8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı Cevapları Gezegen Yayınları Sayfa 36
Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin görseldeki soruları senin için adım adım, bir öğretmeninin anlatacağı gibi çözeceğim. Takıldığın bir yer olursa hiç çekinme, tekrar sorabilirsin. Haydi başlayalım!
C. Aşağıdaki sorulardan her biri için dört cevap seçeneği verilmiştir. Seçeneklerden yalnızca biri doğrudur. Doğru seçeneği bularak işaretleyiniz.
1. “Güneş ve Ay bir hesaba göre hareket etmektedir.” (Rahman suresi, 5. ayet.) Yukarıdaki ayet aşağıdaki evrenin yasalarından hangisiyle ilgilidir?
- A) Fiziksel
- B) Biyolojik
- C) Toplumsal
- D) Psikolojik
Çözüm:
Adım 1: Sevgili öğrencim, öncelikle soruda bize verilen ayeti anlamaya çalışalım. Ayette “Güneş ve Ay’ın bir hesaba göre hareket ettiği” söyleniyor. Bu, gök cisimlerinin belirli bir düzen ve kural içinde hareket ettiği anlamına gelir.
Adım 2: Şimdi şıklardaki evrensel yasaları hatırlayalım.
- Fiziksel yasalar: Madde ve enerjinin yapısıyla ilgilidir. Gezegenlerin hareketleri, suyun kaldırma kuvveti, yağmurun yağması gibi doğa olayları bu yasalara girer.
- Biyolojik yasalar: Canlıların doğması, büyümesi, gelişmesi ve üremesi gibi konularla ilgilidir.
- Toplumsal yasalar: İnsanların bir arada yaşamasının getirdiği kurallar ve ilişkilerle ilgilidir. Adalet, eşitlik, sevgi gibi konular bu yasalara örnektir.
Adım 3: Güneş ve Ay’ın hareketi, canlılarla veya toplumla değil, doğrudan maddenin ve evrenin düzeniyle ilgilidir. Bu yüzden bu durum fiziksel yasalara bir örnektir.
Doğru Cevap: A) Fiziksel
2. İslam’ın kader anlayışıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) İnsan, evrenin yasalarına uygun yaşamalıdır.
- B) İnsan, kendi sınırları içinde kaderini belirleme özgürlüğüne sahiptir.
- C) İnsanın davranışları önceden belirlenir.
- D) İnsan yaptıklarından sorumludur.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda İslam’ın kader anlayışına uymayan, yani yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyor. Kader inancı, Allah’ın her şeyi bir ölçü ve düzen içinde yaratması ve insanın da aklı ve iradesiyle bunlardan sorumlu olmasıdır.
Adım 2: Şıkları tek tek inceleyelim.
- A şıkkı doğrudur. İnsan, Allah’ın koyduğu evrensel yasalara (sünnetullah) uygun yaşamalıdır. Örneğin, ateşin yaktığını bilip ona göre davranmalıdır.
- B şıkkı da doğrudur. İnsana “cüzi irade” yani seçme özgürlüğü verilmiştir. İnsan iyi ile kötü arasında kendi seçimini yapar.
- D şıkkı da doğrudur. İnsan seçme özgürlüğüne sahip olduğu için yaptığı seçimlerin sonuçlarından da sorumludur.
- C şıkkında ise “İnsanın davranışları önceden belirlenir.” diyor. Bu ifade yanlıştır. Eğer davranışlarımız önceden belirlenmiş olsaydı, o zaman bizim bir irademiz ve sorumluluğumuz olmazdı. Bu anlayış, kaderi yanlış anlayan “cebriyecilik” düşüncesidir. İslam’a göre insan, kendi eylemlerini seçme özgürlüğüne sahiptir.
Doğru Cevap: C) İnsanın davranışları önceden belirlenir.
3. Halk arasında “alın yazısı ve yazgı” deyimleri aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilişkilendirilerek kullanılmaktadır?
- A) Özgürlük
- B) Sorumluluk
- C) Kader
- D) Tevekkül
Çözüm:
Adım 1: Bu soru oldukça net bir bilgi sorusu. Günlük hayatta kullandığımız “alın yazısı” veya “yazgı” gibi kelimelerin hangi dini kavrama karşılık geldiğini bulacağız.
Adım 2: İnsanlar başlarına gelen olaylar için “Ne yapalım, alın yazısı böyleymiş.” veya “Bu onun yazgısıydı.” gibi ifadeler kullanırlar. Bu ifadeler, olayların Allah tarafından önceden takdir edildiği, planlandığı inancını yansıtır.
Adım 3: Allah’ın, evrende olacak her şeyi sonsuz ilmi ve kudretiyle önceden bilmesi ve takdir etmesine kader denir. Dolayısıyla bu deyimler doğrudan kader kavramı ile ilgilidir.
Doğru Cevap: C) Kader
4. İslam geleneğinde “Kelimullah” olarak anılan peygamber aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hz. İsa (as)
- B) Hz. Musa (as)
- C) Hz. Harun (as)
- D) Hz. Süleyman (as)
Çözüm:
Adım 1: “Kelimullah” ifadesinin ne anlama geldiğini bilmemiz gerekiyor. Bu ifade, “Allah ile konuşan” demektir.
