında “deniz turizminin merkezi”nden bahsediliyor. Deniz turizmi, doğal güzelliklere dayanır. Bu doğal güzellikler de bir sanayi faaliyeti değildir. Ama deniz turizminin gelişmesi, otellerin yapılması gibi faaliyetler turizm sektörünü oluşturur.
Adım 12: Metnin ilk paragrafında bahsedilen sanayi faaliyetlerine dönersek: Madenler, tarım ürünleri, toprak ürünleri, bitkiler… Bu ürünlerin kendisi doğrudan turist çekmez. Ancak bu ürünlerin üretildiği yerler, örneğin tarihi bir maden ocağı, otantik bir tarım köyü, el sanatlarının yapıldığı atölyeler turist çekebilir.
Adım 13: Sorunun cevabı metinde net bir şekilde belirtilmemiş olsa da, metnin genelinde turizmin “doğal güzellikleri ve tarihi mekanları” görmekle ilgili olduğu vurgulanıyor. Bu bağlamda, eğer bir sanayi faaliyeti bu tür yerlerle ilişkilendirilebilirse, o turist çeker diyebiliriz. Örneğin, tarihi bir çömlek atölyesi veya eski bir seramik fabrikası hem sanayi faaliyeti hem de tarihi/kültürel bir mekan olarak turist çekebilir.
Adım 14: Metnin en net ipucunu tekrar hatırlayalım: “doğal güzellikleri ve tarihi mekânları görmek”. Bu iki unsurun bir araya geldiği bir sanayi faaliyeti düşünelim. Belki de el sanatları veya tarihi dokusu olan yerlerde yapılan üretimler turist çekebilir.
Adım 15: Metinde özellikle belirtilmemiş olsa da, genel bilgiye göre el sanatları, geleneksel üretim yöntemleri ve tarihi dokusu olan yerler turistlerin ilgisini çeker. Metinde “toprak kullanılarak seramik, çimento, kiremit, tuğla, saksı, testi, çömlek ve cam gibi ürünler üretilir” deniyor. Bu ürünlerin yapıldığı yerler, eğer tarihi bir dokuya sahipse veya otantik bir üretim süreci varsa, turist çekebilir.
Sonuç: Metinde doğrudan “şu sanayi faaliyeti turist çeker” şeklinde bir ifade bulunmamaktadır. Ancak, metin genelinde turistlerin doğal güzellikleri ve tarihi mekanları görmek istediği belirtiliyor. Bu bağlamda, toprak ürünlerinden yapılan el sanatları (seramik, çömlek, testi gibi) ve bu ürünlerin üretildiği tarihi veya otantik yerler hem sanayi faaliyeti hem de turist çekici bir unsur olabilir. Metinde bu şekilde net bir cevap olmasa da, bu yorum yapılabilir.
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!