Merhaba sevgili öğrencim,
“Gezegenimizi Tanıyalım” ünitesinin bu güzel alıştırmalarını birlikte çözmeye ne dersin? Fen Bilimleri dersinde öğrendiklerimizi pekiştirmek için harika bir fırsat! Haydi başlayalım.
1. Soru: Dünya’nın uzaydan çekilmiş fotoğraflarını görmeseydiniz Dünya’mızın şeklinin nasıl olduğunu düşünürdünüz? Bu düşüncenizi ispatlamak için hangi örneklerden yararlanırdınız?
Bu çok güzel bir düşünce sorusu! Sanki yüzlerce yıl öncesine gitmişiz ve birer bilim insanı olmuşuz gibi hayal edelim. Elimizde ne roket var ne de uzaydan çekilmiş fotoğraflar. Ama bizler çok dikkatli gözlemcileriz!
Adım 1: İlk olarak, bir deniz kenarına gidelim ve ufuktan bize doğru yaklaşan bir gemiyi izleyelim. Ne görürüz? Geminin önce en tepesindeki direğini ya da dumanını, sonra yavaş yavaş tamamını görürüz, değil mi? Eğer Dünya’mız bir tepsi gibi düz olsaydı, gemiyi en başından sonuna kadar bir bütün olarak görmemiz gerekirdi. Sadece uzaktayken küçük, yaklaştıkça da büyük görünürdü. Ama biz önce tepesini gördüğümüze göre, bu durum Dünya’mızın yuvarlak bir şekle sahip olduğunu gösterir. Gemi, yuvarlak bir yüzeyin ardından yavaş yavaş bize doğru tırmanıyor gibidir.
Adım 2: Başka bir kanıt daha düşünelim. Mesela Ay tutulmasını izlediğimizi varsayalım. Ay tutulması sırasında Dünya’mız, Güneş ile Ay’ın arasına girer ve gölgesi Ay’ın üzerine düşer. Ay’ın üzerine düşen bu gölgeye dikkatlice baktığımızda, her zaman daire şeklinde olduğunu fark ederiz. Hangi cisim her zaman daire şeklinde bir gölge oluşturur? Tabii ki küre, yani top gibi yuvarlak bir cisim!
Sonuç:
İşte bu yüzden, uzay fotoğrafları olmasaydı bile sadece bu basit gözlemleri yaparak Dünya’mızın küreye benzediğini söyleyebilirdik.
2. Soru: Aşağıdaki model üzerinde gösterilen Dünya’nın katmanlarının isimlerini verilen alana yazalım.
Dünya’mız, tıpkı içi kat kat olan bir soğan ya da şeftali gibidir. Bu katmanları dıştan içe doğru hep birlikte hatırlayalım ve resimdeki boşlukları dolduralım.
Çözüm:
Modeli incelediğimizde okların gösterdiği katmanları sırayla yazalım:
- En üstteki solda yer alan kutucuk, Dünya’mızı çepeçevre saran gaz tabakasını gösteriyor. Bu katman, nefes almamızı sağlayan Hava Küre (Atmosfer)‘dir.
- En alttaki solda yer alan kutucuk, gezegenimizdeki okyanusları, denizleri ve gölleri yani mavi kısımları işaret ediyor. Bu katman Su Katmanı (Su Küre)‘dir.
- En üstteki sağda yer alan kutucuk, üzerinde yaşadığımız dağların, ovaların olduğu katmanı, yani kara parçasını gösteriyor. Bu katman Kara Katmanı (Yer Kabuğu)‘dır.
- Ortadaki sağda yer alan kutucuk, yer kabuğunun hemen altında bulunan çok sıcak ve akışkan kayalardan oluşan katmandır. Burası Manto (Ateş Küre)‘dur.
- En alttaki sağda yer alan kutucuk ise Dünya’mızın tam merkezindeki en sıcak ve en ağır katmanı gösteriyor. Bu katmanın adı Çekirdek (Ağır Küre)‘dir.
Umarım her şeyi çok iyi anlamışsındır. Aklına takılan bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin!