Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal bilgiler dersimizden Osmanlı Kültür ve Medeniyeti ünitesine hoş geldiniz. Bugün sizinle birlikte bu ünitenin “Kendimi Değerlendiriyorum” kısmındaki soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
A. Aşağıdaki ifadelerin başında yer alan kutulara ifade doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
1. Osmanlı Devleti’nin kurucusu Ertuğrul Gazi’dir.
Çözüm: Osmanlı Devleti’nin kurucusu olarak kabul edilen kişi Ertuğrul Gazi’dir. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
2. Osmanlı Devleti’nde divan teşkilatı I. Murad zamanında kurulmuştur.
Çözüm: Osmanlı Devleti’nde divan teşkilatı, Orhan Gazi döneminde kurulmuştur. I. Murad döneminde ise önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu nedenle ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
3. Ankara Savaşı’nın kaybedilmesiyle Osmanlı Devleti 11 yıl süren Fetret Devri’ne girmiştir.
Çözüm: Ankara Savaşı, Osmanlı Devleti’nin Timur İmparatorluğu’na yenildiği ve Fetret Devri’ne girdiği önemli bir savaştır. Bu dönem 11 yıl sürmüştür. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
4. Anadolu’dan getirilen Türklerin Rumeli’ye yerleştirilmesine istimâlet denir.
Çözüm: Anadolu’dan getirilen Türklerin Rumeli’ye yerleştirilmesine ve iskân edilmesine “İskân Politikası” denir. İstimâlet ise hoşgörü politikası anlamına gelir. Bu nedenle ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
5. Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethettikten sonra sadece Müslümanların değil Ortodoksların da can ve mal güvenliğini sağlamıştır.
Çözüm: Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’u fethettikten sonra farklı dinlere ve milletlere mensup insanların can ve mal güvenliklerini güvence altına alan politikalar uygulamıştır. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
6. Rönesans hareketiyle kilisenin ve din adamlarının yetkileri kısıtlanmıştır.
Çözüm: Rönesans, Avrupa’da bilim, sanat ve düşünce alanlarında büyük yeniliklerin yaşandığı bir dönemdir. Bu dönemde kilisenin ve din adamlarının skolastik düşünceye dayanan yetkileri sorgulanmış ve kısıtlanmıştır. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
7. Yabancı seyyahlar eserlerinde Türklerin misafirperver olduklarından söz etmişlerdir.
Çözüm: Tarihi kaynaklar ve seyyahnameler incelendiğinde, yabancı gezginlerin Osmanlı toplumunun misafirperverliğini övgüyle bahsettikleri görülmektedir. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere verilen sözcük grubu veya sözcüklerden uygun olanları yazınız.
Verilen kelimeler:
- Çiçek aşısı
- Germiyanoğulları
- Islahat Fermanı
- Ridanîye
- eğitim
- Tanzimat Fermanı
1. Osmanlı Devleti, ………………………………………………… Beyliği’nin topraklarını çeyiz yoluyla kendi topraklarına katmıştır.
Çözüm: Osmanlı Devleti, Germiyanoğulları Beyliği’nin topraklarını çeyiz yoluyla kendi topraklarına katmıştır. Bu, Osmanlı’nın genişleme yöntemlerinden biridir.
Sonuç: Germiyanoğulları
2. Kutsal emanetler ………………………………………………… Savaşı’ndan sonra İstanbul’a getirilmiştir.
Çözüm: Kutsal emanetlerin büyük bir kısmı, Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi sonrasında İstanbul’a getirilmiştir. Ancak burada verilen seçeneklerde Mısır Seferi ile ilgili bir kelime bulunmuyor. Soruda bir eksiklik veya farklı bir bilgiye atıfta bulunulmuş olabilir. Ancak verilen seçeneklere göre bir boşluk doldurma yapmak zor görünüyor. Eğer soru Mısır Seferi’ni ima ediyorsa, seçeneklerde bu bilgi yer almadığı için bu soruyu bu haliyle tam olarak çözmek mümkün değil. Ancak, eğer bir seçenek olsaydı ve Mısır ile ilgili olsaydı, o seçenek doğru cevap olurdu. Diğer seçenekler bu konuyla ilgisizdir.
