Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün “Gezegenimizi Tanıyalım” ünitemizin sonundaki bu güzel soruları birlikte çözeceğiz. Haydi, kalemlerinizi ve zihinlerinizi hazırlayın, başlıyoruz!
1. Soru: Ömer ve anneannesi bir gezintiye çıkmıştı. Yol boyu sohbet edip çevrelerini gözlemlediler. Yan taraflarında ufak bir dere akıyordu. Rüzgâr düne göre daha az esiyordu. Yürüdükleri yolda irili ufaklı taşlar vardı. Ömer, çevresini daha iyi gözlemlemek için taşın üzerine çıktı. Bir de ne görsün! Derenin suyu yerin altından çıkıyordu. Ömer, bu gezinti sırasında Dünya yüzeyindeki hangi katmanları gözlemiştir? Aşağıdaki boşluğa yazınız.
Çözüm:
Haydi bakalım, Ömer’in gezisinde gördüklerini tek tek inceleyelim ve Dünya’mızın hangi katmanlarına ait olduklarını bulalım. Bu bir dedektiflik oyunu gibi, metindeki ipuçlarını takip edeceğiz!
Adım 1: Metinde “yürüdükleri yolda irili ufaklı taşlar vardı” diyor. Yol, toprak ve taşlar… Bunlar bizim üzerinde yürüdüğümüz, evlerimizi yaptığımız yerlerdir. Yani Ömer, Dünya’mızın kara katmanını gözlemlemiş. Hatta bir taşın üzerine çıkmış!
Adım 2: Sonra metinde “yan taraflarında ufak bir dere akıyordu” ve “derenin suyu yerin altından çıkıyordu” ifadeleri var. Dere, su demektir. Okyanuslar, denizler, göller ve dereler Dünya’mızın suyla kaplı kısımlarıdır. Demek ki Ömer, su katmanını da görmüş.
Adım 3: Bir ipucumuz daha var! “Rüzgâr düne göre daha az esiyordu” diyor. Rüzgâr nedir? Hareket eden havadır, değil mi? Hava ise bizim nefes almamızı sağlayan, Dünya’mızı çepeçevre saran gaz katmanıdır. Yani Ömer, esen rüzgârı hissederek hava katmanını da gözlemlemiş oldu.
Sonuç:
Ömer bu gezintisi sırasında kara katmanı, su katmanı ve hava katmanını gözlemlemiştir.
2. Soru: Aşağıdaki Dünya modeli üzerinde kara katmanını kahverengiye, su katmanını maviye boyayalım. Dünya yüzeyinde kara ve su katmanlarının kapladığı alanları karşılaştıralım.
Çözüm:
Bu soruda hem boyama yapacağız hem de bir karşılaştırma yapacağız. Çok eğlenceli!
Adım 1: Elimize kahverengi ve mavi boya kalemlerimizi alalım. Resimdeki Dünya modelinde kıtaların, yani kara parçalarının olduğu yerleri dikkatlice kahverengiye boyayalım. Bunlar bizim yaşadığımız yerler.
Adım 2: Şimdi de mavi kalemimizi alalım ve okyanusların, denizlerin olduğu geniş alanları masmaviye boyayalım. Boyarken bile fark edeceksiniz ki maviye boyayacağımız alanlar çok daha fazla!
Adım 3: Boyamamız bittiğine göre şimdi Dünya modelimize bakalım ve karşılaştıralım. Hangi renk daha çok yer kaplıyor? Tabii ki mavi renk! Bu da bize gezegenimizin yüzeyinde suların karalardan çok daha fazla alan kapladığını gösterir.
Sonuç:
Dünya modelini boyadığımızda, mavi ile boyadığımız su katmanının, kahverengi ile boyadığımız kara katmanından çok daha fazla yer kapladığını görürüz. Unutmayın, gezegenimizin yaklaşık dörtte üçü sularla kaplıdır! Bu yüzden uzaydan bakıldığında Dünya’mız “Mavi Gezegen” olarak görünür.