Adım 2: Kur’an-ı Kerim’de, Tur Dağı’nda Allah ile doğrudan konuştuğu anlatılan peygamber Hz. Musa‘dır. Bu özel durumundan dolayı kendisine “Kelimullah” lakabı verilmiştir.
Doğru Cevap: B) Hz. Musa (as)
5. Aşağıdaki fiil ve davranışlardan hangisi insanın cüzi iradesi içindedir?
- A) Kalp atışı
- B) Cinsiyeti
- C) Çalışması
- D) Milliyeti
Çözüm:
Adım 1: Öncelikle “cüzi irade” kavramını hatırlayalım. Cüzi irade, insanın sınırlı olan seçme özgürlüğüdür. Yani bizim karar verip yapabildiğimiz şeylerdir. Bir de Allah’ın her şeyi kuşatan sonsuz iradesi olan “külli irade” vardır. Bizim seçemediğimiz şeyler külli iradeye dahildir.
Adım 2: Şimdi şıklara bakalım hangisi bizim seçimimizle oluyor:
- A) Kalp atışı: Kalbimizin atıp atmayacağına biz karar veremeyiz, bu otomatik olarak gerçekleşir. Bu, külli iradeye dahildir.
- B) Cinsiyeti: Hangi cinsiyette doğacağımızı biz seçemeyiz. Bu da külli iradeye dahildir.
- D) Milliyeti: Hangi milletten olacağımızı, nerede doğacağımızı biz seçemeyiz. Bu da külli iradeye dahildir.
- C) Çalışması: Derslerimize çalışıp çalışmamak, bir işe girip çalışmak bizim kendi kararımız ve seçimimizdir. İşte bu, cüzi irade kapsamındadır.
Doğru Cevap: C) Çalışması
Ç. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanları başına (D), yanlış olanların başına (Y) yazınız.
1. ( D ) Dünya hayatının sona ermesi anına ecel denir.
Açıklama: Evet, bu doğru bir bilgidir. Her canlı için belirlenmiş olan yaşam süresinin sonuna, yani ölüm anına ecel denir.
2. ( D ) Allah (cc), evrendeki her şeyi bir ölçü, ahenk ve düzen içinde yaratmıştır.
Açıklama: Bu ifade de doğrudur. Kader inancının temelinde bu vardır. Gece ve gündüzün oluşumu, mevsimlerin döngüsü gibi her şey mükemmel bir düzen içindedir.
3. ( Y ) Toplumun ahlaki kurallara uyması biyolojik yasaların gereğidir.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Toplumun uyması gereken adalet, dürüstlük, saygı gibi ahlaki kurallar toplumsal yasalarla ilgilidir, biyolojik yasalarla değil. Biyolojik yasalar canlıların yapısıyla ilgilidir.
4. ( D ) İnsanların ecelleri Allah (cc) tarafından belirlenir.
Açıklama: İslam inancına göre, kimin ne zaman ve nerede öleceğini takdir eden yalnızca Allah’tır. Bu bilgi doğrudur.
5. ( Y ) İnsan, sonsuz bir irade gücüne sahiptir.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. İnsanın iradesi sınırlıdır ve buna “cüzi irade” denir. Sonsuz ve sınırsız irade (“külli irade”) sadece Allah’a aittir.
6. ( D ) Kader ve kazaya iman etmek imanın şartlarındandır.
Açıklama: Evet, bu doğru bir bilgidir. “Amentü” duasında da saydığımız gibi, kadere ve kazaya inanmak, imanın altı şartından biridir.
7. ( Y ) Biyolojik yasalara, doğa yasaları da denir.
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Genellikle “doğa yasaları” ifadesi, fiziksel yasalar için kullanılır. Biyolojik yasalar sadece canlılarla ilgili olan yasalardır.
8. ( D ) Tevekkül, kader inancının bir sonucudur.
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Tevekkül, bir iş için elimizden gelen tüm çabayı gösterdikten sonra sonucunu Allah’a bırakmak ve O’na güvenmektir. Bu, her şeyin Allah’ın takdiriyle olduğu inancının, yani kader inancının bir sonucudur.
9. ( D ) İslam’a göre tevekkül, çalışma ve ilerlemeye engel değildir.
Açıklama: Kesinlikle doğrudur. Hatta gerçek tevekkül, önce çalışmayı, çabalamayı ve tedbir almayı gerektirir. Tembelce oturup “Allah’a tevekkül ettim” demek doğru bir anlayış değildir.
10. ( D ) Allah’ın (cc) evrende koymuş olduğu yasalardan biri de kişinin çalıştığının karşılığını elde etmesidir.
Açıklama: Bu ifade de doğrudur. Kur’an’da “İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır.” (Necm suresi, 39. ayet) buyrulur. Bu, emek ve sonuç arasındaki ilişkiyi belirleyen bir toplumsal yasadır.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Başarılar dilerim