Harika bir deney! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Bu deneyi ve sonuçlarını birlikte inceleyelim. Bu deneyin amacı, sesin nasıl oluştuğunu farklı örneklerle keşfetmek. Haydi şimdi “Sonuç” bölümündeki soruları adım adım cevaplayalım.
Soru 1: Cetveli çekip bıraktığımızda ne gözlemledik?
Çözüm:
Adım 1: Deneyde masanın kenarındaki cetvelin ucunu aşağı doğru çekip bıraktık.
Adım 2: Cetvelin çok hızlı bir şekilde aşağı yukarı hareket ettiğini, yani titreştiğini gördük.
Sonuç: Cetvelin bu titreşme hareketi sırasında bir vızlama sesi çıkardığını gözlemledik. Yani hem bir hareket (titreşim) hem de bir ses duyduk.
Soru 2: Paket lastiğini çekip bıraktığımızda ne gözlemledik?
Çözüm:
Adım 1: Parmaklarımızın arasına gerdiğimiz paket lastiğini bir tel gibi çektik ve bıraktık.
Adım 2: Lastiğin de aynı cetvel gibi çok hızlı bir şekilde ileri geri hareket ettiğini, yani titreştiğini fark ettik.
Sonuç: Lastik titreşirken aynı zamanda bir ses çıkardığını duyduk. Lastiği ne kadar çok gerersek, çıkan sesin o kadar ince olduğunu da fark etmiş olabiliriz!
Soru 3: Şişirdiğimiz balonun içindeki havayı boşaltırken ne gözlemledik? Parmaklarımızda ne hissettik?
Çözüm:
Adım 1: Şişirdiğimiz balonun ağzını iki yana doğru gererek havayı dışarı çıkardık.
Adım 2: Hava dışarı çıkarken komik ve tiz bir ses duyduk. Aynı anda balonun ağzını tutan parmaklarımıza baktığımızda, lastik kısmın çok hızlı bir şekilde hareket ettiğini, yani titreştiğini gördük.
Sonuç: Balonun ağzından ses çıkarken, parmaklarımızda bu hızlı hareketin yarattığı bir gıdıklanma gibi bir his, yani titreşimi hissettik.
Soru 4: Ses çıkarırken boynumuzun iki tarafına dokundurduğumuz parmaklarımızda ne hissettik?
Çözüm:
Adım 1: Deneyin son aşamasında parmaklarımızı gırtlağımızın, yani boynumuzun yanlarına koyduk.
Adım 2: “Hımm” gibi uzun bir ses çıkardık. Ses çıkarırken parmaklarımızın altında bir şeylerin hareket ettiğini, bir titreşim olduğunu fark ettik.
Sonuç: Konuşurken veya ses çıkarırken boğazımızdaki ses tellerinin titreştiğini parmaklarımızla hissetmiş olduk. Sesimizi kestiğimizde bu titreşimin de durduğunu fark ettin mi?
Soru 5: Oluşturduğumuz seslerin kaynağı nedir?
Çözüm:
İşte en önemli soru bu! Bütün bu deneyleri düşündüğümüzde ortak bir nokta var.
- Cetvel ses çıkarırken titreşiyordu.
- Lastik ses çıkarırken titreşiyordu.
- Balonun ağzı ses çıkarırken titreşiyordu.
- Boğazımız ses çıkarırken titreşiyordu.
Sonuç: Bütün bu deneylerden anlıyoruz ki, oluşturduğumuz tüm seslerin kaynağı TİTREŞİM‘dir. Bir cisim titreştiğinde ses üretir. Titreşim durduğunda ise ses de kesilir. Harika bir iş çıkardın!