8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı Cevapları Gezegen Yayınları Sayfa 21

Harika bir görev! Sevgili öğrencim, elindeki Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi kitabının sayfasını bir öğretmen gözüyle inceleyip içerisindeki etkinlikleri birlikte yapalım. Bu konular, hayatı ve kendi davranışlarımızı anlamamız için çok önemli. Hadi gel, adım adım ilerleyelim.

1. Etkinlik: Listeleyelim

Soru: Okulda hangi özgürlük ve sorumluluklara sahipsiniz? Listeleyerek arkadaşlarınızla değerlendiriniz.

Bu soru, metinde okuduğumuz “özgür irade” ve “sorumluluk” kavramlarını kendi hayatımızdan örneklerle anlamamızı istiyor. Özgürlük, seçme şansımızın olduğu durumlar; sorumluluk ise bu seçimlerin veya bize verilen görevlerin sonuçlarını üstlenmektir. Okul hayatımızı bu gözle bir düşünelim.

Adım 1: Okuldaki Özgürlüklerimiz Neler Olabilir?

Özgürlüklerimiz, yani kendi irademizle karar verdiğimiz şeyler şunlar olabilir:

• Teneffüslerde ne yapacağımızı seçmek (arkadaşlarımızla sohbet etmek, bahçede oynamak, kitap okumak vb.).
• Hangi arkadaşlarımızla daha yakın olacağımızı seçmek.
• Derslerde parmak kaldırıp soru sormayı veya konuya katkıda bulunmayı seçmek.
• Okulda açılan egzersiz veya kulüplerden (spor, müzik, resim gibi) hangisine katılacağımızı seçmek.
• Seçmeli derslerden hangisini alacağımıza karar vermek.

Adım 2: Peki Okuldaki Sorumluluklarımız Nelerdir?

Sorumluluklarımız ise yapmamız beklenen ve yapmadığımızda sonuçları olan görevlerimizdir:

• Derslere zamanında girmek.
• Öğretmenlerimizin verdiği ödevleri ve projeleri zamanında ve özenle yapmak.
• Okul kurallarına uymak.
• Arkadaşlarımıza ve öğretmenlerimize karşı saygılı ve nazik davranmak.
• Okulun ve sınıfın temizliğine özen göstermek, yerlere çöp atmamak.
• Okul eşyalarına (sıra, tahta, kitaplar vb.) zarar vermemek.

Unutma ki, her özgürlük beraberinde bir sorumluluk getirir. Mesela, teneffüste oyun oynamakta özgürsün ama oynarken bir arkadaşına zarar vermemekle de sorumlusun. İşte hayat da böyledir!

2. Etkinlik: Tartışalım

Soru: Allah (cc), insana yalnızca iyilik veya kötülük yapma yeteneği verseydi, insanın sorumlu tutulmasının bir anlamı kalır mıydı? Niçin? Arkadaşlarınızla tartışınız.

Bu çok güzel ve derin bir düşünce sorusu. Metinde ne diyordu? “İnsanın akıl ve irade sahibi olması sorumluluğu da beraberinde getirir.” Sorumluluğun temelinde seçim yapabilme özgürlüğü yatar. Şimdi bu soruyu iki farklı açıdan ele alalım.

Adım 1: Eğer Sadece İyilik Yapabilseydik Ne Olurdu?

Düşünelim ki, bizler sadece ve sadece iyi davranışlar yapabilen varlıklar olarak yaratıldık. Kötülük yapma seçeneğimiz hiç yok.

• Bu durumda yaptığımız iyiliklerin bir değeri olur muydu? Hayır, çünkü bu bizim bir tercihimiz olmazdı. Tıpkı bir bilgisayar programının komutları yerine getirmesi gibi, biz de otomatik olarak iyilik yapardık.
• Yaptığımız iyilikler için övülmemizin veya ödüllendirilmemizin (örneğin cennetle) bir anlamı kalmazdı. Çünkü zaten başka bir seçeneğimiz yoktu.
• Bu durumda “sorumluluk” diye bir kavramdan bahsedemezdik. Çünkü sorumlu olmak, farklı seçenekler arasından birini seçmeyi gerektirir.

Adım 2: Eğer Sadece Kötülük Yapabilseydik Ne Olurdu?

Şimdi de tam tersini düşünelim. Sadece kötülük yapabiliyoruz ve iyilik yapma şansımız hiç yok.

• Bu durumda yaptığımız kötülüklerden dolayı suçlanmamız veya cezalandırılmamız (örneğin cehennemle) adil olur muydu? Elbette olmazdı. Çünkü bu bizim irademizle yaptığımız bir seçim değil, yapmaya mecbur olduğumuz bir şey olurdu.
• Bu senaryoda da “insanın sorumlu tutulması” anlamsızlaşırdı. Kimse, seçme şansı olmadığı bir eylemden sorumlu tutulamaz.

Adım 3: Sonuç ve Değerlendirme

İşte bu iki durumu düşündüğümüzde anlıyoruz ki, “sorumluluk” kavramının anlamlı olabilmesi için insanın hem iyiliği hem de kötülüğü seçebilme özgürlüğüne (iradeye) sahip olması gerekir.

Kısacası, insanın sorumlu tutulmasının bir anlamı kalmazdı. Çünkü sorumluluk, ancak özgür bir irade ile yapılan tercihler sonucunda ortaya çıkar. Bizi değerli kılan şey, kötülüğü seçme imkânımız varken, kendi irademizle iyiliği ve doğru olanı tercih etmemizdir. Bu dünya hayatının bir sınav olmasının sırrı da işte bu seçim özgürlüğünde saklıdır.