7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 151
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugünkü dersimizde, elimizdeki grafik ve soruları birlikte inceleyip çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
9. Soru
Türkiye’deki nüfus sayılarının değişimini yıllar içinde gösteren grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Grafiğe baktığımızda, 1960 yılından 2021 yılına kadar Türkiye nüfusunun sürekli arttığını görüyoruz. Sütunların boyu her yıl giderek yükseliyor.
Şimdi seçeneklere göz atalım:
A) Türkiye’nin nüfusu her geçen yıl azalmıştır.
Bu seçenek yanlış. Grafikte nüfusun arttığı açıkça görülüyor.
B) 2000 yılında nüfus 60 milyonun üzerindedir.
Grafikte 2000 yılına denk gelen sütuna baktığımızda, bunun 60 milyonun biraz üzerinde olduğunu görebiliriz. Yaklaşık olarak 65 milyon civarında diyebiliriz.
C) Nüfusun en az olduğu yıl 1980’dir.
Grafikte en kısa sütun 1960 yılına ait. Bu nedenle nüfusun en az olduğu yıl 1960’tır, 1980 değil.
D) Kadın nüfusu erkek nüfusundan fazladır.
Grafik bize toplam nüfus hakkında bilgi veriyor, kadın ve erkek nüfusunun oranları hakkında bir bilgi sunmuyor. Bu nedenle bu seçeneği grafikten yararlanarak doğrulayamayız.
Bu durumda, grafiğe göre en doğru ifade B seçeneğidir.
Sonuç: B
10. Soru
Aşağıdakilerden hangisi Anadolu topraklarında kurulan en eski yerleşmelerden biri değildir?
Bu soruyu çözebilmek için Anadolu’daki önemli ve eski yerleşim yerlerini bilmemiz gerekiyor. Tarih derslerinden de hatırlayacağınız gibi bazı yerleşim yerleri çok eskidir.
Şimdi seçeneklere bakalım:
A) Alacahöyük
Alacahöyük, Anadolu’nun en eski yerleşim yerlerinden biridir.
B) Çatalhöyük
Çatalhöyük, Neolitik Çağ’a ait, bilinen en eski yerleşim yerlerinden biridir.
C) Çayönü
Çayönü de yine Anadolu’da kurulan çok eski ve önemli bir yerleşim yeridir.
D) Şirince
Şirince, daha çok tarihi Rum evleri ve şarap üretimiyle bilinen, daha yakın dönemlerde gelişmiş bir yerleşim yeridir. Alacahöyük, Çatalhöyük ve Çayönü kadar eski bir yerleşim yeri değildir.
Bu nedenle, Anadolu’daki en eski yerleşim yerlerinden biri olmayan Şirince’dir.
Sonuç: D
Ç. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. İlk yerleşim yerlerinin kurulmasında hangi faktörler etkili olmuştur?
Sevgili öğrenciler, ilk insanlar neden belirli yerlere yerleşmişler sizce? Bunun birkaç önemli sebebi var:
- Su Kaynaklarına Yakınlık: İnsanların yaşaması için en temel ihtiyaçlardan biri sudur. Bu yüzden ilk yerleşim yerleri genellikle nehir kenarları, göl çevresi gibi su kaynaklarının bol olduğu yerlerde kurulmuştur.
- Tarım Yapmaya Uygun Topraklar: İnsanlar zamanla toprağı ekip biçmeyi öğrenince, tarım yapmaya elverişli, verimli arazilere yerleşmişlerdir.
- İklim Koşulları: Çok sıcak veya çok soğuk olmayan, insanların yaşaması için uygun iklim koşullarına sahip yerler tercih edilmiştir.
- Güvenlik: Saldırılara karşı korunabilecek, sığınabilecekleri mağaralar, yüksek tepeler gibi doğal savunmaya elverişli yerler de ilk yerleşim yerleri için önemliydi.
- Yeraltı ve Yerüstü Kaynakları: Yapım malzemesi (taş, ağaç gibi) veya alet yapımında kullanılacak madenlerin bulunduğu yerler de yerleşme için cazip olmuştur.
Kısacası, ilk insanlar hayatta kalmak ve ihtiyaçlarını karşılamak için en uygun koşulların olduğu yerleri seçmişlerdir.
2. Sanayisi gelişmiş şehirlerde nüfus yoğundur. Bu durumun nedenleri nelerdir?
Sanayisi gelişmiş şehirler neden bu kadar kalabalık olur? Bunun da birkaç temel sebebi var:
- İş İmkanları: Fabrikaların, üretim tesislerinin ve diğer iş kollarının yoğun olduğu bu şehirlerde daha fazla iş imkanı bulunur. Bu da farklı yerlerden insanların çalışmak için bu şehirlere göç etmesine neden olur.
