Harika bir Fen Bilimleri etkinliği! Hadi bu soruları birlikte, adım adım çözelim ve “Çevremizdeki Işık ve Sesler” konusunu daha iyi anlayalım.
1. N → Mum, F → El feneri, A → Yıldız, S → Güneş, E → Ateş, Z → Ayna
Yukarıda verilen yapay ışık kaynaklarının başındaki harflerin oluşturduğu anlamlı sözcüğü bularak verilen boşluğa yazalım.
Merhaba sevgili öğrencim, bu soruyu çözmek için önce doğal ışık kaynakları ile yapay ışık kaynakları arasındaki farkı hatırlamamız gerekiyor.
- Doğal Işık Kaynakları: İnsanlar tarafından yapılmamış, doğada kendiliğinden bulunan ışık kaynaklarıdır. Mesela Güneş, yıldızlar ve şimşek gibi.
- Yapay Işık Kaynakları: İnsanların yaptığı, ihtiyaç duyduğumuzda kullandığımız ışık kaynaklarıdır. Mesela ampul, mum veya el feneri gibi.
Şimdi sorudaki listeyi bu bilgilere göre inceleyelim.
Adım 1: Listedeki varlıkları doğal ve yapay olarak ayıralım. Bir de ışık kaynağı olup olmadıklarına bakalım.
- N → Mum: Mumu biz insanlar yaparız. Bu yüzden o bir yapay ışık kaynağıdır.
- F → El feneri: El feneri de insanlar tarafından yapılmıştır. Bu da bir yapay ışık kaynağıdır.
- A → Yıldız: Yıldızlar doğada kendiliğinden vardır. Bu yüzden doğal ışık kaynağıdır.
- S → Güneş: Güneş, en büyük doğal ışık kaynağımızdır.
- E → Ateş: Ateş, doğada (örneğin orman yangını) kendiliğinden oluşabilir. Bu yüzden doğal ışık kaynağı olarak kabul edilir.
- Z → Ayna:İşte bu çok önemli! Ayna bir ışık kaynağı değildir. Sadece üzerine gelen ışığı yansıtır. Kendi ışığını üretmez. Bu yüzden onu listemize dahil etmiyoruz.
Adım 2: Soru bizden sadece yapay ışık kaynaklarının baş harflerini istiyor. Yukarıdaki listeye göre yapay olanlar hangileriydi?
- Mum (F)
- El feneri (N)
Adım 3: Bu iki harfi (F ve N) birleştirerek anlamlı bir kelime oluşturalım. Bu harflerle “FEN” kelimesini oluşturabiliriz. Zaten şu an çözdüğümüz ders de Fen Bilimleri!
Sonuç:
Boşluğa yazılması gereken kelime FEN‘dir.
2. Aşağıdaki ışık kaynaklarından bir grup oluşturulmak istendiğinde hangisi bu grubun dışında kalır? Verilen boşluğa yazalım. (Araba farı, Meşale, Şimşek, Gaz lambası, Trafik lambası)
Harika bir soru daha! Burada da yine doğal ve yapay ışık kaynakları bilgimizi kullanacağız. Bize verilen ışık kaynaklarını gruplamamız isteniyor. Bakalım hangisi diğerlerinden farklı.
Adım 1: Verilen ışık kaynaklarını tek tek inceleyelim ve doğal mı yoksa yapay mı olduklarına karar verelim.
- Araba farı: Arabaları ve farlarını insanlar yapar. O zaman bu bir yapay ışık kaynağıdır.
- Meşale: Meşaleyi de insanlar yakar ve kullanır. Bu da yapay ışık kaynağıdır.
- Şimşek: Şimşek, yağmurlu havalarda gökyüzünde doğal olarak oluşur. İnsan yapımı değildir. O zaman bu bir doğal ışık kaynağıdır.
- Gaz lambası: Gaz lambası da aydınlatma için insanlar tarafından icat edilmiştir. Bu da yapay ışık kaynağıdır.
- Trafik lambası: Trafik ışıkları da insanların yaptığı teknolojik bir alettir. Bu da yapay ışık kaynağıdır.
Adım 2: Şimdi listemize bir bakalım. Araba farı, meşale, gaz lambası ve trafik lambası yapay ışık kaynakları grubunu oluşturuyor. Ama Şimşek, doğal bir ışık kaynağı olduğu için bu gruba uymuyor.
Sonuç:
Bu grubun dışında kalan ışık kaynağı Şimşek‘tir.
3. Ahmet radyodan müzik dinliyordu. Sesi daha iyi duyabilmek için radyonun sesini yükseltti. Annesi uyarınca radyonun sesini kıstı. Ahmet radyonun sesini açtığında ve kıstığında ses şiddeti nasıl değişmiştir? Verilen ifadeleri uygun şekilde tamamlayalım.
Bu soru da sesin şiddeti ile ilgili. Sesin şiddeti, bir sesin ne kadar kuvvetli veya zayıf olduğunu, yani kulağımıza “kısık” ya da “yüksek” gelmesini ifade eder.
Hadi Ahmet’in ne yaptığına bakalım.
Adım 1: Ahmet’in ilk yaptığı eylemi inceleyelim. Sesi daha iyi duymak için radyonun sesini yükseltmiş. Bir şeyin sesini yükselttiğimizde veya açtığımızda, sesin kulağımıza gelen gücü, yani şiddeti ne olur? Tabii ki artar!
Adım 2: Şimdi de ikinci eylemine bakalım. Annesi uyarınca radyonun sesini kısmış. Sesi kıstığımızda ise ses daha zor duyulur hale gelir, gücü zayıflar. Yani sesin şiddeti azalır.
Sonuç:
Şimdi boşlukları doldurabiliriz.
a. Sesi açtığında sesin şiddeti artar.
b. Sesi kıstığında sesin şiddeti azalır.