Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle Fen Bilimleri kitabımızdaki “Kuvveti Tanıyalım” ünitesinde yer alan harika bir etkinliği ve onunla ilgili soruları inceleyeceğiz. Haydi bakalım, bu sorular bize ne anlatmak istiyormuş, hep birlikte keşfedelim!
Soru 1: Oyuncak arabayı itip çektiğimizde hareket etti mi?
Çözüm:
Elbette etti! Gelin adım adım düşünelim:
Adım 1: Oyuncak arabamız ilk başta yerde sessizce duruyordu, değil mi? Yani hareketsizdi.
Adım 2: Sonra biz parmağımızla onu ittik. Ne oldu? Araba ileriye doğru gitmeye başladı. Yani hareket etti.
Adım 3: Peki arabayı kendimize doğru çektiğimizde ne oldu? Bu sefer de bize doğru gelerek yine hareket etti.
Sonuç: Evet, oyuncak arabayı ittiğimizde veya çektiğimizde hareket etti. Çünkü duran bir cismi hareket ettirmek için ona itme ya da çekme kuvveti uygulamamız gerekir. Bizim parmağımızla yaptığımız tam olarak buydu!
Soru 2: Karton koliyi hareket ettirmek için neler yaptık?
Çözüm:
Bu sorunun cevabı aslında etkinliği yaparken uyguladığımız adımlarda saklı. Hatırlayalım:
- Önce yerde duran karton koliyi kendimize doğru çektik.
- Daha sonra ise elimizle ileriye doğru ittik.
Sonuç: Karton koliyi hareket ettirmek için ona iki farklı kuvvet uyguladık. Bunlar; çekme kuvveti ve itme kuvveti‘dir. Tıpkı oyuncak arabada olduğu gibi, koliyi de bu kuvvetler sayesinde hareket ettirebildik.
Soru 3: İterek ya da çekerek hareket ettiremediğimiz eşyalar var mıdır? Bunlar nasıl hareket ettirilir? Arkadaşlarımızla tartışalım.
Çözüm:
Bu harika bir düşünme sorusu! Gelin beraber kafa yoralım.
Adım 1: Önce ilk soruyu cevaplayalım: İterek ya da çekerek hareket ettiremediğimiz eşyalar var mıdır?
Evet, tabii ki vardır! Mesela odanızdaki kocaman bir gardırobu tek başınıza itmeye çalıştığınızı düşünün. Ya da evimizin duvarını itmeyi deneyin. Veya park etmiş bir arabayı… Bunları tek başımıza iterek veya çekerek hareket ettiremeyiz. Çünkü bizim uyguladığımız kuvvet, onları hareket ettirmeye yetmez. Onlar çok ağır ve büyük.
Adım 2: Peki, bu eşyalar nasıl hareket ettirilir?
Madem bizim gücümüz yetmiyor, o zaman daha büyük bir kuvvete ihtiyacımız var demektir. Bu büyük kuvveti birkaç şekilde elde edebiliriz:
- Yardımlaşarak: Birkaç arkadaş bir araya gelip o ağır dolabı birlikte itebiliriz. Böylece kuvvetlerimizi birleştirmiş oluruz.
- Makineler kullanarak: Park etmiş bir arabayı çekici denilen büyük araçlar çeker. İnşaatlardaki ağır demirleri vinçler kaldırır. Makineler, insan gücünden çok daha fazla kuvvet uygulayabilir.
- Tekerlek takarak: Ağır bir kolinin altına tekerlekli bir taşıyıcı koyarsak, onu itmek çok daha kolaylaşır.
Sonuç: Evet, gücümüzün yetmediği, itemediğimiz veya çekemediğimiz cisimler vardır. Bu cisimleri hareket ettirebilmek için ya daha fazla insanın yardımına ya da makinelerin gücüne ihtiyaç duyarız. Unutmayın, her şey kuvvetle ilgili!