Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi bu sorulara birlikte göz atalım ve sesin gizemli dünyasını keşfedelim. Haydi başlayalım!
B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanlarınkine “Y” yazınız. Yanlış olanların doğrusunu ifadelerin altındaki satırlara yazınız.
1. Çevredeki ses kaynaklarının yeri, çıkan sesler dinlenerek tahmin edilebilir.
Cevap: D (Doğru)
Şöyle bir düşünelim; gözlerimiz kapalıyken bir arkadaşımız bize seslendiğinde, sesin hangi yönden geldiğini anlarız, değil mi? Kulaklarımız sayesinde sesin kaynağının yerini tahmin edebiliriz. Bu yüzden bu ifade doğrudur.
2. Ses kaynağından uzaklaşıldıkça duyulan sesin şiddeti artar.
Cevap: Y (Yanlış)
Parkta oynarken uzaktan geçen bir dondurmacının müziğini ilk başta ne kadar az duyduğumuzu hatırlayın. Dondurmacı bize yaklaştıkça ses artar, bizden uzaklaştıkça ise ses azalır. Yani ses kaynağından uzaklaştıkça sesin şiddeti azalır.
Doğrusu: Ses kaynağından uzaklaşıldıkça duyulan sesin şiddeti azalır.
3. Ses kaynaklarının tamamı canlı varlıklardır.
Cevap: Y (Yanlış)
Konuşan bir insan, havlayan bir köpek canlı ses kaynaklarıdır. Peki ya çalan bir telefon, bir gitar veya yağan yağmur? Bunlar canlı değiller ama ses çıkarıyorlar. Demek ki ses kaynakları hem canlı hem de cansız varlıklar olabilir.
Doğrusu: Ses kaynaklarının tamamı canlı varlıklar değildir. Cansız varlıklar da ses kaynağı olabilir.
4. Kaynağından çıkan ses, sadece bir yönde yayılır.
Cevap: Y (Yanlış)
Sınıfın ortasında çalan bir zili düşünelim. Sınıfın her köşesindeki öğrenci bu zili duyabilir. Çünkü ses, kaynağından çıktıktan sonra suya atılan bir taşın oluşturduğu dalgalar gibi her yöne yayılır. Sadece tek bir yöne gitmez.
Doğrusu: Kaynağından çıkan ses, her yönde yayılır.
5. Rüzgâr sesi ve rüzgârda sallanan yaprakların hışırtıları doğal ses kaynaklarındandır.
Cevap: D (Doğru)
İnsanların yapmadığı, doğada kendiliğinden oluşan seslere doğal sesler diyoruz. Rüzgâr, şelale, hayvan sesleri, yaprak hışırtısı gibi sesler doğal seslerdir. Bu ifade kesinlikle doğrudur.
6. Ses, titreşim sonucu oluşur.
Cevap: D (Doğru)
Bu, sesin en temel kuralıdır! Bir cisme vurduğumuzda, bir teli çektiğimizde veya konuştuğumuzda aslında titreşimler oluştururuz. Elinizi boğazınıza koyup “aaaa” deyin, o titreşimi hissedeceksiniz. İşte o titreşimler havada yayılarak kulağımıza gelir ve biz bunu ses olarak duyarız. Bu ifade doğrudur.
7. Ses oluşturan bütün varlıklar ses kaynağıdır.
Cevap: D (Doğru)
Bu ifadenin kendisi zaten tanımın ta kendisi! Eğer bir varlık ses oluşturuyorsa, ona “ses kaynağı” adını veririz. Yani bu ifade de doğrudur.
C. Ambulansı görmeseniz bile sesini dinleyerek ambulansın size yaklaştığını veya sizden uzaklaştığını anlayabilir misiniz? Nasıl?
Cevap:
Evet, kesinlikle anlayabiliriz! Bunu sesin şiddetindeki değişime bakarak yaparız.
- Adım 1: Ambulansın siren sesini duymaya başlarız. Eğer bu sesin şiddeti giderek artıyorsa, yani ses gitgide daha gürültülü hale geliyorsa, bu ambulansın bize yaklaştığını gösterir.
- Adım 2: Eğer siren sesinin şiddeti giderek azalıyorsa, yani ses gitgide daha kısık duyuluyorsa, bu da ambulansın yanımızdan geçip bizden uzaklaştığını gösterir.
Kısacası, sesin şiddetini takip ederek ambulansın hareket yönünü tahmin edebiliriz.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Fen bilimleri dersinde sesler konusunu ne kadar iyi anladığınızı görmek beni çok mutlu etti. Harikasınız