- Eğitim ve Sağlık Hizmetleri: Gelişmiş şehirlerde genellikle daha iyi eğitim kurumları (okullar, üniversiteler) ve daha donanımlı sağlık kuruluşları (hastaneler) bulunur. Bu da insanların daha iyi yaşam koşulları arayışıyla bu şehirlere yönelmesini sağlar.
- Sosyal ve Kültürel İmkanlar: Alışveriş merkezleri, sinemalar, tiyatrolar, parklar gibi sosyal ve kültürel aktiviteler için daha fazla seçenek sunan bu şehirler, insanları cezbeder.
- Ulaşım ve Altyapı: Gelişmiş şehirlerde ulaşım ağları genellikle daha iyidir. Bu da insanların şehir içinde ve dışında daha kolay seyahat etmesini sağlar.
Bu nedenlerle sanayisi gelişmiş şehirler, hem iş hem de yaşam olanakları açısından daha çekici hale gelir ve nüfusları yoğunlaşır.
3. Göçlerin nedenleri nelerdir?
İnsanlar neden yer değiştirmek, yani göç etmek zorunda kalırlar? Göçlerin temelinde iki ana neden yatar:
- İtici Faktörler: İnsanları yaşadıkları yerden uzaklaştıran olumsuz koşullardır. Bunlar;
- İşsizlik, yoksulluk
- Savaşlar, terör, siyasi baskılar
- Doğal afetler (deprem, sel, kuraklık)
- Kötü iklim koşulları
- Eğitim ve sağlık hizmetlerinin yetersizliği
- Çekici Faktörler: İnsanları belirli bir yere doğru çeken olumlu koşullardır. Bunlar;
- Daha iyi iş imkanları
- Daha yüksek yaşam standartları
- Daha iyi eğitim ve sağlık hizmetleri
- Siyasi istikrar ve güvenlik
- Daha iyi sosyal ve kültürel olanaklar
İnsanlar genellikle yaşadıkları yerden daha iyi yaşam koşulları bulabileceklerini düşündükleri yerlere doğru göç ederler.
4. Ulaşım koşulları yerleşmeyi nasıl etkiler?
Ulaşım, bir yerin yerleşme üzerinde çok büyük bir etkiye sahiptir. Bunu şöyle düşünebiliriz:
- Erişim Kolaylığı: İyi ulaşım ağlarına sahip yerlere ulaşım daha kolaydır. Bu, hem insanların o yere gitmesini kolaylaştırır hem de o yerden başka yerlere ulaşımını sağlar. Bu da o bölgede yerleşmeyi teşvik eder.
- Ticaret ve Ekonomi: Ulaşım, ticaretin gelişmesi için çok önemlidir. Malların taşınması, ürünlerin pazara ulaştırılması ulaşım sayesinde olur. Bu da ekonomik olarak gelişen bölgelerde yerleşmenin artmasına neden olur.
- Hizmetlere Erişim: Hastaneler, okullar, marketler gibi temel hizmetlere ulaşım, ulaşım koşulları iyi olduğunda daha kolay olur. Bu da insanların bu hizmetlere yakın yerlerde yerleşmesini sağlar.
- İzolasyon: Ulaşımı zor olan, dağlık veya ıssız bölgeler genellikle daha az yerleşime sahiptir. Çünkü bu yerlere ulaşım zordur ve temel ihtiyaçlara ulaşmak güçleşir.
Yani, ulaşım ne kadar kolaysa, bir yer o kadar çok tercih edilir ve yerleşme o kadar yoğun olur.
5. Seyahat ve yerleşme özgürlüğü hangi durumlarda kısıtlanabilir?
Her insanın istediği yere seyahat etme ve yerleşme hakkı vardır. Ancak bazı özel durumlarda bu haklar kısıtlanabilir. Bunlar genellikle toplumun güvenliği ve sağlığı ile ilgilidir:
- Milli Güvenlik: Ülkenin güvenliğini tehdit eden durumlarda, örneğin savaş zamanlarında veya terör olaylarının yoğun olduğu bölgelerde seyahat ve yerleşme kısıtlanabilir. Askeri bölgeler veya sınır bölgeleri gibi yerlere giriş çıkışlar kontrol altına alınabilir.
- Kamu Sağlığı: Salgın hastalıkların yayılmasını önlemek amacıyla, belirli bölgelere giriş çıkışlar yasaklanabilir veya karantina uygulamaları getirilebilir.
- Doğal Afetler: Deprem, sel gibi büyük doğal afetlerin yaşandığı bölgelerde, can ve mal güvenliği için geçici olarak yerleşme ve seyahat kısıtlamaları getirilebilir.
- Hukuki Süreçler: Bir suç soruşturması kapsamında, mahkeme kararıyla kişilerin belirli bölgelere gitmesi veya yerleşmesi yasaklanabilir.
Bu tür kısıtlamalar genellikle geçici olup, temel amaç vatandaşların can ve mal güvenliğini sağlamaktır.