Merhaba sevgili öğrencilerim! Sosyal Bilgiler dersimizden yeni bir konuyla karşınızdayım. Bugün birlikte kendimizi değerlendireceğiz ve iletişim konusundaki bilgilerimizi tazeleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
A. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanın başına “Y” yazınız.
1. İletişim esnasında göz teması kurmak karşımızdaki kişiye onu aktif dinlediğimizi hissettirir.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Göz teması, karşımızdaki kişiye onu önemsediğimizi ve dikkatle dinlediğimizi gösterir. Bu da iletişimi güçlendirir. Bu yüzden başına “D” yazmalıyız.
2. Mimik, duygu ve düşünceleri aktarırken konuşmayı destekleyen yüz ifadeleridir.
Çözüm: Bu ifade de doğrudur. Yüzümüzdeki mimikler, sözlerimizle birlikte duygularımızı ve düşüncelerimizi daha etkili bir şekilde anlatmamıza yardımcı olur. Bu yüzden başına “D” yazmalıyız.
3. Mektup ve dergi günümüzde kullanılan sözlü iletişim araçlarıdır.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Mektup ve dergi, yazılı iletişim araçlarıdır. Sözlü iletişim ise konuşarak gerçekleşir. Bu yüzden başına “Y” yazmalıyız.
4. Başkasının yerine kendimizi koyma becerisine empati denir.
Çözüm: Bu ifade doğrudur. Empati, bir başkasının duygularını ve düşüncelerini anlamak, onun yerine kendini koyabilmektir. Bu yüzden başına “D” yazmalıyız.
5. Günümüzde en hızlı iletişim gazete ile kurulur.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Günümüzde internet, telefon gibi çok daha hızlı iletişim araçları bulunmaktadır. Gazete, daha çok yazılı ve daha yavaş bir iletişim aracıdır. Bu yüzden başına “Y” yazmalıyız.
6. Uyakla haberleşme günümüzde önemini yitirmiştir.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Uyakla haberleşme derken, muhtemelen “ulak” aracılığıyla haberleşmeden bahsediliyor. Bu yöntem eskiden önemliyken günümüzde yerini daha modern iletişim araçlarına bırakmıştır. Ancak sorunun genel anlamı “haberleşmenin önemi yitirilmiş midir?” diye sorulduğunda, haberleşme her zaman önemli olmuştur. Soruda bir yazım hatası olduğunu düşünüyorum. Ancak verilen seçenekler ve genel bağlam düşünüldüğünde, “ulakla haberleşme”nin önemini yitirdiği kastedilmiş olabilir. Eğer bu şekilde düşünürsek, o zaman “D” diyebiliriz. Ama eğer genel olarak “haberleşme”nin önemi yitirilmiştir deniyorsa, o zaman “Y” deriz. Sorunun tam olarak ne demek istediği net değil. Ama ben “ulakla haberleşme”nin önemini yitirdiği varsayımıyla “D” diyorum. Ancak bu sorunun netleştirilmesi faydalı olur.
Düzeltme: Sorunun “Ulakla haberleşme günümüzde önemini yitirmiştir.” şeklinde olduğunu varsayarsak, bu ifade doğrudur. Çünkü günümüzde ulak yerine telefon, internet gibi daha hızlı iletişim araçları kullanılıyor. Bu yüzden başına “D” yazmalıyız.
7. Suçlayıcı ve eleştirici konuşma diline “ben dili” denir.
Çözüm: Bu ifade yanlıştır. Suçlayıcı ve eleştirici konuşma diline “sen dili” denir. “Ben dili” ise kendi duygu ve düşüncelerimizi ifade etmek için kullanılır. Bu yüzden başına “Y” yazmalıyız.
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere verilen sözcük grubu veya sözcüklerden uygun olanları yazınız.
Seçenekler: sen dili, mağara, ben dili, kitlesel iletişim, tekzip, göz
1. Televizyon, radyo, dergi, gazete ya da genel ağ ile haberleri hızlı bir şekilde çok sayıda insana ulaştıran iletişim araçlarına …………………………………….. araçları denir.
Çözüm: Bu cümlede birden çok kişiye ulaşan iletişim araçlarından bahsediliyor. Bu tür araçlara kitlesel iletişim araçları denir. Bu yüzden boşluğa “kitlesel iletişim” yazmalıyız.
2. İnsanlık tarihinde bilinen ilk yazılı iletişim …………………………………….. resimleridir.
Çözüm: İnsanlık tarihinin ilk dönemlerinde, yazı henüz icat edilmemişken düşünceleri ve olayları anlatmak için resimler kullanılırdı. Bu resimler genellikle mağara duvarlarına çizilirdi. Bu yüzden boşluğa “mağara” yazmalıyız.
3. B kanalında sunulan haberde nüfus müdürlüğü ile ilgili yanlış bilgi verilmiştir. Haberin düzeltilmesi için nüfus müdürlüğü kanaldan …………………………………….. istemiştir.
Çözüm: Yanlış bir bilginin düzeltilmesi için yapılan açıklamalara veya taleplere tekzip denir. Bu yüzden boşluğa “tekzip” yazmalıyız.
4. “Eve vaktinde gelmen beni mutlu ediyor.” cümlesi …………………………………….. ile kurulmuş bir cümledir.
Çözüm: Bu cümlede konuşan kişi kendi duygusunu ifade ediyor (“beni mutlu ediyor”). Bu tür cümleler, karşı tarafı suçlamadan veya eleştirmeden kendi duygu ve düşüncelerimizi belirttiğimiz için ben dili ile kurulmuştur. Bu yüzden boşluğa “ben dili” yazmalıyız.
5. İyi bir dinleyici, karşısındaki kişi konuşurken onun sözünü kesmez ve o kişiyle …………………………………….. temasında bulunur.
Çözüm: İyi bir dinleyici, karşısındakinin söylediklerine dikkat eder, onu anlamaya çalışır. Bu sırada genellikle göz teması kurarak karşısındaki kişiye değer verdiğini ve onu dinlediğini gösterir. Bu yüzden boşluğa “göz” yazmalıyız.
C. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. Ünlü bir futbolcunun evini çevreleyen gazeteciler, aile bireylerini gizlice görüntülemiş ve bu görüntüleri kamuoyu ile izinsiz paylaşmışlardır. Bu gazeteciler meslekleri ile ilgili hangi sorumluluğu yerine getirmemişlerdir?
a) İfade özgürlüğüne saygı
b) Ülke sırlarının açığa çıkarılması
c) Özel hayatın gizliliğine saygı
d) İletişim özgürlüğünün kısıtlanmasını
Çözüm: Gazeteciler, ünlü bir kişinin ailesinin özel görüntülerini izinsiz paylaşarak onların özel hayatın gizliliğine saygı göstermemişlerdir. Bu yüzden doğru cevap c şıkkıdır.
Umarım bu açıklamalar anlaşılır olmuştur sevgili öğrencilerim. Konuyu daha iyi pekiştirmek için bol bol pratik yapmayı unutmayın! Başka sorunuz olursa çekinmeden sorun.