Merhaba sevgili öğrencim,
Ben 3. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Gönderdiğin görseldeki soruları senin için inceledim. Maddeyi ve özelliklerini ne kadar güzel öğrendiğimizi göstermek için harika bir fırsat! Haydi gel, bu soruları birlikte adım adım, kolayca anlayacağın bir şekilde çözelim.
4. Soru: Fatih Sultan Mehmet İstanbul’un fethi için gemileri karadan yürütürken büyük ağaçları yontup yuvarlatarak yağa batırıp kayganlaştırmıştır. Bu ağaçlar gemilerin altına serilerek onlara kaygan bir yol yapılmıştır. Metne göre gemilerin altına serilen ağaçların yontulması ve yağlanmasıyla ağaçların hangi özelliğinin değiştirilmek istendiğini yazalım.
Çözüm: Bu soruda Fatih Sultan Mehmet’in ne kadar zeki bir komutan olduğunu bir kez daha görüyoruz. Gemileri karada yürütmek çok zordur, değil mi? Çünkü zemin pürüzlüdür ve gemiler çok ağırdır. İşte bu zorluğu yenmek için maddenin özelliklerinden faydalanılmış.
Adım 1: Önce ağaçlar yontulup yuvarlak hale getirilmiş. Düşünelim, köşeli bir cismi mi itmek daha kolaydır, yoksa tekerlek gibi yuvarlak bir cismi mi? Elbette yuvarlak olanı! Ağaçları yuvarlak yaparak, onların şekli değiştirilmiş ve daha kolay hareket etmesi sağlanmış.
Adım 2: Sonra bu yuvarlak ağaçlar yağa batırılmış. Yağ, yüzeyleri nasıl yapar? Tabii ki kaygan! Normalde ağacın yüzeyi biraz pürüzlüdür. Ama yağlandığında pürüzsüz ve kaygan bir hale gelir. Bu da üzerindeki geminin çok daha az bir kuvvetle kayarak ilerlemesini sağlar.
Sonuç:
Ağaçların yontulmasıyla şekli, yağlanmasıyla ise yüzeyinin pürüzlü yapısı değiştirilerek kaygan olması istenmiştir. Böylece gemilerin hareket etmesi kolaylaştırılmıştır.
5. Soru: Eren, kantinden simit ve ayran aldı. Beslenme çantasından beslenme örtüsünü çıkarıp masanın üzerine serdi. Örtünün üzerine elma, simit ve ayranını yerleştirdi. Eren’in beslenme örtüsü üzerindeki maddelerin hâllerini yazalım.
Çözüm: Bu soru, çevremizdeki maddelerin hangi hâlde olduğunu bulmamızla ilgili. Biliyorsun, maddeler doğada üç hâlde bulunur: katı, sıvı ve gaz. Şimdi Eren’in masasındaki maddelere bakalım.
Adım 1: Masanın üzerindeki maddeleri tek tek listeleyelim: Beslenme örtüsü, elma, simit ve ayran.
Adım 2: Şimdi her birinin hangi hâlde olduğunu düşünelim.
- Beslenme örtüsü: Belli bir şekli var ve masada yer kaplıyor. Bu yüzden o bir katıdır.
- Elma: Elmanın da kendine ait bir şekli var, onu elimize alabiliyoruz. O da bir katıdır.
- Simit: Simit de tıpkı elma gibi belirli bir şekle sahip. O da katıdır.
- Ayran: Ayran, bardağın veya kutusunun şeklini alır. Akışkan bir maddedir. Bu yüzden ayran sıvıdır.
Sonuç:
Beslenme örtüsü, elma ve simit katı hâldedir. Ayran ise sıvı hâldedir.
6. Soru: Kış lastikleri soğuk hava, kar ve buz gibi zor şartlara uygun olarak üretilir. Kış lastikleri, yaz lastiklerine göre daha fazla girinti ve çıkıntıya sahiptir. Buna göre kış lastiklerinde maddenin hangi özelliği değiştirilmek istenmiştir? Verilen boşluklara yazarak açıklayalım.
Çözüm: Bu soru da yine maddenin yüzey özellikleriyle ilgili. Arabaların yolda güvenle gitmesi çok önemli, özellikle de kışın yollar buzlu ve kayganken.
Adım 1: Yaz lastiği ile kış lastiğini karşılaştıralım. Görselde de gördüğümüz gibi kış lastiğinin üzerinde çok daha derin oluklar, yani girinti ve çıkıntılar var. Yaz lastiği ise daha düz bir yüzeye sahip.
Adım 2: Peki bu girinti ve çıkıntılar ne işe yarar? Karlı ve buzlu yollar çok kaygandır. Arabanın kaymaması için yola sıkıca tutunması gerekir. İşte bu girinti ve çıkıntılar, lastiğin yüzeyini daha pürüzlü yapar. Pürüzlü yüzeyler, pürüzsüz yüzeylere göre birbirine daha iyi tutunur. Bu sayede araba karlı ve buzlu yolda kaymadan, güvenli bir şekilde ilerleyebilir.
Sonuç:
Kış lastiklerinde, lastiğin yüzeyinin pürüzlülük özelliği değiştirilmek istenmiştir. Yüzeydeki girinti ve çıkıntılar artırılarak lastiğin daha pürüzlü olması ve karlı/buzlu yollara daha iyi tutunarak kaymayı önlemesi amaçlanmıştır.
Umarım açıklamalarım senin için faydalı olmuştur. Fen Bilimleri dersi ne kadar eğlenceli ve hayatın içinden bir ders, değil mi? Başarılar dilerim