Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal bilgiler dersimizin bu bölümünde, geçmişten günümüze uzanan bilgileri eşleştirecek ve çevremizdeki güzellikleri sınıflandıracağız. Hazırsanız, ilk sorumuzla başlayalım!
C. Aşağıda verilen bilgilere göre eşleştirmeleri örnekteki gibi yapınız.
Soru 1: Fibula adı verilen çengelli iğneyi yapmışlardır.
Çözüm: Sevgili çocuklar, fibula, eski zamanlarda giysileri tutturmak için kullanılan bir tür iğneydi. Bu iğneleri yapanlar, Lidyalılar‘dır. Bu yüzden cevap ‘a’ şıkkıdır.
Sonuç: 1 – a. Lidyalılar
Soru 2: Tarih yazıcılığının öncülüğünü yapmışlardır.
Çözüm: Tarih yazmak, yani geçmişi kaydetmek çok önemlidir. Tarih yazıcılığında öncü olanlar, olayları ve gelişmeleri kaydetmeyi seven Sümerler‘dir. Bu yüzden cevap ‘b’ şıkkıdır.
Sonuç: 2 – b. Sümerler
Soru 3: Parayı icat ederek değiş tokuş usulüne son vermişlerdir.
Çözüm: Eskiden insanlar ihtiyaçlarını karşılamak için eşya değiş tokuşu yaparlardı. Ancak Lidyalılar, parayı bularak bu sistemi değiştirmişler ve ticaretin daha kolay olmasını sağlamışlardır. Bu nedenle cevap ‘a’ şıkkıdır.
Sonuç: 3 – a. Lidyalılar
Soru 4: Maden işlemeciliği, taş işçiliği ve kale yapımında ustadırlar.
Çözüm: Madenleri işleyerek harika aletler yapan, taşlarla sağlam yapılar inşa eden ve kaleler inşa eden ustalar, Hititler‘dir. Bu yüzden cevap ‘e’ şıkkıdır.
Sonuç: 4 – e. Hititler
Soru 5: Fenike alfabesinin batıya taşınmasını sağlayarak miladi takvimin oluşturulmasına katkıda bulunmuşlardır.
Çözüm: Fenikeliler, harika bir icat olan alfabeyi geliştirmiş ve bunu diğer toplumlara yaymışlardır. Bu alfabe, zamanla bugünkü yazı sistemlerimizin temelini oluşturmuştur. Miladi takvimin oluşmasına da katkıları olmuştur. Bu nedenle cevap ‘f’ şıkkıdır.
Sonuç: 5 – f. İyonlar
Soru 6: Astronomi alanında çalışmalar yapmış ayrıca üçgenin iç açılarının toplamının 180° olduğunu hesaplamışlardır.
Çözüm: Gökyüzünü inceleyen, yıldızları ve gezegenleri araştıran bilim insanları astronomlardır. Matematik alanında da önemli çalışmalar yapmışlardır. Üçgenin iç açılarının toplamının 180 derece olduğunu bulanlar, eski Yunan bilgeleridir. Bu seçeneklerde doğrudan Yunan bilgelerinden bahsedilmiyor ama bu tür matematiksel ve astronomik bilgilerle öne çıkan kültürler arasında İyonlar da yer alır. Bu yüzden cevap ‘f’ şıkkıdır.
Sonuç: 6 – f. İyonlar
Soru 7: Tarihte ilk anayasa olarak kabul edilen Hammurabi Yasaları’nı yapmışlardır.
Çözüm: Hammurabi Yasaları, tarihin bilinen en eski yazılı kanunlarından biridir. Bu yasaları hazırlayan medeniyet Babiller‘dir. Bu yüzden cevap ‘c’ şıkkıdır.
Sonuç: 7 – c. Babiller
Soru 8: Mezopotamya ile Anadolu arasında ticaret yapmak amacıyla ‘karum’ adı verilen ticaret merkezleri kurmuşlardır.
Çözüm: ‘Karum’, Asurca’da ‘liman’ veya ‘çarşı’ anlamına gelir. Ticaret yapan Asurlular, Mezopotamya ile Anadolu arasında ticaret yapmak için bu tür merkezler kurmuşlardır. Bu yüzden cevap ‘d’ şıkkıdır.
Sonuç: 8 – d. Asurlular
Şimdi de çevremizdeki güzellikleri sınıflandırma zamanı! Hazırsanız başlıyoruz:
C. Aşağıda verilenleri “doğal varlık”, “tarihi mekân”, “tarihi eser” ve “tarihi nesne” olarak sınıflandırıp defterinize yazınız.
1. Pamukkale Travertenleri
Çözüm: Pamukkale’nin o bembeyaz, basamaklı sularını düşünün. Bunlar doğanın kendi eliyle, milyonlarca yılda oluşturduğu harika yapılardır. Bu yüzden Pamukkale Travertenleri bir doğal varlıktır.
Sonuç: Doğal Varlık
2. Safranbolu Evleri
Çözüm: Safranbolu’nun o ahşap, cumbalı evleri, geçmişte yaşamış insanların elinden çıkmıştır. O evlerde geçmişin izleri, kültürü yaşar. Bu yüzden Safranbolu Evleri bir tarihi mekândır.
