Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 3. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Gönderdiğin görseldeki deneyi ve sonuç bölümündeki soruları birlikte inceleyelim ve adım adım çözelim. Bu deney, tat ve koku duyularımızın ne kadar harika bir takım oyunu oynadığını bize gösteriyor.
Haydi başlayalım!
Soru 1: Arkadaşımız gözü bağlı, burnu açıkken hangi besinlerin tadını alabildi?
Çözüm:
Adım 1: Deneyin bu aşamasında arkadaşımızın sadece gözleri kapalı. Bu ne demek? Yani görme duyusunu kullanmıyor. Ancak en önemli iki duyu organı, yani tat almasını sağlayan dili ve koku almasını sağlayan burnu çalışıyor.
Adım 2: Dilimiz; tatlı, tuzlu, ekşi ve acı gibi temel tatları ayırt etmede ustadır. Arkadaşın bardaktaki suları tattığında, dili bu görevini başarıyla yerine getirecektir.
- Şekerli suyu içtiğinde tatlı olduğunu,
- Tuzlu suyu içtiğinde tuzlu olduğunu,
- Limonlu suyu içtiğinde ekşi olduğunu,
- Pul biberli suyu içtiğinde ise acı olduğunu anlayacaktır.
Sonuç:
Arkadaşımız gözü bağlı ama burnu açıkken bardaklardaki tüm tatları (tatlı, tuzlu, ekşi, acı) ayırt edebilir.
Soru 2: Arkadaşımız hem gözünü hem burnunu kapattığında besinlerin tadını alabildi mi? Neden?
Çözüm:
Adım 1: Bu defa işler biraz değişiyor! Arkadaşımızın hem gözü hem de burnu kapalı. Bu durumda tat alma duyusunun en yakın arkadaşı ve en büyük yardımcısı olan koku alma duyusu devre dışı kalıyor.
Adım 2: Tat ve koku duyuları birlikte çalışan harika bir ekiptir. Yediğimiz bir yemeğin lezzetini tam olarak alabilmemiz için beynimizin hem dilimizden gelen tat sinyallerine hem de burnumuzdan gelen koku sinyallerine ihtiyacı vardır. Burnumuz kapalıyken, bu takımın bir oyuncusu eksik kalır. Bu yüzden dilimiz tatları ayırt etmekte çok zorlanır. Belki bir şeyin biraz tatlı veya biraz tuzlu olduğunu anlar ama ne olduğunu tam olarak kestiremez.
Adım 3 (Neden?): Bunun nedenini şöyle düşünebilirsin: Hiç nezle veya grip olduğunda yemeklerin tadını alamadığın oldu mu? İşte o zaman burnun tıkalı olduğu için koku alamazsın ve yemekler sana tatsız tuzsuz gelir. Bu deney de tam olarak aynı durumu bize gösteriyor. Koku olmadan tatları ayırt etmek çok zordur.
Sonuç:
Arkadaşımız hem gözünü hem de burnunu kapattığında besinlerin tadını ya hiç alamadı ya da ayırt etmekte çok zorlandı. Çünkü tat alma duyumuz, koku alma duyumuzla birlikte çalıştığında tam olarak işlevini yerine getirir.
Umarım bu açıklamalar deneyi daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, duyu organlarımız birbiriyle her zaman iş birliği içindedir! Başka sorun olursa çekinme, yine sorabilirsin.