Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben sizin 4. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeninizim. Bugün 4. Ünite Değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Haydi, kalemlerinizi ve defterlerinizi hazırlayın, başlayalım! Bu sorular, öğrendiklerimizi pekiştirmek için harika bir fırsat. Anlamadığınız bir yer olursa hiç çekinmeyin, her adımı tane tane anlatacağım.
A. Aşağıda verilen ifadelerden doğru olanların yanına (D), yanlış olanların yanına (Y) yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrularını, altlarında verilen boşluklara yazınız.
1. Alışverişe çıkılmadan önce liste oluşturulması gereksiz harcamaları önler. (…)
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. Alışveriş listesi yapmanın faydasından bahsediyor. Düşünelim, annemiz veya babamız markete gitmeden önce bir liste hazırlar mı? Evet, genelde hazırlarlar.
Adım 2: Peki neden liste yaparlar? Çünkü liste sayesinde sadece ihtiyaçları olan şeyleri alırlar, unutmazlar ve canlarının o an çektiği gereksiz şeyleri almaktan kaçınırlar. Bu da paramızın cebimizde kalmasını sağlar, yani gereksiz harcamaları önler.
Sonuç: Bu ifade Doğru (D)‘dur.
(…) içerisine D yazmalıyız.
2. İstek ve ihtiyaçlarımız arasında sıralama yaparken isteklerimize öncelik veririz. (…)
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede “istek” ve “ihtiyaç” kelimeleri var. Hatırlayalım, ihtiyaçlarımız yaşamak için zorunlu olan şeylerdir (beslenme, barınma gibi). İsteklerimiz ise olmasa da yaşayabileceğimiz ama olunca bizi mutlu eden şeylerdir (yeni bir oyuncak, sinemaya gitmek gibi).
Adım 2: Peki, hangisi daha önemlidir? Tabii ki ihtiyaçlarımız! Karnımız açken yeni bir oyuncak almayı düşünemeyiz, değil mi? Önce temel ihtiyaçlarımızı karşılamalıyız. Bu yüzden bu cümle yanlış bir bilgi veriyor.
Sonuç: Bu ifade Yanlış (Y)‘tır.
(…) içerisine Y yazmalıyız.
Doğrusu:İstek ve ihtiyaçlarımız arasında sıralama yaparken ihtiyaçlarımıza öncelik veririz.
3. Her istediğini satın almak bilinçli tüketici davranışlarından biridir. (…)
Çözüm:
Adım 1: “Bilinçli tüketici” ne demekti, bir düşünelim. Bilinçli tüketici, parasını akıllıca harcayan, israf etmeyen, sadece ihtiyacı olanı alan kişidir.
Adım 2: Cümlede ise “her istediğini satın almak” diyor. Bu davranış, paramızı düşüncesizce harcamak anlamına gelir ve bilinçli bir tüketicinin yapacağı bir şey değildir. Bu, tam tersine savurganlık olur.
Sonuç: Bu ifade Yanlış (Y)‘tır.
(…) içerisine Y yazmalıyız.
Doğrusu:Her istediğini satın almamak, ihtiyacına göre alışveriş yapmak bilinçli tüketici davranışlarından biridir.
4. Her birey kendi bütçesini oluşturmaktan sorumludur. (…)
Çözüm:
Adım 1: Bütçe, gelirlerimizin (kazandığımız para) ve giderlerimizin (harcadığımız para) bir planıydı. Ailemizin bir aile bütçesi olduğu gibi, bizim de harçlıklarımızla kendi küçük bütçemizi yapmamız gerekir.
Adım 2: Kendi paramızı (harçlığımızı) nasıl harcayacağımızı planlamak, para biriktirmek bizim sorumluluğumuzdur. Bu, bize para yönetimini öğretir. Dolayısıyla her birey kendi bütçesinden sorumludur.
Sonuç: Bu ifade Doğru (D)‘dur.
(…) içerisine D yazmalıyız.
5. Sahip olduğumuz kaynakları kullanma konusunda tasarruflu olmalıyız. (…)
Çözüm:
Adım 1: Kaynaklarımız nelerdir? Para, su, elektrik, zaman, yiyecekler… Bunların hepsi birer kaynaktır.
Adım 2: “Tasarruflu olmak” ise bu kaynakları boşa harcamamak, dikkatli ve idareli kullanmak demektir. Mesela, odadan çıkarken ışığı kapatmak, dişlerimizi fırçalarken suyu kapatmak birer tasarruftur. Bu hem aile bütçemize hem de ülkemize ve dünyamıza faydalıdır.
Sonuç: Bu ifade Doğru (D)‘dur.
(…) içerisine D yazmalıyız.
B. Aşağıda kutucuklar içerisinde verilen sözcüklerden uygun olanları cümlelerde boş bırakılan yerlere yazınız.
bütçe, meslekler, tasarruflu, sınırlı, kullanma kılavuzuna
1. Doğal kaynaklar …………………… ancak insanların istekleri sonsuz olduğundan ikisi arasında bir denge kurmak gerekir.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, doğal kaynaklar (su, ormanlar, madenler gibi) ile insanların sonsuz istekleri arasında bir karşılaştırma yapıyor.
Adım 2: Kutudaki kelimelere bakalım. “Sonsuz” kelimesinin zıttı veya onu dengeleyecek bir kelime arıyoruz. Doğal kaynaklarımız sonsuz mudur? Hayır, bir gün tükenebilirler. Yani miktarları bellidir, bir sonları vardır. Bu anlama gelen kelime “sınırlı” kelimesidir.
