Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencileri! Ben sizin Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün elimde harika bir Türkiye haritası var ve bu harita üzerinde bazı önemli coğrafi şekilleri inceleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Aşağıda verilen Türkiye fiziki haritası üzerinde gösterilen yüzey şekillerini inceleyiniz.
Bu soru aslında bize bir talimat veriyor. Diyor ki: “Şimdi sana göstereceğim bu haritaya bir bak ve üzerindeki coğrafi şekilleri dikkatlice incele.” Yani bu bir soru değil, bir yönlendirme. Biz de bu yönlendirmeyi takip edip haritaya bakacağız ve resimlerde gösterilen yerleri tanımaya çalışacağız.
Görselde Türkiye fiziki haritası ve üzerinde işaretlenmiş bazı yerler ile bu yerlere ait küçük fotoğraflar bulunmaktadır. Bu fotoğraflarda gösterilen yerlerin isimleri şunlardır:
- Gökçeada
- İstanbul Boğazı
- İnceburun
- İzmir Körfezi
- Teke Yarımadası
- Ihlara Vadisi
Bu harita ve görseller sayesinde Türkiye’nin farklı bölgelerindeki önemli coğrafi unsurları tanıyoruz. Mesela bir ada olan Gökçeada’yı, iki kıtayı birbirine bağlayan İstanbul Boğazı’nı, kıvrımlı bir burun şeklini alan İnceburun’u, bir körfezi, bir yarımadayı ve de derin bir vadiyi görüyoruz.
Şimdi bu haritaya dayanarak sorulabilecek olası soruları ve cevaplarını birlikte inceleyelim. Elimde henüz bir soru yok ama bu haritadan neler öğrenebileceğimizi düşündüm.
Örneğin, şöyle bir soru sorulabilir:
Soru 1: Haritada gösterilen coğrafi şekillerden hangisi bir adadır?
Çözüm:
Adım 1: Görselleri ve haritayı dikkatlice inceleyelim.
Adım 2: Her bir coğrafi şeklin ne olduğunu anlamaya çalışalım.
Adım 3: Görsellerdeki yerlerin isimlerine bakalım.
Adım 4: İsimlerden hangisinin bir ada olduğunu biliyoruz veya tahmin edebiliriz. Gökçeada, Türkiye’nin en büyük adalarından biridir.
Cevap: Gökçeada
Bir başka soru şöyle olabilir:
Soru 2: İki büyük kara parçasını birbirinden ayıran su geçidine ne ad verilir? Haritada gösterilen hangi yer bu tanıma uyar?
Çözüm:
Adım 1: Soruda bizden bir su geçidinin tanımı isteniyor. Bu su geçidi iki büyük kara parçasını ayırıyormuş.
Adım 2: Haritadaki yerlere ve verilen bilgilere bakalım.
Adım 3: İstanbul Boğazı’nın tanımını hatırlayalım. İstanbul Boğazı, Avrupa ve Asya kıtalarını birbirinden ayırır.
Adım 4: Bu nedenle, sorunun ikinci kısmına cevap olarak haritada gösterilen yerlerden İstanbul Boğazı’nı işaretleyebiliriz.
Cevap: Boğaz. Haritada gösterilen yerlerden İstanbul Boğazı bu tanıma uyar.
Şimdi de bir diğer soru türüne bakalım:
Soru 3: Haritada gösterilen yerlerden hangisi, denizlerin karanın içine doğru sokulduğu girintili alanlardır?
a) Gökçeada
b) İstanbul Boğazı
c) İzmir Körfezi
d) Ihlara Vadisi
Çözüm:
Adım 1: Soruda bizden, denizlerin karanın içine doğru sokulduğu girintili alanların tanımına uyan yeri bulmamız isteniyor.
Adım 2: Şıkları tek tek inceleyelim:
a) Gökçeada: Bu bir adadır, yani etrafı sularla çevrili bir kara parçasıdır. Körfez tanımına uymaz.
b) İstanbul Boğazı: Bu bir su geçididir, iki kara parçasını ayırır. Körfez tanımına uymaz.
c) İzmir Körfezi: Soruda da geçtiği gibi “körfez” kelimesi zaten bu tanımı ifade eder. Deniz, karanın içine doğru girinti yapar.
d) Ihlara Vadisi: Bu bir vadi, yani dağlar veya tepeler arasındaki çukur ve uzun alandır. Körfez tanımına uymaz.
Adım 3: Tanıma en uygun şık İzmir Körfezi‘dir.
Cevap: c) İzmir Körfezi
Umarım bu çözümler ve açıklamalar sizler için anlaşılır olmuştur. Haritalarımızla coğrafyamızı öğrenmeye devam edeceğiz!