Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde, ülkemizin bilim insanlarının Antarktika’daki çalışmalarını inceleyeceğiz. Hazırsanız, görseldeki soruları birlikte adım adım çözelim ve bu ilginç konuyu daha yakından tanıyalım.
—
**Soru 1**
**Metin:** Türk bilim insanları 6. Ulusal Antarktika Bilim Seferi kapsamında deniz seviyesi, buzul değişimlerinin incelenmesi, deniz canlıları, bakteriler gibi konularda yaptıkları araştırmalarını “Bilim ve Barış Kıtası” olarak adlandırılan Antarktika’ya taşıdılar (Görsel 4.33). Araştırmacılar Antarktika’nın insan elinin değmediği doğal bir laboratuvar olduğunu söyledi. Ayrıca küresel ısınmanın etkilerinin en yoğun şekilde gözlemlendiği yer olduğunu belirttiler. Burada yürütülen bilimsel çalışmaların ilerleyen yıllarda küresel ısınmanın canlılar üzerinde etkisinin belirlenmesine katkı sağlayacağını açıkladılar. Türkiye’nin farklı üniversitelerinden araştırmada görev alan bilim insanları böyle bir çalışmanın içerisinde aktif bir bilim insanı olarak bulunmaktan mutluluk ve onur duyduklarını belirttiler.
Genel ağdan alınmıştır.
Yukarıdaki metinde bahsedilen Türk bilim insanlarının Antarktika’daki çalışmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?
- a) Deniz seviyesi ve buzul değişimleri gibi konular incelenmiştir.
- b) Antarktika, araştırmacılar tarafından doğal bir laboratuvar olarak nitelendirilmiştir.
- c) Küresel ısınmanın canlılar üzerindeki etkisiyle ilgili araştırmalar yapılmıştır.
- d) Bilim insanları bu çalışmalarda görev almaktan dolayı üzüntü duymuşlardır.
Çözüm:
Sevgili gençler, bu soruda bizden metinde söylenemeyecek olan ifadeyi bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuyalım:
* Adım 1: Metnin ilk cümlesinde, “deniz seviyesi, buzul değişimlerinin incelenmesi, deniz canlıları, bakteriler gibi konularda yaptıkları araştırmalarını…” ifadesi geçiyor. Bu, a) şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
* Adım 2: Metnin devamında, “Araştırmacılar Antarktika’nın insan elinin değmediği doğal bir laboratuvar olduğunu söyledi.” deniliyor. Bu da b) şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
* Adım 3: Metinde ayrıca, “küresel ısınmanın etkilerinin en yoğun şekilde gözlemlendiği yer olduğunu belirttiler. Burada yürütülen bilimsel çalışmaların ilerleyen yıllarda küresel ısınmanın canlılar üzerinde etkisinin belirlenmesine katkı sağlayacağını açıkladılar.” ifadeleri yer alıyor. Bu, c) şıkkının da doğru olduğunu gösteriyor.
* Adım 4: Son olarak, metnin sonunda, “Türkiye’nin farklı üniversitelerinden araştırmada görev alan bilim insanları böyle bir çalışmanın içerisinde aktif bir bilim insanı olarak bulunmaktan mutluluk ve onur duyduklarını belirttiler.” deniliyor. Bu ifadeye göre bilim insanları bu çalışmalarda görev almaktan dolayı mutluluk duymuşlardır. Bu durum, d) şıkkındaki “üzüntü duymuşlardır” ifadesinin metinle çeliştiğini gösteriyor.
Bu nedenle, metinde söylenemeyecek olan ifade d) şıkkıdır.
**Sonuç:**
d) Bilim insanları bu çalışmalarda görev almaktan dolayı üzüntü duymuşlardır.
—
**Soru 2**
Görsel 4.33: Türk Bilim İnsanları Antarktika’da
Yukarıdaki metinde geçen “Doğal bir laboratuvar” ifadesiyle anlatılmak istenen nedir?
- a) Bilim insanlarının laboratuvar ekipmanlarını yanlarında götürmelerine gerek olmaması
- b) Antarktika’nın, bilimsel araştırmalar için el değmemiş ve doğal koşullarıyla incelenmeye uygun olması
- c) Yapılan araştırmaların laboratuvar ortamında değil, açık havada yapılması
- d) Antarktika’da bilimin gelişmiş olması
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden “doğal bir laboratuvar” ifadesinin ne anlama geldiğini bulmamız isteniyor. Metni tekrar inceleyelim:
* Adım 1: Metinde, araştırmacılar Antarktika’yı “insan elinin değmediği doğal bir laboratuvar” olarak tanımlıyorlar. Bu ifade, bir yerin doğal haliyle, bozulmadan, insan müdahalesi olmadan bilimsel çalışmalar için kullanılabilecek bir alan olduğunu anlatır.
* Adım 2: Şimdi şıklara bakalım:
* a) şıkkı, laboratuvar ekipmanlarının götürülmemesiyle ilgili. Metinde böyle bir bilgi yok ve bu ifadeyi tam olarak karşılamıyor.
* b) şıkkı, “Antarktika’nın, bilimsel araştırmalar için el değmemiş ve doğal koşullarıyla incelenmeye uygun olması” diyor. Bu, “doğal bir laboratuvar” tanımına çok uyuyor. Çünkü el değmemiş olması ve doğal koşullarının olması, onu bilimsel incelemeler için eşsiz bir yer yapar.
* c) şıkkı, araştırmaların açık havada yapılmasıyla ilgili. Bu doğru olabilir ama “doğal laboratuvar” ifadesinin tam anlamı bu değil. Doğal laboratuvar, sadece açık hava demek değil, aynı zamanda o alanın kendi ekosistemiyle incelenmesidir.
* d) şıkkı, Antarktika’da bilimin gelişmiş olmasıyla ilgili. Metinde Antarktika’daki bilimsel çalışmaların gelişmişliğinden değil, oranın bilimsel bir alan olarak öneminden bahsediliyor.
Bu yüzden, “doğal bir laboratuvar” ifadesi, Antarktika’nın bilimsel araştırmalar için bozulmamış ve doğal koşullarının elverişli olduğu anlamına gelir.
**Sonuç:**
b) Antarktika’nın, bilimsel araştırmalar için el değmemiş ve doğal koşullarıyla incelenmeye uygun olması
—
Umarım bu çözümler ve açıklamalar sizler için faydalı olmuştur. Bilimin ışığında kalın!