Harika bir etkinlik, sevgili öğrencilerim! Gelin hep birlikte bu güzel etkinliği inceleyelim ve aklımızdaki soruları cevaplayalım. Fen Bilimleri dersimiz ne kadar da eğlenceli, değil mi?
Soru: Arı Vızır, ormanda dolaşırken hangi sesleri duymuştur?
Çözüm: Metni dikkatlice okuduğumuzda Arı Vızır’ın duyduğu sesleri kolayca bulabiliriz. Arı Vızır bahar gelen ormanda gezerken şunları duymuş:
- Cıvıl cıvıl kuş sesleri
- Irmaktaki suyun şırıltısı
- Rüzgârın sesi
- Ağaç yapraklarının hışırtısı
Gördüğünüz gibi doğa, birbirinden farklı ve güzel seslerle dolu!
Soru: Etkinlik 2 – Neler Gözlemledik?
Kullandığımız müzik aletlerinden ve eşyaların her birinden çıkan ses aynı mıdır? Neden?
Çözüm: Bu soruyu cevaplamak için yaptığımız deneyi hatırlayalım. Flüt çaldık, mızıka çaldık, kalemle bardağa ve sıramıza vurduk. Peki, duyduğumuz sesler aynı mıydı?
Sonuç: Hayır, kullandığımız müzik aletlerinden ve eşyalardan çıkan sesler aynı değildir. Hepsi birbirinden farklı sesler çıkardı.
Açıklaması: Peki ama neden sesler farklıydı? Gelin bunu adımlar halinde öğrenelim.
Adım 1: Her Cisim Farklıdır
Etkinliğimizde kullandığımız her nesnenin yapıldığı madde, şekli ve büyüklüğü farklıdır. Düşünsenize, flüt genellikle plastikten veya metalden, mızıka metalden, bardak camdan ve kalemimiz de ahşaptan yapılmıştır. Hepsi birbirinden ne kadar da farklı, değil mi?
Adım 2: Sesin Sırrı: Titreşim!
Ses, cisimlerin titreşmesiyle oluşur. Bir cisme vurduğumuzda, üflediğimizde veya çaldığımızda o cisim çok hızlı bir şekilde sallanır, yani titreşir. Bu titreşimler havada dalgalar halinde yayılarak kulağımıza gelir. İşte biz buna ‘ses’ deriz.
Adım 3: Farklı Cisimler, Farklı Titreşir
Etkinlikte kullandığımız flüt, mızıka, cam bardak ve sıramızın hepsi farklı maddelerden yapıldığı ve farklı şekillere sahip olduğu için, hepsi farklı şekillerde titreşir. Farklı titreştikleri için de çıkardıkları sesler birbirinden tamamen farklıdır.
Mesela flütten çıkan ses ince ve yumuşakken, sıraya vurduğumuzda çıkan ses daha tok ve kalındır. Bardağa vurduğumuzda ise “tın” diye bir ses duyarız. Her cismin kendine özgü bir sesi vardır. Bu deney bize, çevremizdeki ses çeşitliliğinin ne kadar zengin olduğunu gösteriyor!