Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin “Dünyadaki Yerimiz” ünitesinden, çoktan seçmeli sorularımızı birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
1. Soru: Türk dünyasında tarihî ve kültürel birikimin korunması için 1993 yılında kurulan üyesi olduğumuz kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Bu soruda bizden istenen, Türk kültürünü ve tarihini korumak amacıyla 1993’te kurulan ve Türkiye’nin de üyesi olduğu uluslararası kuruluşu bulmak.
Şıkları inceleyelim:
- A) Birleşmiş Milletler: Bu kuruluş genel olarak dünya barışını ve güvenliğini sağlamak amacıyla kurulmuştur. Türk dünyasıyla özel bir bağı yoktur.
- B) İslam İş Birliği Teşkilatı: Bu kuruluş Müslüman ülkeler arasındaki iş birliğini geliştirmeyi amaçlar. Türk dünyasıyla doğrudan kültürel birikimini koruma odaklı değildir.
- C) TÜRKSOY: Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi anlamına gelir. Adından da anlaşılacağı gibi, Türk dünyasının dilini, tarihini, kültürünü ve sanatını korumak, geliştirmek ve uluslararası alanda tanıtmak amacıyla kurulmuştur. 1993 yılında kurulmuştur ve Türkiye de kurucu üyelerindendir.
- D) UNESCO: Birleşmiş Milletler’in eğitim, bilim ve kültür alanındaki uzmanlık kuruluşudur. Dünya mirasını koruma gibi önemli görevleri vardır ancak doğrudan Türk dünyasının kültürel birikimini korumaya odaklı bir kuruluş değildir.
Bu bilgilere göre, doğru cevap C) TÜRKSOY olmalıdır.
Sonuç: C
2. Soru: Türkiye birçok uluslararası kuruluşun kurucu üyesidir. Aşağıda verilenlerden hangisi, üyeleri Türk dilinin konuşulduğu ülkelerden oluşan bir kuruluştur?
Bu soruda Türkiye’nin kurucu üyesi olduğu ve üyelerinin Türk dilini konuştuğu bir kuruluşu bulmamız isteniyor.
Şıkları birlikte değerlendirelim:
- A) Akdeniz İçin Birlik: Akdeniz’e kıyısı olan ülkeler arasındaki iş birliğini amaçlar. Türk dilinin konuşulduğu ülkelerle sınırlı değildir.
- B) Birleşmiş Milletler: Daha önce de bahsettiğimiz gibi, küresel bir kuruluştur ve Türk dili konuşan ülkelerle sınırlı değildir.
- C) Türk Devletleri Teşkilatı: Bu teşkilat, Türk dilinin konuşulduğu bağımsız Türk devletleri arasındaki iş birliğini geliştirmeyi amaçlar. Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan, Türkiye, Azerbaycan gibi ülkeler üyelerindendir ve bu ülkelerde ortak dil olarak Türkçenin farklı lehçeleri konuşulur.
- D) İslam İş Birliği Teşkilatı: Bu kuruluş da yine dini temelli bir kuruluştur ve Türk dili konuşan ülkelerle sınırlı değildir.
Dolayısıyla, Türk dilinin konuşulduğu ülkelerden oluşan kuruluş C) Türk Devletleri Teşkilatı‘dır.
Sonuç: C
3. Soru: Aşağıda verilenlerden hangisi kültürlerarası bir kalıp yargıya örnek değildir?
Kalıp yargı, bir grup insan hakkında genelleme yaparak, o grubun tüm bireylerine uygulanan peşin hükümlü düşüncelerdir. Genellikle gerçekle pek ilgisi yoktur ve önyargıya yol açar. Şimdi şıklara bakalım ve hangisinin kalıp yargı olmadığını bulalım.
- A) Olimpiyatlarda altın madalya kazandık. : Bu bir başarıyı ifade eder. Belirli bir ülkenin veya grubun genel bir özelliği hakkında genelleme yapmaz. Bir kişi veya takımın başarısıdır.
- B) Balkan halkları sarışındır. : Bu bir genellemedir. Balkanlar’da yaşayan tüm halkların sarışın olduğunu iddia etmek, gerçekle örtüşmeyebilir ve bir kalıp yargıdır.
- C) Afrika kökenliler atletizmde başarılıdır. : Bu da bir genellemedir. Afrika kökenli herkesin atletizmde başarılı olacağını söylemek doğru değildir ve bir kalıp yargıdır.
- D) Kuzey ülkelerinde yaşayanlar soğuğa dayanıklıdır. : Bu da bir genellemedir. Kuzey ülkelerinde yaşayan herkesin soğuğa aynı derecede dayanıklı olacağını düşünmek bir kalıp yargıdır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, bir başarıyı dile getiren ve genelleme yapmayan A) Olimpiyatlarda altın madalya kazandık. ifadesi kalıp yargı örneği değildir.
Sonuç: A
4. Soru: Kalıp yargıların bilimsel bir gerçekliği yoktur; insanlar, yöreler, toplumlar ve kültürler için kullanılabilir. Aşağıda verilenlerden hangisi bir kalıp yargı değildir?
Bu soruda da, bir önceki soru gibi, kalıp yargı olmayan bir seçeneği bulmamız isteniyor. Kalıp yargıların genelleme olduğunu ve gerçeklikten uzak olabileceğini unutmayalım.
Şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Tüm sarışınlar renkli gözlüdür. : Bu bir genellemedir. Sarışın olup renkli gözlü olmayan veya renkli gözlü olup sarışın olmayan insanlar vardır. Bu nedenle bu bir kalıp yargıdır.
- B) Piknik yapmayı severiz. : Bu, insanların genel bir zevkini ifade eder. Eğer bu bir grup insan için söyleniyorsa (örneğin Türkler piknik yapmayı sever), o zaman bir genelleme olabilir. Ancak burada daha genel bir ifade olarak, kişisel bir tercih olarak düşünülebilir. Ancak diğer şıklara göre daha az genelleme içerdiği söylenebilir.
- C) Çölde yaşayanlar sıcağa dayanıklıdır. : Bu da bir genellemedir. Çöl ikliminde yaşayan insanların genel olarak sıcağa daha dayanıklı olabileceği düşünülebilir ancak bu herkes için geçerli olmayabilir ve bir kalıp yargı oluşturabilir.
- D) En iyi buz patencileri kuzeyden çıkar. : Bu da bir genellemedir. Buz patenciliğinde başarılı olan insanların sadece kuzeyden çıkacağını düşünmek, başka bölgelerden de başarılı sporcular olabileceği gerçeğini göz ardı eden bir kalıp yargıdır.
Bu seçenekler arasında, diğerlerine göre daha az genelleme içeren ve daha çok kişisel bir tercih olabilecek ifade B) Piknik yapmayı severiz.‘dir. Diğer şıklar, belirli gruplar hakkında kesin ve genelleştirici ifadeler kullanmaktadır.
Sonuç: B