Sonuç: Boşluğa sınırlı gelmelidir.
2. İnsanlar geçmişten günümüze farklı iş kollarında uzmanlaşmış ve …………………… ortaya çıkmıştır.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, insanların farklı işler yapmasından bahsediyor. Mesela biri öğretmen, biri doktor, biri çiftçi, biri mühendis…
Adım 2: İnsanların yaptıkları bu farklı işlere ne ad veriyoruz? Tabii ki “meslekler” diyoruz. İnsanlar farklı alanlarda uzmanlaşınca ortaya çeşitli meslekler çıkar.
Sonuç: Boşluğa meslekler gelmelidir.
3. Satın aldığı bir ürünü …………………… uygun kullanan bir birey bilinçli tüketicidir.
Çözüm:
Adım 1: Yeni bir elektronik eşya veya bir oyuncak aldığımızda, kutusunun içinden ne çıkar? Nasıl kullanılacağını anlatan bir kitapçık çıkar, değil mi?
Adım 2: İşte o kitapçığın adı “kullanma kılavuzu”dur. Bir ürünü doğru ve güvenli bir şekilde kullanmak için o kılavuza bakmalıyız. Bunu yapan kişi de bilinçli bir tüketicidir.
Sonuç: Boşluğa kullanma kılavuzuna gelmelidir.
4. …………………… bir bireyin gelir ve giderlerini gösterir.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, bir kişinin kazandığı para (gelir) ile harcadığı parayı (gider) gösteren şeyin tanımını soruyor.
Adım 2: Gelir ve giderlerimizi yazdığımız, planladığımız listeye veya çizelgeye ne ad veriyorduk? Elbette “bütçe” diyorduk.
Sonuç: Boşluğa Bütçe gelmelidir.
C. Aşağıda verilen soruların yanıtlarını defterinize yazınız.
1. Gıda israfının en çok olduğu mekânlar hangileridir? Buralarda gıda israfının önüne geçebilmek için neler yapılmalıdır? Araştırarak yazınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu bir araştırma sorusu. Gıda israfı, üretilen yiyeceklerin çöpe atılması demektir ve bu çok üzücü bir durum. Araştırmalarımıza göre gıda israfının en çok olduğu yerler şunlardır:
- Evlerimiz: Bazen ihtiyacımızdan fazla yiyecek alırız ve bozulunca çöpe atarız.
- Okul Yemekhaneleri ve Restoranlar: Tabaklarda bırakılan yemekler maalesef israf olmaktadır.
- Oteller: Özellikle açık büfelerde insanlar tabaklarına yiyebileceğinden fazlasını aldığı için çok fazla yemek çöpe gider.
- Marketler ve Pazarlar: Satılmayan veya şekli biraz bozuk olan sebze ve meyveler bazen atılabilmektedir.
Peki, bu israfı önlemek için neler yapabiliriz?
- Planlı Alışveriş: Evimize sadece ihtiyacımız kadar yiyecek almalıyız. Alışveriş listesi yapmak çok işe yarar.
- Porsiyonları Küçültmek: Tabağımıza yiyebileceğimiz kadar yemek almalıyız. Gerekirse ikinci kez alırız.
- Yemekleri Değerlendirmek: Kalan yemekleri atmak yerine ertesi gün farklı bir yemek yaparak veya ısıtarak tekrar tüketebiliriz.
- Doğru Saklama: Yiyecekleri doğru koşullarda (buzdolabı, serin yer vb.) saklayarak daha uzun süre taze kalmalarını sağlayabiliriz.
- Paylaşmak: Fazla olan gıdaları ihtiyacı olan komşularımızla veya hayvan barınaklarıyla paylaşabiliriz.
2. Tüketiciyi Koruma Kanunu’nu araştırınız. Ulaştığınız sonuçları özetleyiniz.
Çözüm:
Çocuklar, bu kanun biz alışveriş yaparken adeta bir süper kahraman gibi bizi korur! Tüketiciyi Koruma Kanunu, bizlerin yani tüketicilerin haklarını korumak için devlet tarafından çıkarılmış bir kurallar bütünüdür.
Kısaca özetlemek gerekirse bu kanun bize şunları söyler:
- Ayıplı Mal Hakkı: Aldığımız bir ürün bozuk, kırık veya söylendiği gibi değilse (yani ayıplıysa), onu geri verme, yenisiyle değiştirme, tamir ettirme veya ödediğimiz parayı geri alma hakkımız vardır.
- Bilgi Edinme Hakkı: Satın alacağımız ürün hakkında doğru ve eksiksiz bilgi alma hakkımız vardır. Ürünün fiyatı, özellikleri, son kullanma tarihi gibi bilgiler etiketinde yazmalıdır.
- Güvenlik Hakkı: Satın aldığımız ürünlerin sağlığımıza ve güvenliğimize zarar vermemesi gerekir.
- Fiş veya Fatura Alma Hakkı: Yaptığımız her alışverişten sonra mutlaka fiş veya fatura almalıyız. Çünkü bir sorun yaşadığımızda hakkımızı arayabilmek için o fiş bizim kanıtımızdır.
Kısacası, bu kanun sayesinde satıcılar bize karşı dürüst olmak zorundadır ve bizler de kandırılmaya karşı korunmuş oluruz. Unutmayın, bilinçli bir tüketici haklarını bilir ve korur!
Umarım tüm soruları ve cevaplarını güzelce anlamışsınızdır. Hepiniz harikasınız! Başka bir derste görüşmek üzere!