Not: Bu sorunun tam olarak çözülebilmesi için seçeneklerde Mısır Seferi ile ilgili bir ifade olması gerekmektedir. Mevcut seçeneklerle bu soruya doğru cevap vermek mümkün değildir.
3. Mekteb-i Tıbbiye’nin açılışı ………………………………………………… alanında yapılan yeniliklerdendir.
Çözüm: Mekteb-i Tıbbiye (Tıbbiye Mektebi), günümüzdeki tıp fakültelerinin öncüsüdür ve modern anlamda bir tıp eğitimi kurumu olarak açılmıştır. Bu nedenle eğitim alanında yapılan bir yeniliktir.
Sonuç: eğitim
4. Osmanlı Devleti’nde yapılan ıslahatlardan biri ………………………………………………… uygulamasının başlamasıdır.
Çözüm: Osmanlı Devleti’nde yapılan önemli ıslahat hareketlerinden biri de Islahat Fermanı ve Tanzimat Fermanı’dır. Bu fermanlar, devlet içindeki farklı unsurların haklarını genişletmiş ve modernleşme çabalarının bir parçası olmuştur. Verilen seçenekler arasında hem “Islahat Fermanı” hem de “Tanzimat Fermanı” bulunmaktadır. Ancak cümlenin devamı olmadan hangisinin doğru olduğunu kesin olarak söylemek zor. Genellikle bu tür sorularda hangi döneme ait olduğu belirtilir. Eğer bir döneme vurgu yapılıyorsa o ferman seçilir. Genel bir ıslahat sorusu ise her ikisi de geçerli olabilir. Ancak eğer bir seçenek seçilecekse, “Islahat Fermanı” daha genel bir anlam taşıyabilir.
Not: Bu sorunun daha net çözülebilmesi için cümlenin tamamının veya hangi döneme ait olduğunun belirtilmesi gerekmektedir. Mevcut haliyle hem Islahat Fermanı hem de Tanzimat Fermanı mantıklı gelebilir. Ancak genellikle bu gibi durumlarda bir tanesi daha ön plana çıkar.
Örnek Çözüm (Islahat Fermanı için): Osmanlı Devleti’nde yapılan ıslahatlardan biri Islahat Fermanı uygulamasının başlamasıdır.
Örnek Çözüm (Tanzimat Fermanı için): Osmanlı Devleti’nde yapılan ıslahatlardan biri Tanzimat Fermanı uygulamasının başlamasıdır.
**Seçenekler arasında bir tercih yapmamız gerekirse, genel bir ifade olduğu için ikisi de olabilir. Ancak eğer tek bir doğru cevap varsa, metindeki diğer sorularla bağlantısı kurulabilir.**
5. Osmanlı Devleti’nde gayrimüslimlere devlet memuru olabilme hakkı ………………………………………………… ile verilmiştir.
Çözüm: Osmanlı Devleti’nde gayrimüslimlerin devlet memuru olabilme hakkı gibi daha eşitlikçi düzenlemeler özellikle Tanzimat Fermanı ile getirilmiştir. Bu ferman, gayrimüslim tebaanın haklarını genişletmiştir.
Sonuç: Tanzimat Fermanı
C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. İstanbul’un fethi dünya tarihi bakımından önemli sonuçlar doğurmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu sonuçlardandır?
a) II. Mehmet “Fatih” unvanını almıştır.
b) İstanbul başkent yapılmıştır.
c) Mısır, Osmanlı hakimiyetine girmiştir.
d) Doğu Roma yıkılmıştır.
Çözüm: İstanbul’un fethi, Bizans İmparatorluğu’nun (Doğu Roma) sona ermesi anlamına gelir. Bu, dünya tarihi için çok büyük bir dönüm noktasıdır. II. Mehmet’in Fatih unvanını alması ve İstanbul’un başkent yapılması da fetihle ilgili sonuçlardır ancak dünya tarihi açısından en önemli sonuçlardan biri Doğu Roma’nın yıkılmasıdır. Mısır’ın Osmanlı hakimiyetine girmesi ise daha sonraki dönemlerde Yavuz Sultan Selim ile gerçekleşmiştir. Bu nedenle en kapsayıcı ve dünya tarihi açısından en önemli sonuç “Doğu Roma’nın yıkılması”dır.
Sonuç: d) Doğu Roma yıkılmıştır.
Umarım bu açıklamalar soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!