Harika bir ünite sonu değerlendirme etkinliği! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi bu soruları birlikte, adım adım ve anlayacağımız bir şekilde çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
A. Aşağıdaki soruların yanıtlarını defterimize yazalım.
1. Varlıklar ne tür hareketler yapar? Örnek vererek açıklayalım.
Sevgili çocuklar, çevremizdeki varlıkların yaptığı hareketleri düşünelim. Bu hareketleri beşe ayırabiliriz. Hadi hepsini birer örnekle aklımızda tutalım.
- Hızlanma Hareketi: Bir varlığın giderek daha hızlı gitmesidir. Örneğin, yeşil ışık yandığında harekete geçen bir araba hızlanır.
- Yavaşlama Hareketi: Bir varlığın hızını azaltmasıdır. Örneğin, durağa yaklaşan bir otobüs yolcuları indirmek için yavaşlar.
- Yön Değiştirme Hareketi: Bir varlığın gittiği yolu, yani yönünü değiştirmesidir. Mesela, arkadaşınızın size attığı topa vurduğunuzda topun yönü değişir.
- Dönme Hareketi: Bir varlığın kendi etrafında dönmesidir. Lunaparktaki dönme dolap veya odamızdaki vantilatörün pervanesi dönme hareketi yapar.
- Sallanma Hareketi: Bir varlığın ileri geri veya sağa sola sallanmasıdır. Parktaki salıncakta sallanmamız veya bir beşiğin hareketi sallanma hareketine örnektir.
2. Hareketli bir cisme itme kuvveti uyguladığımızı düşünelim. Bu durumda cismin hareketinde ne gibi değişiklikler olabilir?
Çok güzel bir soru! Hareket eden bir cisme, mesela yuvarlanan bir topa, itme kuvveti uygularsak neler olabileceğini düşünelim. Bu, itme kuvvetini hangi yönde uyguladığımıza bağlıdır.
Adım 1: Eğer topun gittiği yönde, yani arkasından itersek, top daha da hızlanır.
Adım 2: Eğer topun geldiği yöne doğru, yani önünden itersek, top önce yavaşlar, durabilir ve hatta geri dönebilir, yani yön değiştirebilir.
Adım 3: Eğer topa yan tarafından bir itme kuvveti uygularsak, topun sadece yönü değişir.
Yani kısacası, hareketli bir cisme itme kuvveti uygularsak o cisim hızlanabilir, yavaşlayabilir veya yönünü değiştirebilir.
3. Dağdan yuvarlanan kar kütlesinin sebep olabileceği tehlikeler nelerdir?
Dağdan yuvarlanan büyük kar kütlesine çığ diyoruz. Çığ, çok hızlı hareket ettiği için oldukça tehlikelidir.
- Önüne çıkan evlere, ağaçlara ve arabalara zarar verebilir, onları yıkabilir.
- Yolları kapatarak ulaşımı engelleyebilir.
- Ne yazık ki insanlara ve diğer canlılara zarar verebilir.
Bu yüzden kışın dağlık bölgelerde dikkatli olmalıyız.
B. Aşağıdaki kutucuklarda bazı sözcükler harflerle simgelenmiştir. Bu harfleri uygun boşluklara yazarak verilen açıklamalar ile eşleştirelim.
Şimdi de eğlenceli bir eşleştirme etkinliğimiz var. Cümleleri okuyup hangi hareket veya kuvvet türü olduğunu bulalım ve doğru harfi parantezin içine yazalım.
1. Çekmeceyi açmak için uyguladığımız kuvvettir. ( …b… )
Açıklama: Bir çekmeceyi açmak için onu kendimize doğru hareket ettiririz. Bir nesneyi kendimize doğru hareket ettirmeye çekme kuvveti deriz. Bu yüzden doğru harf b‘dir.
2. Beşiğin yaptığı harekettir. ( …c… )
Açıklama: Bir bebeği uyutmak için beşiği ileri geri hareket ettiririz. Bu harekete sallanma hareketi denir. Bu yüzden doğru harf c‘dir.
3. Vantilatörün pervanesinin yaptığı harekettir. ( …ç… )
Açıklama: Vantilatörün pervanesi, serinlemek için açtığımızda kendi etrafında sürekli aynı şekilde hareket eder. Bu harekete dönme hareketi diyoruz. Bu yüzden doğru harf ç‘dir.
4. İstasyona giren trenin yaptığı harekettir. ( …e… )
Açıklama: Bir tren istasyonda durabilmek için hızını azaltmak zorundadır. Hızın azalması hareketine yavaşlama hareketi denir. Bu yüzden doğru harf e‘dir.
5. Kapıyı içeriden kapatmak için uyguladığımız kuvvettir. ( …a… )
Açıklama: Odadayken kapıyı kapatmak için onu kendimizden uzağa doğru hareket ettiririz. Bir nesneyi kendimizden uzağa doğru hareket ettirmeye itme kuvveti deriz. Bu yüzden doğru harf a‘dır.
Harika iş çıkardınız çocuklar! Gördüğünüz gibi kuvvet ve hareket konusu hem çok zevkli hem de çok kolay.