Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün elimize geçen bu harika metni birlikte inceleyeceğiz. Bu metin, dijital dünyada kendimizi nasıl koruyacağımızla ilgili çok önemli bilgiler içeriyor. Gelin hep birlikte bu bilgileri öğrenelim ve soruları çözelim.
Kimlik Hırsızlığı
Genel Ağ’ın yaygınlaşmasıyla birlikte dikkat edilmesi gereken önemli konulardan biri de siber suçlardır. Siber suçların başında kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılık gelmektedir. Genel Ağ’ı yanlış amaçlarla kullanan kişiler; insanların kredi kartı veya kimlik bilgilerine ulaşmakta, bu bilgilerle sanal ortamda çeşitli işlemler yapmaktadır. Kişisel bilgilerinizi ele geçiren bu kişiler, adınıza sahte kredi kartları çıkarabilir ve bu kredi kartlarıyla alışveriş yapabilirler. Böyle durumlarda karşılaşmamak için tanımadığımız kişilerden gelen e-postaları açmamalı ve sosyal medya hesaplarında kişisel bilgilerimizi ayrıntılı bir şekilde paylaşmamalıyız.
Sanal ortamda kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılıkla karşılaşmamak için almamız gereken tedbirlerden bazıları aşağıda verilmiştir:
- Sanal ortamda kullanılan şifrelerin tümünün birbirinin aynısı olmamasına özen gösterilmelidir.
- Şifrelerin kolay tahmin edilemeyen büyük ve küçük harf, rakam, noktalama işaretleri içermesine dikkat edilmelidir. Artık harf ve sayılardan oluşan ifadeler (abcd,1234 gibi), doğum tarihi (2003 gibi) ve önemli olayların gerçekleştiği yılların tarihleri (1453, 1923 gibi) şifre olarak kullanılmamalıdır.
- Kredi kartını kaybeden bir kişi, hemen bankasının müşteri hizmetlerini aramalı ve kredi kartını iptal ettirmelidir.
- Sanal ortamda telefon numarası, aile bireylerinin adı, doğum yeri gibi kişisel bilgiler paylaşılmamalıdır.
- Telefonla arayan kişilere kendilerini nasıl tanıtırlarsa tanıtsınlar kimlik ve kredi kartı bilgileri verilmemelidir. Değerli ürünlerin sanal ortamda bedava teklif edilmesine aldanılmamalıdır. Bu kişiler size bu ürünleri göndermek vaadiyle kişisel bilgilerinizi isteyebilirler. Bu ve benzeri davranışları yapan kişiler hukuki yaptırımlarla karşılaşırlar.
Güvenli Genel Ağ Kullanımı
Sanal ortama bağlanacağımız teknolojik aletlerde güvenlik önlemleri bulunmaktadır. Ancak Genel Ağ bağlantılı teknolojik aletleri kullanırken ek güvenlik önlemleri alınması gerekir. Çünkü Genel Ağ’a bağlanmak tüm dünyadaki Genel Ağ bağlantılı teknolojik aletlerle iletişim halinde olmak demektir. Bu esnada virüsler, Genel Ağ bağlantılı teknolojik aletlerimiz için önemli bir tehdit oluşturur. Virüsler, Genel Ağ bağlantılı teknolojik aletlerin olağan dışı çalışmasına ve veri kaybına neden olabilen yazılımlardır. Bu yazılımlar, sanal ortamı kötü amaçlı kullanan kişiler tarafından Genel Ağ bağlantılı teknolojik aletlerimize zarar vermek için kullanılır.
—
Şimdi bu metinle ilgili olabilecek soruları ve cevaplarını birlikte inceleyelim.
**Soru 1:** Kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılık en çok hangi yolla yaygınlaşmıştır?
**Çözüm:**
Bu sorunun cevabını metnin ilk paragrafında bulabiliriz. Metin şöyle başlıyor: “Genel Ağ’ın yaygınlaşmasıyla birlikte dikkat edilmesi gereken önemli konulardan biri de siber suçlardır. Siber suçların başında kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılık gelmektedir.”
Bu cümleden de anlayacağımız gibi, kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılık en çok Genel Ağ yani internet yoluyla yaygınlaşmaktadır.
