Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte sosyal bilgiler dersinde “Dünyadaki Yerimiz” ünitesine ait, küresel ısınma ve iklim değişikliği ile ilgili soruları çözeceğiz. Hazırsanız ilk sorumuzla başlayalım!
**5. Aşağıdakilerden hangisi küresel ısınmanın engellenmesi için alınacak tedbirlerden biri değildir?**
* A) Sanayi üretimini arttırmak
* B) Yenilenebilir enerji kaynakları kullanmak
* C) Karbondioksit salınımını azaltmak
* D) Enerji tasarrufu sağlamak
**Çözüm:**
Sevgili arkadaşlar, küresel ısınma dediğimiz olay, dünyamızın ortalama sıcaklığının artmasıdır. Bu artışa neden olan en önemli etkenlerden biri de havaya saldığımız karbondioksit ve diğer sera gazlarıdır. Bu yüzden küresel ısınmayı engellemek için bu gazların salınımını azaltacak şeyler yapmalıyız.
Şimdi şıklara birlikte bakalım:
* **A) Sanayi üretimini arttırmak:** Sanayi üretimi genellikle fosil yakıtların yakılmasıyla olur. Fosil yakıtlar da havaya bol miktarda karbondioksit salar. Bu da küresel ısınmayı artırır, yani engellemez. Bu yüzden doğru cevap bu şık olmalı.
* **B) Yenilenebilir enerji kaynakları kullanmak:** Güneş, rüzgar gibi yenilenebilir enerji kaynakları kullanmak, fosil yakıtların kullanımını azaltır ve dolayısıyla sera gazı salınımını düşürür. Bu, küresel ısınmayı engellemeye yardımcı olur.
* **C) Karbondioksit salınımını azaltmak:** Bu madde zaten küresel ısınmayı engellemek için yapmamız gereken en temel şeylerden biridir.
* **D) Enerji tasarrufu sağlamak:** Enerjiyi daha az kullanmak, daha az enerji üretimi anlamına gelir. Bu da yine fosil yakıt kullanımını ve sera gazı salınımını azaltır.
Gördüğünüz gibi, sanayi üretimini artırmak küresel ısınmayı engellemek yerine onu daha da kötüleştirecek bir durumdur. Bu yüzden doğru cevap **A** şıkkıdır.
**Sonuç:** A) Sanayi üretimini arttırmak
—
**6. Bilim adamları, özellikle son yüz yılda fosil yakıtlarının artmasının, atmosfere salınan başta karbondioksit olmak üzere diğer sera gazlarının artışının iklim değişikliklerine yol açtığını belirtmektedir.**
**Buna göre aşağıdakilerden hangisi iklim değişikliğinin yaşandığına kanıt olarak gösterilemez?**
* A) Kuraklık ve çölleşmenin artması
* B) Fırtınaların şiddetinin artması
* C) Kutuplardaki buzulların erimesi
* D) Yeni bitki türlerinin ortaya çıkması
**Çözüm:**
Arkadaşlar, soruda bilim insanlarının fosil yakıtların artmasıyla sera gazlarının çoğaldığını ve bunun da iklim değişikliğine neden olduğunu söylüyor. Şimdi bu iklim değişikliğinin sonuçları nelermiş, hangi şık bu sonuçlardan biri değilmiş ona bakacağız.
* **A) Kuraklık ve çölleşmenin artması:** İklim ısındıkça bazı bölgelerde yağışlar azalır ve bu da kuraklığa, toprağın çölleşmesine yol açar. Bu, iklim değişikliğinin bir sonucudur.
* **B) Fırtınaların şiddetinin artması:** Isınan hava daha fazla nem taşıyabilir ve bu da daha şiddetli fırtınalara neden olabilir. Bu da iklim değişikliğinin bir sonucudur.
* **C) Kutuplardaki buzulların erimesi:** Dünya ısındıkça buzullar erir. Kutuplardaki buzulların erimesi de küresel ısınmanın ve iklim değişikliğinin en bilinen sonuçlarından biridir.
* **D) Yeni bitki türlerinin ortaya çıkması:** İklim değişikliği mevcut bitki ve hayvan türlerinin yaşam alanlarını değiştirebilir, hatta bazı türlerin yok olmasına neden olabilir. Ancak iklimin değişmesiyle birlikte, eskiden yaşayamayan ama yeni iklim koşullarına uyum sağlayabilen **yeni bitki türlerinin ortaya çıkması** yerine, mevcut türlerin bu değişime ayak uydurmaya çalışması veya uyum sağlayamayanların yok olması daha olasıdır. Yeni türlerin ortaya çıkması evrimsel bir süreçtir ve bu kadar kısa sürede, doğrudan iklim değişikliğinin bir kanıtı olarak gösterilemez. Bu durum, iklim değişikliğinin bir sonucu olmaktan çok, uzun vadeli biyolojik değişimlerle ilgilidir.
