5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 62
Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte demokrasinin temel ilkelerini daha iyi anlamak için bu güzel soruları çözeceğiz. Haydi başlayalım!
1. Aşağıdaki tabloda demokrasinin bazı niteliklerine ait açıklamalar verilmiştir. Açıklamalarla ilişkili olan demokrasi niteliği temsil eden harfi tablodaki ilgili yere yazınız.
Bu soruda, sol tarafta demokrasinin önemli özelliklerini ve sağ tarafta da bu özelliklerin açıklamalarını görüyoruz. Bizden istenen, hangi açıklamanın hangi özellikle ilgili olduğunu bulup harfleri doğru boşluklara yerleştirmek. Gelin bunu adım adım yapalım.
Adım 1: Açıklamaları okuyalım ve hangi kavrama ait olduğunu bulalım.
-
Birinci açıklama: “Kanunlar karşısında herkes aynı haklara sahiptir ve hiç kimse bir başka kişiden üstün değildir.”
Bu açıklama bize ne anlatıyor? Düşünelim… Cumhurbaşkanı da olsan, öğrenci de olsan, kanunların önünde herkesin eşit olduğunu söylüyor. Kimsenin kimseden üstün olmadığını vurguluyor. Bu ilkeye biz hukukun üstünlüğü diyoruz. Yani bu açıklama (b) harfi ile eşleşiyor. -
İkinci açıklama: “Farklı görüşler, bir zenginlik olarak görülür ve anlayışla karşılanır. Farklı fikirler, siyasi partiler ve milletvekilleri aracılığıyla mecliste temsil edilir.”
Burada ise anahtar kelimeler “farklı görüşler” ve “siyasi partiler”. Demokrasilerde tek bir doğru yoktur, birçok farklı düşünce bir arada bulunur ve bu bir zenginliktir. İşte bu duruma çoğulculuk denir. O zaman bu açıklama da (a) harfi ile eşleşir. -
Üçüncü açıklama: “Ülkeyi ilgilendiren kararlarda bireyler söz sahibidir. Doğrudan veya dolaylı karar verme süreçlerine bireylerin etkin katılımı sağlanır.”
Bakın burada ne diyor? “Bireyler söz sahibidir” ve “etkin katılım”. Yani biz vatandaşlar, ülkemizi ilgilendiren konularda söz hakkına sahibiz. Örneğin seçimlerde oy kullanarak yönetime katılırız. Bu ilkenin adı da zaten katılım‘dır. Demek ki bu açıklama (c) harfi ile eşleşiyor. -
Dördüncü açıklama: “Her türlü dış etkiden bağımsız olarak insanın kendi iradesine, kendi düşüncesine dayanarak karar vermesi durumudur.”
Bu açıklama, bir başkasının baskısı olmadan, kendi aklımızla ve isteğimizle karar verebilmemizi anlatıyor. Düşüncelerimizi özgürce söyleyebilmek, istediğimiz partiye oy verebilmek gibi… Bu da tabii ki özgürlük ilkesidir. Bu açıklama da (ç) harfi ile eşleşir.
Sonuç:
Sırasıyla boşluklara gelmesi gereken harfler şunlardır:
b
a
c
ç
2. Demokrasinin nitelikleri ile ilgili verilen yargılarından hangileri millî egemenlik kavramı ile ilişkilidir?
Bu soruyu çözmeden önce, “millî egemenlik” ne demekti, bir hatırlayalım. Millî egemenlik, en basit haliyle, yönetme gücünün millete, yani halka ait olması demektir. Yani ülkeyi bir kral veya padişah değil, halkın kendisi yönetir. Peki, halk bunu nasıl yapar? Tabii ki seçimlerle kendi temsilcilerini seçerek! Şimdi bu bilgiyi aklımızda tutarak öncülleri inceleyelim.
Adım 1: Öncülleri tek tek inceleyelim.
-
I. Her birey karar alma sürecine özgürce katılır, temel hak ve özgürlükler devlet tarafından korunur.
Halkın karar alma sürecine katılması, egemenliğin yani yönetme gücünün halkta olduğunun bir göstergesidir. Bu yüzden bu ifade millî egemenlikle ilişkilidir. -
II. Kanunlar karşısında herkes eşit haklara sahiptir ve hiç kimse bir başka kişiden üstün değildir.
Bu ifade, demokrasinin “hukukun üstünlüğü” ilkesini anlatır. Çok önemli bir ilkedir ama doğrudan yönetme gücünün kime ait olduğunu değil, yasaların nasıl uygulanacağını anlatır. Bu yüzden millî egemenlik ile doğrudan ilişkili değildir. -
III. Halktan kişiler, hem yönetici seçebilir hem de yönetici olabilirler.
İşte bu çok önemli! Halkın içinden birinin yönetici olabilmesi ve halkın kendi yöneticisini seçebilmesi, gücün tamamen halkta olduğunun en net kanıtıdır. Bu ifade millî egemenlikle kesinlikle ilişkilidir. -
IV. Ülkeyi yönetecek kişiler, belirli aralıklarla yapılan seçimlerde halk tarafından belirlenir.
Bu ifade, millî egemenliğin nasıl kullanıldığını anlatıyor. Halk, egemenlik hakkını seçimlerde oy kullanarak kullanır ve yöneticilerini belirler. Bu da millî egemenliğin ta kendisidir. Bu ifade de kesinlikle ilişkilidir.
Adım 2: İlişkili olanları bir araya getirelim.
Gördüğümüz gibi I, III ve IV numaralı ifadeler, gücün halka ait olması demek olan millî egemenlik kavramıyla doğrudan ilgilidir. II numaralı ifade ise daha çok hukukun üstünlüğü ile ilgilidir.
Bu durumda doğru şıkkımız I, III ve IV’ü içeren şık olmalıdır.
A) I ve II
B) I, III ve IV
C) II, III ve IV
D) I, II, III ve IV
Sonuç:
Doğru cevap B) I, III ve IV‘tür.
Umarım anlaşılmıştır çocuklar. Unutmayın, demokrasi ve onun ilkelerini bilmek, iyi birer vatandaş olmamız için çok önemlidir. Başarılar dilerim!