Harika bir çalışma kağıdı! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu soruları adım adım çözeceğiz ve Dünya’mızın sırlarını keşfedeceğiz. Hazırsanız, kalemlerimizi hazırlayalım ve başlayalım!
C) Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanlarınkine “Y” yazınız.
Bu bölümde cümleleri dikkatlice okuyup bilimsel olarak doğru mu yoksa yanlış mı olduğuna karar vereceğiz.
1. Dünya’nın şekli alttan ve üstten basık küreye benzer.
Cevap: D (Doğru)
Açıklama: Bu bilgi kesinlikle doğru! Dünya’mız tam bir futbol topu gibi pürüzsüz bir küre değildir. Kutuplar dediğimiz üst ve alt kısımlarından birazcık basık, Ekvator dediğimiz orta kısmından ise hafifçe şişkindir. Bu özel şekle biz geoit diyoruz. Ama genel olarak “küreye benzer” demek doğrudur.
2. Galileo, Dünya’nın şeklinin küreye benzediğini söyleyen bilim insanlarındandır.
Cevap: D (Doğru)
Açıklama: Evet, bu da doğru bir bilgi. Galileo ve ondan önce gelen birçok bilim insanı, yaptıkları gözlemlerle Dünya’nın düz değil, küre şeklinde olduğunu savunmuşlardır. Galileo’nun teleskopla yaptığı gözlemler bu fikri daha da güçlendirmiştir.
3. İç çekirdek, Dünya’nın en sıcak katmanıdır.
Cevap: D (Doğru)
Açıklama: Aferin! Dünya’mızın katmanlarını düşündüğümüzde, en merkezde, yani en içte yer alan iç çekirdek, aynı zamanda en sıcak olan katmandır. Sıcaklığı Güneş’in yüzeyi kadar olabilir!
4. Mayalar, Dünya’yı denizde yüzen düz bir tepsiye benzetmişlerdir.
Cevap: D (Doğru)
Açıklama: Bu, bilimsel bir gerçekten çok, eski bir inanışla ilgili bir soru. Eskiden yaşamış olan Mayalar gibi bazı uygarlıklar, günümüzdeki teknolojiye sahip olmadıkları için Dünya’yı düz bir tepsi gibi hayal etmişler. Bu, onların zamanındaki bir inanıştı. Dolayısıyla bu ifade, onların inanışını doğru bir şekilde anlatıyor.
5. Magma, Dünya’nın en içteki katmanıdır.
Cevap: Y (Yanlış)
Açıklama: Hah, işte bu bir çeldirici soru! Dikkatli olalım. Dünya’nın en içteki katmanı çekirdek‘tir. Magma ise, yer kabuğunun hemen altında bulunan Manto katmanındaki çok sıcak ve erimiş kayalara verdiğimiz isimdir. Yani magma en içte değil, çekirdeğin üzerinde yer alır.
Ç) Aşağıdaki cümleleri kutucuklarda verilen ifadelerin uygun olanlarıyla tamamlayınız.
Şimdi de kelime avına çıkıyoruz! Kutucuklardaki doğru kelimeleri bulup cümlelerdeki boşluklara yerleştirelim.
1. Dünya katmanlardan oluşur.
Açıklama: Dünya’mız, tıpkı bir şeftali gibi, farklı özelliklere sahip katmanlardan oluşur. Dıştan içe doğru bu katmanlar: Yer Kabuğu (şeftalinin kabuğu), Manto (yediğimiz etli kısım) ve Çekirdek (çekirdeği) olarak sıralanabilir.
2. Çekirdek iç ve dış çekirdek olmak üzere iki kısımdan oluşur.
Açıklama: Dünya’mızın merkezi olan çekirdek tek bir parça değildir. Bir dış katmanı (dış çekirdek) ve bir de iç katmanı (iç çekirdek) vardır. Bu iki katmanın da özellikleri birbirinden farklıdır.
3. Çekirdek ve manto katmanları, yer kabuğunun altında bulunur.
Açıklama: Bizim üzerinde yaşadığımız katman olan yer kabuğu en dıştaki ince katmandır. Onun hemen altında Manto, en derinde ise Çekirdek bulunur. Yani Manto ve Çekirdek, yer kabuğunun altındadır.
4. Kara katmanına yer kabuğu denir.
Açıklama: Üzerinde yürüdüğümüz dağlar, ovalar, kıtalar ve okyanusların tabanı, Dünya’mızın en dıştaki katı katmanıdır. Bu katmana yer kabuğu veya kara katmanı adı verilir.
D) Dünya’nın şeklinin küreye benzediğini ispatlayan örnekleri aşağıdaki boşluklara yazınız.
Eskiden insanlar uzaya çıkıp fotoğraf çekemiyordu. Peki, Dünya’nın yuvarlak olduğunu nasıl anladılar? İşte birkaç zekice kanıt:
Ufuktan Gelen Gemi: Sahilde durup denizde bize doğru gelen bir gemiyi izlediğimizi düşünelim. Önce geminin en tepesindeki direğini veya dumanını görürüz. Gemi yaklaştıkça gövdesini ve en sonunda tamamını görürüz. Eğer Dünya düz bir tepsi gibi olsaydı, gemiyi uzak bir nokta olarak görür ve yaklaştıkça bütün olarak büyümesini izlerdik. Bu durum, Dünya’nın yuvarlak yüzeyinin kanıtıdır.
Ay Tutulması: Ay tutulması sırasında Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girer ve Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düşer. Bu gölgenin kenarı her zaman yuvarlaktır. Hangi yönden gelirse gelsin gölgesi hep yuvarlak olan tek şekil küredir. Düz bir tepsinin gölgesi bazen ince bir çizgi gibi olabilirdi!
Uzaydan Çekilen Fotoğraflar: Günümüzdeki en kesin ve en net kanıt budur. Uzaya gönderilen uydular ve astronotlar tarafından çekilen fotoğraflar, Dünya’mızın uzayda süzülen masmavi, harika bir küre olduğunu açıkça göstermektedir.
Umarım tüm soruları ve açıklamaları anlaşılır bulmuşsunuzdur. Harika iş çıkardınız çocuklar! Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!