Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte harika bir görsele bakıp hem bilgilerimizi tazeleyeceğiz hem de bazı soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**Görseli Yorumlayalım**
Aşağıda Türkiye Deprem Bölgeleri haritası verilmiştir. Haritayı inceleyerek aşağıdaki sorulan cevaplayınız. Cevaplarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.
* Yaşadığınız il, kaçıncı derece deprem bölgesinde yer almaktadır?
* Ülkemizde deprem riski en fazla olan iller hangileridir?
* Ülkemizde deprem riskinin en az olduğu iller hangileridir?
—
**Soru 1: Yaşadığınız il, kaçıncı derece deprem bölgesinde yer almaktadır?**
**Çözüm:**
Bu sorunun cevabını bulmak için öncelikle bulunduğumuz ili haritada bulmamız gerekiyor. Haritada farklı renklerle deprem bölgeleri gösterilmiş. Renklerin ne anlama geldiğini ise haritanın sağ alt köşesindeki lejanttan (açıklama kutucuğu) öğrenebiliriz.
* **Adım 1:** Haritanın sağ alt köşesindeki lejanta dikkatlice bakalım. Orada farklı renklerin hangi deprem derecelerini temsil ettiği yazıyor.
* Kırmızı renk: Birinci derece deprem bölgesi (en yüksek risk)
* Turuncu renk: İkinci derece deprem bölgesi
* Sarı renk: Üçüncü derece deprem bölgesi
* Açık sarı renk: Dördüncü derece deprem bölgesi
* Beyaz renk: Beşinci derece deprem bölgesi (en düşük risk)
* **Adım 2:** Şimdi yaşadığınız ili (veya haritada gördüğünüz herhangi bir ili) haritada bulmaya çalışın. Bulduğunuz ilin rengine bakın.
* **Adım 3:** İl’in rengini lejanttaki renklerle eşleştirerek o ilin hangi derece deprem bölgesinde olduğunu belirleyin.
**Örnek Açıklama:**
Diyelim ki yaşadığınız il İzmir olsun. Haritada İzmir’in rengine baktığımızda turuncu olduğunu görüyoruz. Lejantta turuncu rengin “İkinci derece deprem bölgesi”ni temsil ettiğini görüyoruz. Bu durumda İzmir, ikinci derece deprem bölgesinde yer almaktadır.
Siz de kendi yaşadığınız ili haritada bulup rengine göre deprem derecesini belirleyebilirsiniz.
—
**Soru 2: Ülkemizde deprem riski en fazla olan iller hangileridir?**
**Çözüm:**
Deprem riski en fazla olan bölgeleri bulmak için haritadaki en yüksek risk derecesini gösteren renge bakmamız gerekiyor. Lejanta göre en yüksek risk **kırmızı** renkle gösterilen “Birinci derece deprem bölgesi”dir.
* **Adım 1:** Haritada kırmızı renkle boyanmış olan tüm bölgeleri dikkatlice inceleyelim.
* **Adım 2:** Kırmızı renkle kaplı olan bu bölgelerdeki illerin isimlerini okuyalım. Bu iller, ülkemizin deprem riski en yüksek olan illeridir.
**Cevap:**
Haritada kırmızı renkle gösterilen birinci derece deprem bölgesinde yer alan bazı önemli iller şunlardır:
* **İzmir**
* **Manisa**
* **Aydın**
* **Muğla**
* **Denizli**
* **Bursa**
* **Bolu**
* **Düzce**
* **Sakarya**
* **Kocaeli**
* **İstanbul** (bazı bölgeleri)
* **Ankara** (bazı bölgeleri)
* **Erzincan**
* **Bingöl**
* **Hakkari**
* **Van**
* **Malatya**
* **Elazığ**
Bu illerin haritada kırmızıyla gösterilen alanlarda yer aldığını göreceksiniz.
Bu illerin dışında, haritada kırmızı ile gösterilen daha birçok il bulunmaktadır. Bu illerde deprem olma olasılığı daha yüksektir.
—
**Soru 3: Ülkemizde deprem riskinin en az olduğu iller hangileridir?**
**Çözüm:**
Deprem riskinin en az olduğu bölgeler ise en düşük risk derecesini gösteren renkle belirtilmiştir. Lejanta göre en düşük risk **beyaz** renkle gösterilen “Beşinci derece deprem bölgesi”dir.
* **Adım 1:** Haritada beyaz renkle boyanmış olan bölgeleri bulalım.
* **Adım 2:** Beyaz renkle kaplı olan bu bölgelerdeki illerin isimlerini okuyalım. Bu iller, ülkemizin deprem riski en az olan illeridir.
**Cevap:**
Haritada beyaz renkle gösterilen beşinci derece deprem bölgesinde yer alan bazı iller şunlardır:
* **Sinop**
* **Kastamonu** (bazı bölgeleri)
* **Artvin**
* **Giresun** (bazı bölgeleri)
* **Rize** (bazı bölgeleri)
* **Karaman** (bazı bölgeleri)
* **Mersin** (bazı bölgeleri)
* **Niğde** (bazı bölgeleri)
* **Aksaray** (bazı bölgeleri)
Bu iller, deprem açısından daha güvenli bölgeler olarak kabul edilir.
Ayrıca, sarı ve açık sarı renklerle gösterilen bölgelerde de deprem riski daha düşüktür, ancak beyaz bölgeler kadar düşük değildir.
—
Şimdi de alt taraftaki metne ve fotoğrafa bakalım.
**Sel: Karların erimesi ve yağmurun fazla yağması sonucunda su kaynaklarının seviyesi yükselir. Bu suların, geçtiği yerlere zarar vermesiyle sel meydana gelir. Sel sonucunda akarsular ve barajlar taşabilir. Bununla birlikte yerleşim yerleri, tarım alanları veya kara yolları sular altında kalabilir. Sel, can ve mal kaybına yol açabilen bir doğal afettir. Sel, ülkemizde en fazla Rize, Ordu, Artvin ve çevre- sinde görülür. Ormanlık alanlardaki ağaçların gelişigüzel kesilmesi, ormanların yakılması, dere yataklarına konut yapılması selin zararlarını artıran insan faaliyetlerine örnektir.**
**Soru (Metinden Çıkarım):** Sel felaketinin zararlarını artıran insan faaliyetlerine iki örnek veriniz.
**Çözüm:**
Metni dikkatlice okuduğumuzda, selin zararlarını artıran insan faaliyetlerinden bahsedildiğini görüyoruz.
* **Adım 1:** Metinde “selin zararlarını artıran insan faaliyetlerine örnektir” ifadesini arayalım.
* **Adım 2:** Bu ifadeden önceki cümleleri okuyarak insan eliyle yapılan ve selin etkisini artıran eylemleri bulalım.
**Cevap:**
Metne göre sel felaketinin zararlarını artıran insan faaliyetlerine iki örnek şunlardır:
1. **Ormanlık alanlardaki ağaçların gelişigüzel kesilmesi.**
2. **Dere yataklarına konut yapılması.**
Bu iki eylem, sel sularının daha rahat akmasını engelleyerek veya suların yayılacağı alanı daraltarak zararın artmasına neden olur. Aynı zamanda metinde ormanların yakılması da bir insan faaliyeti olarak belirtilmiştir.
Umarım bu çözümlerimiz hepinize faydalı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!