Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizin bu bölümünde “İnsan ve Çevre” konusunu daha iyi anlamak için birlikte bu soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
A. Aşağıdaki ifadelerin başında yer alan kutulara ifade doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
1. İklim ve yeryüzü şekilleri yerleşmeyi etkileyen en önemli faktörlerdendir.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. İnsanlar yerleşirken iklimin uygunluğunu ve arazinin engebeli olup olmadığını dikkate alırlar. Bu yüzden kutucuğa D yazmalıyız.
2. Günümüzde nüfus sayımları sokağa çıkma yasağı ilan edilerek yapılır.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Nüfus sayımları artık genellikle idari kayıtlardan (adres kayıt sistemleri gibi) veya bilgisayar destekli sistemlerle yapılır. Eskiden kapı kapı dolaşılarak yapılırdı ama sokağa çıkma yasağıyla değil. Bu yüzden kutucuğa Y yazmalıyız.
3. Yerleşik yaşama geçen ilk insanlar tarım ve hayvancılıkla uğraşmıştır.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. İnsanlar yerleşik hayata geçtiklerinde hem toprağı ekip biçmeye (tarım) hem de hayvanları evcilleştirip onlardan faydalanmaya (hayvancılık) başlamışlardır. Kutucuğa D yazmalıyız.
4. Nüfus, ülkemizde kentlerden kırsal alanlara doğru artış gösterir.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Günümüzde teknoloji ve iş imkanları nedeniyle insanlar genellikle kentlere (şehir merkezlerine) göç etmektedir. Bu da kentlerde nüfusun artmasına neden olur. Kırsal alanlarda ise nüfus azalma eğilimindedir. Bu yüzden kutucuğa Y yazmalıyız.
5. Bursa ilimiz, sanayisi geliştiği için göç almaktadır.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Bursa, sanayisi gelişmiş önemli bir ilimizdir ve bu durum, iş imkanları arayan insanların göç etmesine neden olur. Kutucuğa D yazmalıyız.
6. Her bireyin vatandaşı olduğu ülke sınırları içinde yerleşme hakkı vardır.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Bir ülkenin vatandaşı olan herkes, o ülke sınırları içinde istediği yerde yaşama hakkına sahiptir. Kutucuğa D yazmalıyız.
7. Göçler, şehirlerde planlı kentleşmeye katkı sağlar.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Plansız göçler, şehirlerde altyapı sorunlarına, gecekondulaşmaya ve çevre kirliliğine yol açabilir. Planlı kentleşme ise göçlerden önce yapılan planlamalarla sağlanır, göçlerin kendisi doğrudan katkı sağlamaz, aksine sorunlara yol açabilir. Bu yüzden kutucuğa Y yazmalıyız.
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere verilen sözcük grubu veya sözcükleri yazınız.
- İstanbul
- Göbeklitepe
- beyin göçü
- Çatalhöyük
- yerleşme
- nüfus
1. İnsanlık tarihinin ilk yerleşim yerlerinden biri olan Çatalhöyük, Konya ili sınırlarında yer almaktadır.
Açıklama: Çatalhöyük, Neolitik Dönem’e ait çok önemli bir yerleşim yeridir ve Konya yakınlarındadır. Bu yüzden buraya “Çatalhöyük” kelimesi uygun.
2. Sınırları belirli bir alanda yaşayan insan sayısına nüfus denir.
Açıklama: Bir bölgedeki insan topluluğunun tamamına verilen isim “nüfus”tur.
3. Alanında yetişmiş yetenekli ve bilgili kişilerin yaşadıkları ülkeden başka ülkelere giderek orada yerleşmesine beyin göçü denir.
Açıklama: Bilgili ve yetenekli insanların bir ülkeden başka bir ülkeye gitmesi durumuna “beyin göçü” denir.
4. İş imkanlarının gelişmiş olmasından dolayı İstanbul, ülkemizde en çok göç alan ildir.
Açıklama: İstanbul, Türkiye’nin en büyük şehirlerinden biridir ve gelişmiş sanayisi, iş imkanları nedeniyle çok fazla göç alır.
5. Ülkemizin her vatandaşı ülke sınırları içinde seyahat ve yerleşme hakkına sahiptir.
Açıklama: Bir ülkenin vatandaşlarının o ülkenin herhangi bir yerinde yaşama hakkı “yerleşme hakkı” olarak ifade edilir.
C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. Türkiye’nin her yerinde nüfus aynı değildir. Kıyı kesimlerinde nüfus daha yoğun-dur.
Buna göre aşağıda verilen illerden hangisinin nüfus yoğunluğu daha azdır?
- A) Antalya
- B) Ağrı
- C) İzmir
- D) Samsun
Çözüm:
Adım 1: Soruyu dikkatlice okuyalım. Bize Türkiye’de nüfusun her yerde aynı olmadığını ve kıyı kesimlerinde daha yoğun olduğunu söylüyor. Sonrasında da nüfus yoğunluğu en az olan ili bulmamızı istiyor.
Adım 2: Şıklardaki illeri ve bulundukları coğrafi konumları düşünelim.
- Antalya: Akdeniz kıyısında yer alan, turizmi ve tarımı gelişmiş büyük bir şehirdir. Nüfusu yoğundur.
- İzmir: Ege Denizi kıyısında yer alan, sanayisi ve limanı gelişmiş büyük bir şehirdir. Nüfusu yoğundur.
- Samsun: Karadeniz kıyısında yer alan, tarımı ve sanayisi gelişmiş önemli bir şehirdir. Nüfusu yoğundur.
- Ağrı: Doğu Anadolu Bölgesi’nde, Erzurum’un doğusunda yer alan bir ildir. Genellikle karasal iklimin etkili olduğu, dağlık ve engebeli arazilere sahip bir bölgedir. Bu tür bölgelerde nüfus yoğunluğu genellikle daha düşüktür.
Adım 3: Elde ettiğimiz bilgilerle en az nüfus yoğunluğuna sahip ili belirleyelim. Kıyı şeritlerindeki şehirler (Antalya, İzmir, Samsun) genellikle daha fazla göç alır ve nüfusları yoğundur. Ağrı ise coğrafi yapısı ve iklimi nedeniyle daha az nüfuslu bir ilimizdir.
Sonuç: Nüfus yoğunluğu en az olan il Ağrı‘dır.
Cevap: B) Ağrı