Bu yüzden iklim değişikliğinin bir kanıtı olarak gösterilemeyecek olan şık **D**’dir.
**Sonuç:** D) Yeni bitki türlerinin ortaya çıkması
—
**7. Yukarıda verilen küresel sorunlardan hangilerinde insan etkisi vardır?**
I. Göç
II. Terör
III. Küresel ısınma ve iklim değişikliği
* A) I ve II
* B) I ve III
* C) II ve III
* D) I, II ve III
**Çözüm:**
Merhaba arkadaşlar, bu soruda bize verilen üç tane küresel sorun var: Göç, Terör ve Küresel ısınma/iklim değişikliği. Bizden istenen ise bu sorunlarda insan etkisinin olup olmadığını belirlememiz.
* **I. Göç:** Göç, insanların bir yerden başka bir yere taşınmasıdır. Bu taşınma nedenleri arasında savaşlar, ekonomik sıkıntılar, doğal afetler gibi insan eliyle yaratılan veya insanları etkileyen pek çok sebep vardır. İnsanlar kendi istekleriyle veya zorunlu olarak göç ederler. Dolayısıyla göçte insan etkisi kesinlikle vardır.
* **II. Terör:** Terör, belirli amaçlara ulaşmak için korku ve şiddet kullanarak toplumu etkileme eylemidir. Bu tanımından da anlaşılacağı gibi terör tamamen insan eliyle yapılan bir eylemdir. Yani terörde insan etkisi vardır.
* **III. Küresel ısınma ve iklim değişikliği:** Az önce de konuştuğumuz gibi, bilim insanları küresel ısınmanın ve iklim değişikliğinin en büyük nedenlerinden birinin insan faaliyetleri olduğunu söylüyorlar. Fosil yakıt kullanımı, ormansızlaşma gibi pek çok insan etkisi bu duruma yol açıyor. Dolayısıyla küresel ısınma ve iklim değişikliğinde de insan etkisi vardır.
Gördüğümüz gibi, bu üç küresel sorunda da insan etkisi bulunmaktadır. Bu yüzden doğru cevap **D** şıkkıdır.
**Sonuç:** D) I, II ve III
—
**8. İklim değişikliklerinin yaşanmasına sebep olan …………………………………… buzulların da erimesine neden olmaktadır.**
**Verilen cümlede yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?**
* A) Doğa kaynaklı afetler
* B) Göç
* C) Küresel ısınma
* D) Terör
**Çözüm:**
Sevgili öğrenciler, bu soruda bize bir cümle verilmiş ve bu cümlenin boşluğunu doldurmamız isteniyor. Cümle şöyle: “İklim değişikliklerinin yaşanmasına sebep olan …………………………………… buzulların da erimesine neden olmaktadır.”
Şimdi şıklara tek tek bakalım ve cümlenin anlamını hangisinin en iyi tamamladığını bulalım:
* **A) Doğa kaynaklı afetler:** Doğa kaynaklı afetler (deprem, sel gibi) iklim değişikliğinin sonuçlarından biri olabilir, ancak iklim değişikliklerinin ana sebebi olarak gösterilemezler. Bu yüzden bu şık doğru değil.
* **B) Göç:** Göç, insanların yer değiştirmesidir. İklim değişikliği göçe neden olabilir ama göç, iklim değişikliğinin sebebi değildir. Bu yüzden bu şık da doğru değil.
* **C) Küresel ısınma:** Küresel ısınma, Dünya’nın ortalama sıcaklığının artmasıdır. Bu artış, iklimlerin değişmesine ve buzulların erimesine yol açar. Cümleye “Küresel ısınma” kelimesini getirdiğimizde anlamlı oluyor: “İklim değişikliklerinin yaşanmasına sebep olan **küresel ısınma** buzulların da erimesine neden olmaktadır.” Bu gayet mantıklı.
* **D) Terör:** Terör, şiddet eylemleridir. İklim değişikliği ile doğrudan bir sebep-sonuç ilişkisi yoktur. Bu yüzden bu şık da doğru değil.
Gördüğünüz gibi, boşluğa en uygun kelime “küresel ısınma”dır. Küresel ısınma hem iklim değişikliğine yol açar hem de buzulların erimesine neden olur.
**Sonuç:** C) Küresel ısınma