Sonuç: Tarihi Mekân
3. Galata Kulesi
Çözüm: Galata Kulesi, İstanbul’un en bilinen yapılarından biridir. Geçmişte yapılmış, belirli bir amacı olan ve günümüze kadar ayakta kalmış bir yapıdır. Bu yüzden Galata Kulesi bir tarihi eserdir.
Sonuç: Tarihi Eser
4. Mermer Lahit
Çözüm: Lahit, genellikle mezarların üzerini örten taş sandıklardır. Mermer Lahit, yapıldığı dönemin sanatını ve anlayışını yansıtan, geçmişten günümüze ulaşmış bir nesnedir. Bu yüzden Mermer Lahit bir tarihi nesnedir.
Sonuç: Tarihi Nesne
5. Uludağ
Çözüm: Uludağ, Türkiye’nin en büyük dağlarından biridir. Yüksek tepeleri, ormanları ve kış sporları imkanlarıyla doğanın bize sunduğu bir hediyedir. Bu yüzden Uludağ bir doğal varlıktır.
Sonuç: Doğal Varlık
6. Kadeş Antlaşması tablet metni
Çözüm: Kadeş Antlaşması, tarihin bilinen ilk yazılı antlaşmalarından biridir ve Tunç tabletler üzerine kazınmıştır. Bu tablet, geçmişteki önemli bir olayın somut bir kanıtıdır. Bu yüzden Kadeş Antlaşması tablet metni bir tarihi nesnedir.
Sonuç: Tarihi Nesne
7. Malabadi Köprüsü
Çözüm: Malabadi Köprüsü, özellikle mimari yapısıyla dikkat çeken, geçmişte inşa edilmiş bir yapıdır. Köprüler ulaşım sağlayan ve zamanla tarihi değer kazanan yapılardır. Bu yüzden Malabadi Köprüsü bir tarihi eserdir.
Sonuç: Tarihi Eser
8. Çatalhöyük
Çözüm: Çatalhöyük, dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biridir. İnsanların geçmişte yaşadığı, evlerin hala ayakta olduğu bir alandır. Bu yüzden Çatalhöyük bir tarihi mekândır.
Sonuç: Tarihi Mekân
9. Karaz çanak çömleği
Çözüm: Karaz çanak çömleği, belirli bir döneme ait, geçmişte kullanılmış seramik kaplardır. Bunlar, arkeolojik kazılarda bulunan ve o dönemin yaşam tarzını anlatan önemli objelerdir. Bu yüzden Karaz çanak çömleği bir tarihi nesnedir.
Sonuç: Tarihi Nesne
10. Cumalıkızık Evleri
Çözüm: Cumalıkızık, Osmanlı döneminden kalma tarihi evleriyle bilinen bir köydür. Bu evler, geçmişin mimarisini ve yaşam biçimini yansıtan yerlerdir. Bu yüzden Cumalıkızık Evleri bir tarihi mekândır.
Sonuç: Tarihi Mekân
11. Van Kalesi
Çözüm: Van Kalesi, Urartular tarafından yapılmış, tarihin derinliklerinden gelen görkemli bir yapıdır. Bu kale, geçmişte önemli bir savunma ve yerleşim yeri olmuştur. Bu yüzden Van Kalesi bir tarihi eserdir.
Sonuç: Tarihi Eser
12. Ulu Cami
Çözüm: Ulu Cami, genellikle büyük şehirlerde bulunan, tarihi ve mimari açıdan önemli camilerdir. Bu camiler, geçmişte ibadet ve toplumsal yaşamın merkezi olmuştur. Bu yüzden Ulu Cami bir tarihi eserdir.
Sonuç: Tarihi Eser
13. Muradiye Şelalesi
Çözüm: Muradiye Şelalesi, doğanın kendi gücüyle akan, muhteşem bir su kaynağıdır. İnsan eliyle yapılmamıştır ve doğal güzelliğiyle öne çıkar. Bu yüzden Muradiye Şelalesi bir doğal varlıktır.
Sonuç: Doğal Varlık
14. Damlataş Mağarası
Çözüm: Damlataş Mağarası, yerin altında oluşan sarkıtlar ve dikitlerle dolu, doğanın oluşturduğu bir yer altı harikasıdır. Bu yüzden Damlataş Mağarası bir doğal varlıktır.
Sonuç: Doğal Varlık
15. Fatih Sultan Mehmet’in tuğrası
Çözüm: Tuğra, padişahların imzasıdır. Fatih Sultan Mehmet’in tuğrası, onun kimliğini ve dönemin sanatını temsil eden, geçmişten günümüze ulaşmış önemli bir semboldür. Bu yüzden Fatih Sultan Mehmet’in tuğrası bir tarihi nesnedir.
Sonuç: Tarihi Nesne
16. Çifte Minareli Medrese
Çözüm: Çifte Minareli Medrese, Selçuklu döneminden kalma, mimari güzelliğiyle bilinen tarihi bir yapıdır. Medreseler, geçmişte eğitim verilen önemli kurumlardır. Bu yüzden Çifte Minareli Medrese bir tarihi eserdir.
Sonuç: Tarihi Eser
Umarım bu açıklamalarla konuları daha iyi anlamışsınızdır. Hepinize derslerinizde başarılar dilerim!