Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki “İnceleyelim, Yorumlayalım” bölümündeki sorulara bakacağız ve maddelerin hâllerini resimler üzerinden daha iyi öğreneceğiz. Bu konu çok zevkli ve etrafımızdaki dünyayı anlamamıza yardımcı oluyor. Haydi başlayalım!
Soru 1: Hangi maddeler katı hâldedir?
Çocuklar, önce katı maddelerin ne olduğunu bir hatırlayalım. Katı maddeler, belirli bir şekli olan, elimizle tutabildiğimiz ve sıkıştıramadığımız maddelerdir. Mesela şu an oturduğunuz sandalye ya da elinizdeki kalem birer katı maddedir. Şimdi resimlere bu gözle bakalım.
- Adım 1: Resimdeki oyuncak fil‘e bakalım. Elimize alabilir miyiz? Evet. Belirli bir şekli var mı? Evet, fil şeklinde. O zaman oyuncak fil katı bir maddedir.
- Adım 2: Raketler ve toplar‘a bakalım. Onlarla oyun oynarken elimizde tutuyoruz, değil mi? Hepsinin kendine özel, değişmeyen bir şekli var. O zaman raketler ve toplar da katı maddelerdir.
Sonuç olarak, resimlerdeki katı maddeler şunlardır:
Oyuncak fil
Raketler ve toplar
Soru 2: Hangi maddeler sıvı hâldedir?
Şimdi de sıvı maddeleri bulalım. Sıvı maddelerin katılar gibi belirli bir şekli yoktur. İçine konuldukları kabın şeklini alırlar ve akışkandırlar. Mesela su, süt, meyve suyu gibi içecekler sıvıdır.
- Adım 1: Resimdeki bardağın içinde ne var? Süt. Süt, bardağın şeklini almış. Eğer onu bir tabağa dökseydik tabağın şeklini alırdı. Demek ki süt, sıvı bir maddedir.
- Adım 2: Bir de şişme havuza bakalım. İçinde ne var? Su. Su da havuzun içini doldurmuş ve onun şeklini almış. Su akışkandır. O zaman havuzdaki su da sıvı bir maddedir.
Sonuç olarak, resimlerdeki sıvı maddeler şunlardır:
Süt
Şişme havuzdaki su
Soru 3: Hangi maddeler gaz hâldedir?
Son olarak gaz maddeleri inceleyelim. Gaz maddeler, genellikle gözle göremediğimiz, belirli bir şekli olmayan ve bulundukları ortamın her yerine yayılan maddelerdir. Şu an nefes alırken içimize çektiğimiz hava en güzel gaz örneğidir.
- Adım 1: Resimdeki kırmızı balona dikkatlice bakalım. Balonun şişkin durmasını sağlayan şey nedir? Tabi ki içine üflenen hava! Havayı gözümüzle göremeyiz ama balonun içini doldurduğunu ve her yerine yayıldığını biliriz. Bu yüzden balonun içindeki hava, gaz hâldeki bir maddedir.
Sonuç olarak, resimdeki gaz madde şudur:
Balonun içindeki hava
Harikasınız çocuklar! Maddenin üç hâlini de resimlerdeki örneklerle çok güzel bir şekilde bulduk. Unutmayın, çevremizdeki her şey ya katı, ya sıvı ya da gaz hâlindedir. Bu konuyu çok iyi anladığınızdan eminim. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!