**Sonuç:** Genel Ağ
—
**Soru 2:** Sanal ortamda kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılıkla karşılaşmamak için alınması gereken tedbirlerden üç tanesini yazınız.
**Çözüm:**
Bu sorunun cevabını metnin “Sanal ortamda kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılıkla karşılaşmamak için almamız gereken tedbirlerden bazıları aşağıda verilmiştir:” kısmından sonra gelen maddelerde bulabiliriz. Bu tedbirlerden herhangi üç tanesini seçip yazabiliriz.
İşte metinde belirtilen tedbirlerden bazıları:
* Şifrelerin tümünün birbirinin aynısı olmaması.
* Şifrelerin kolay tahmin edilemeyen büyük ve küçük harf, rakam ve noktalama işaretleri içermesi.
* Doğum tarihi veya önemli olayların yıllarını şifre olarak kullanmamak.
* Kredi kartı kaybedildiğinde hemen bankayı arayıp iptal ettirmek.
* Telefon numarası, aile bireylerinin adı, doğum yeri gibi kişisel bilgileri sanal ortamda paylaşmamak.
* Telefonla arayan kişilere kimlik ve kredi kartı bilgilerini vermemek.
* Sanal ortamda bedava tekliflere aldanmamak.
Bu tedbirlerden herhangi üç tanesini seçip yazabilirsiniz. Mesela ben şunları seçiyorum:
* Şifrelerinizi sadece sayılardan veya tek bir kelimeden oluşturmamak.
* Kişisel bilgilerinizi (telefon numarası, adres, doğum tarihi gibi) tanımadığınız kişilerle paylaşmamak.
* İnanılmaz indirim veya hediye vaat eden mesajlara kanıp bilgilerinizi vermemek.
**Sonuç:**
a) Şifrelerinizi basit ve tahmin edilebilir yapmamak.
b) Kişisel bilgilerinizi sanal ortamda güvenli olmayan yerlerde paylaşmamak.
c) Bedava ürün veya hediye vaatlerine aldanarak bilgilerinizi vermemek.
—
**Soru 3:** Metinde verilen telefon mesajını okuyunuz. Bu mesajda hangi tehlikeye dikkat çekilmiştir?
**Görseldeki Mesaj:**
……. numaranıza tanım-
lanan 3000 TL’lik hediye çe-
kini 3 gün içinde almazsanız
hediyeniz iade olacaktır. Bil-
gi için ……. numaralı telefo-
nu arayınız.
**Çözüm:**
Şimdi bu telefona gelen mesajı dikkatlice okuyalım. Mesajda bize 3000 TL’lik bir hediye çeki kazanmış olduğumuz söyleniyor ve bu hediyeyi almak için belirli bir numarayı aramamızı istiyorlar.
Metnin ilk kısmında “Sanal ortamda telefon numarası, aile bireylerinin adı, doğum yeri gibi kişisel bilgiler paylaşılmamalıdır.” ve “Telefonla arayan kişilere kendilerini nasıl tanıtırlarsa tanıtsınlar kimlik ve kredi kartı bilgileri verilmemelidir. Değerli ürünlerin sanal ortamda bedava teklif edilmesine aldanılmamalıdır.” gibi uyarılar vardı, hatırladınız mı?
İşte bu mesaj tam da bu uyarılara uyuyor! Bize bedava bir şey kazanmışız gibi gösteriyorlar ve bizi bir numarayı aramaya teşvik ediyorlar. Bu tür mesajlar genellikle dolandırıcılar tarafından gönderilir. Amaçları, bizi arattırıp telefonla konuşurken veya daha sonra kişisel bilgilerimizi (adımız, soyadımız, TC kimlik numaramız, hatta kredi kartı bilgilerimiz) almaktır.
Yani bu mesajda bize çekici görünen bir vaatle (hediye çeki) kişisel bilgilerimizi veya para göndermemizi sağlamaya çalışan bir dolandırıcılık tehlikesi anlatılıyor. Bu tür mesajlara karşı çok dikkatli olmalıyız!
**Sonuç:** Dolandırıcılık tehlikesi
—
Umarım bu soruların çözümlerini ve açıklamalarını beğenmişsinizdir. Dijital dünyada güvende kalmak için bu bilgileri aklımızda tutalım. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!