Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 3. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Gönderdiğin görseldeki konuyu ve soruları birlikte inceleyip cevaplayalım. Haydi başlayalım!
Görseldeki öğretmenimiz, Elif Öğretmen, tahtaya bazı geometrik şekiller çizmiş ve bize çok güzel bir soru sormuş. Alttaki metin de bu soru üzerine düşünmemizi istiyor. Şimdi bu soruları adım adım çözümleyelim.
Soru 1: Çocuklar sizce Dünya’nın şekli tahtada gördüğünüz geometrik şekillerden hangisine benzer? Ne dersiniz?
Çözüm:
Elif Öğretmen’in bu sorusu, bizi Dünya’mızın şekli hakkında düşünmeye davet ediyor. Gelin, tahtadaki şekilleri birlikte inceleyelim ve en doğru cevabı bulmaya çalışalım.
- Adım 1: Tahtada bir daire, bir elips (oval), bir üçgen ve bir kare görüyoruz. Dünya’mızın köşeleri var mıdır? Hayır, değil mi? O zaman üçgen ve kare gibi köşeli şekilleri hemen eleyebiliriz. Geriye daire ve elips kalıyor.
- Adım 2: Bilim insanlarının yaptığı çalışmalar ve uzaydan çekilen fotoğraflar sayesinde Dünya’mızın şeklinin bir küreye benzediğini biliyoruz. Küre, tıpkı bir top ya da bir portakal gibi üç boyutlu bir şekildir.
- Adım 3: Tahtadaki şekiller ise iki boyutludur. Bir kürenin, yani üç boyutlu bir topun, kağıt veya tahta üzerine çizilmiş gölgesi en çok neye benzer? Elbette bir daireye! Bu yüzden tahtadaki şekillerden Dünya’mızın şekline en çok benzeyen daire‘dir.
Sonuç:
Elif Öğretmen’in sorusuna verilecek en doğru cevap, Dünya’nın şeklinin tahtadaki daireye benzediğidir.
Soru 2: Elif Öğretmen’in sorusunu nasıl cevaplarsınız? Sizce Dünya’nın şekli neye benzemektedir. Bulunduğumuz yerden etrafımıza baktığımızda Dünya’nın şeklinin neye benzediğini bilemeyiz. Çünkü Dünya çok büyüktür ve görebildiğimiz kısım Dünya’nın çok küçük bir bölümüdür. Peki, Dünya’nın şeklini nasıl anlayabiliriz?
Çözüm:
Bu soru, ilk soruya verdiğimiz cevabı biraz daha derinlemesine düşünmemizi istiyor. Haklısın, dışarı çıkıp etrafımıza baktığımızda her yer dümdüz görünüyor. Sanki dev bir tepsinin üzerindeymişiz gibi. Ama bu bizi yanıltmasın!
- Adım 1: Dünya’nın neden düz göründüğünü anlayalım. Düşün ki dev gibi bir futbol topunun üzerinde minicik bir karıncasın. Karınca kendi etrafına baktığında topun yuvarlaklığını fark edebilir mi? Hayır, çünkü top ona göre o kadar büyüktür ki, üzerinde durduğu küçük alan ona dümdüz gelir. İşte biz de Dünya’ya göre tıpkı o karınca gibiyiz. Dünya çok büyük olduğu için biz onun yuvarlaklığını fark edemeyiz ve onu düz sanırız.
- Adım 2: Peki madem göremiyoruz, Dünya’nın yuvarlak olduğunu nereden biliyoruz? Eskiden insanlar da senin gibi düşünüyordu ama meraklı kaşifler ve bilim insanları bunu kanıtladı. Örneğin, limandan uzaklaşan bir gemiyi izlediğinde önce geminin gövdesinin, sonra yelkenlerinin en son da direğinin tepesinin gözden kaybolduğunu görürsün. Eğer Dünya düz olsaydı, gemi sadece küçülerek gözden kaybolurdu. Bu durum, Dünya’nın yuvarlak olduğunun bir kanıtıdır.
- Adım 3: En kesin kanıt ise uzaya giden astronotların çektiği fotoğraflardır. Uzaydan bakıldığında Dünya’mızın uzayda süzülen mavi, yuvarlak bir top gibi, yani bir küre gibi göründüğü açıkça bellidir.
Sonuç:
Bulunduğumuz yerden düz gibi görünse de, çeşitli kanıtlar sayesinde Dünya’nın şeklinin küreye benzediğini biliyoruz. Bu şekil, alttan ve üstten birazcık basık, yanlardan ise şişkincidir. Ama biz ona kısaca küre diyoruz.