Merhaba sevgili öğrencim,
Fen Bilimleri dersimize hoş geldin! Bugün seninle birlikte maddelerin hâlleri konusundaki bu güzel soruları çözeceğiz. Tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını takip edip doğru cevapları bulmaya hazır mısın? Haydi başlayalım!
1. Soru: Ayşe, okula giderken üzerinde maddenin farklı hâllerinin yazılı olduğu 1, 2 ve 3 numaralı yollardan birini kullanacaktır.
- 1. yol: Sandalye-sünger-buhar
- 2. yol: Limonata-un-oyun hamuru
- 3. yol: Hava-sis-pudra şekeri
Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ayşe üzerinde iki tane katı, bir tane gaz maddenin isminin yazılı olduğu yolu kullanmak istiyorsa 1. yolu tercih etmeli.
B) Ayşe üzerinde iki tane sıvı, bir tane gaz maddenin olduğu yolu kullanmak istiyorsa 2. yolu tercih etmeli.
C) Ayşe üzerinde sadece katı maddelerin isimlerinin yazılı olduğu yolu kullanmak istiyorsa 3. yolu tercih etmeli.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için her yoldaki maddelerin hangi hâlde olduğunu bulmamız gerekiyor. Hadi birlikte bakalım.
Adım 1:1. yolu inceleyelim.
- Sandalye: Belirli bir şekli vardır, serttir. Bu yüzden o bir katı maddedir.
- Sünger: Sandalye gibi onun da belirli bir şekli var. Demek ki o da katı bir madde.
- Buhar: Çaydanlıktan çıkan su buharını düşün. Etrafa yayılır, belirli bir şekli yoktur. Bu yüzden o bir gaz maddedir.
Yani 1. yolda iki tane katı ve bir tane gaz madde var.
Adım 2:Şimdi şıkları kontrol edelim.
A şıkkı diyor ki: “Ayşe üzerinde iki tane katı, bir tane gaz maddenin isminin yazılı olduğu yolu kullanmak istiyorsa 1. yolu tercih etmeli.”
Bizim bulduğumuz sonuçla bu şık tamamen aynı! Sandalye (katı), sünger (katı) ve buhar (gaz). Harika! Diğer yolları ve şıkları da kontrol edelim ki emin olalım.
Adım 3:Diğer yolları da inceleyelim.
- 2. yol: Limonata (sıvı), un (katı), oyun hamuru (katı). Bu yolda bir sıvı, iki katı var. B şıkkı ise iki sıvı, bir gaz diyor. Bu yüzden B şıkkı yanlış.
- 3. yol: Hava (gaz), sis (gaz/sıvı karışımı), pudra şekeri (katı). Bu yolda farklı hâllerde maddeler var. C şıkkı ise “sadece katı” diyor. Bu yüzden C şıkkı da yanlış.
Sonuç:
Gördüğün gibi, 1. yolda tam olarak A şıkkında söylendiği gibi iki katı ve bir gaz madde bulunuyor.
Doğru cevap A) şıkkıdır.
2. Soru: Yukarıdaki maddelerden hangisi / hangileri katı hâldedir?
A) Cam
B) Su ve kolonya
C) Cam ve su buharı
Çözüm:
Bu soruda bize verilen görsellerdeki maddelerin hangi hâlde olduğunu bulup, katı olanı seçmemiz isteniyor.
Adım 1:Maddeleri tek tek inceleyelim.
- Cam: Pencere camını düşünelim. Serttir ve belirli bir şekli vardır, değil mi? O zaman cam katı bir maddedir.
- Su: Yağmur damlalarını görüyoruz. Su, konulduğu kabın şeklini alan, akışkan bir maddedir. Yani su sıvıdır.
- Kolonya: Şişenin içindeki kolonya da su gibi akışkandır ve şişenin şeklini almıştır. O zaman kolonya da bir sıvıdır.
- Buhar: Çaydanlıktan çıkan buharın belirli bir şekli yoktur ve havaya karışır. Bu yüzden buhar gaz hâlindedir.
Adım 2:Sorunun ne istediğine bakalım.
Soru bizden katı hâlde olanı bulmamızı istiyor. İncelediğimiz maddelerden sadece cam katı hâldedir.
Sonuç:
Bu durumda doğru şık, sadece camın olduğu şıktır.
Doğru cevap A) şıkkıdır.
3. Soru: Yukarıdaki şemada ★, ● ve ■ sembolleri ile gösterilen yerlere hangi örnek maddeler getirilebilir?
A) Taş – Süt – Buz
B) Su – Buz – Doğal gaz
C) Tahta – Limonata – Hava
Çözüm:
Bu şemada maddenin üç hâli ve onlara karşılık gelen semboller verilmiş. Bizden istenen, bu sembollere uygun örnekleri bulmak.
Adım 1:Sembollerin hangi madde hâline karşılık geldiğini bulalım.
- ★ (Yıldız) sembolü “Katı” kutucuğunu gösteriyor.
- ● (Daire) sembolü “Sıvı” kutucuğunu gösteriyor.
- ■ (Kare) sembolü “Gaz” kutucuğunu gösteriyor.
Yani biz sırasıyla Katı – Sıvı – Gaz örneği olan şıkkı arıyoruz.
Adım 2:Şıkları bu sıraya göre kontrol edelim.
- A) Taş – Süt – Buz:
Taş katı mıdır? Evet.
Süt sıvı mıdır? Evet.
Buz gaz mıdır? Hayır! Buz, suyun katı hâlidir. Bu yüzden bu şık yanlış.- B) Su – Buz – Doğal gaz:
Su katı mıdır? Hayır! Su, sıvıdır. Bu şık en baştan yanlış oldu.- C) Tahta – Limonata – Hava:
Tahta katı mıdır? Evet.
Limonata sıvı mıdır? Evet.
Hava gaz mıdır? Evet.
Harika! Bu şıktaki bütün örnekler doğru yerleştirilmiş.
Sonuç:
Aradığımız Katı-Sıvı-Gaz sıralamasına uyan tek şık C şıkkıdır.
Doğru cevap C) şıkkıdır.
Umarım açıklamalarım yardımcı olmuştur. Unutma, etrafımızdaki her şey maddenin bir hâlidir ve onları tanımak çok eğlencelidir! Başka sorun olursa yine beklerim.