Merhaba sevgili öğrencim, ben 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretmenin. Gönderdiğin görseldeki “Söyleyelim” etkinliğini birlikte yapmak için buradayım. Bu konuyu çok daha iyi anlamana yardımcı olacağım. Haydi başlayalım!
Soru: Konuya hazırlık çalışmasında ailenizle birlikte ziyaret ettiğiniz yerleri ve bu yerlerin özelliklerini yazmıştınız. Bunlardan hangilerinin doğal hangilerinin beşerî unsur olduğunu söyleyiniz.
Harika bir soru! Bu soruyu cevaplamak için önce iki çok önemli kavramı hatırlamamız gerekiyor: Doğal Unsur ve Beşerî Unsur. Bunların ne anlama geldiğini bilirsen, soruyu çok kolay bir şekilde çözebilirsin.
Doğal Unsur: İnsanların yapmadığı, doğada kendi kendine var olan dağ, deniz, göl, orman, akarsu gibi varlıklara doğal unsur denir. Yani, insan eli değmemiştir.
Beşerî Unsur: İnsanların kendi ihtiyaçlarını karşılamak için doğayı değiştirerek veya doğal malzemeleri kullanarak yaptıkları ev, okul, yol, köprü, fabrika, hastane gibi yapılara beşerî unsur denir. “Beşer” kelimesi insan demektir, yani bunlar insan yapımı unsurlardır.
Şimdi soruyu adım adım çözelim.
Adım 1: Ziyaret Edilen Yerleri Düşünelim
Soruda senden, ailenle ziyaret ettiğin yerleri düşünmen isteniyor. Ben de senin için örnek bir liste hazırladım. Diyelim ki ailenle şu yerlere gittin:
- Ankara’da Anıtkabir’i ziyaret ettik.
- Yaz tatilinde Antalya’da denize girdik.
- Köydeki dedemize giderken Osmangazi Köprüsü’nden geçtik.
- Hafta sonu Belgrad Ormanı’nda piknik yaptık.
- Hasta olan komşumuzu ziyaret etmek için hastaneye gittik.
Adım 2: Bu Yerleri Sınıflandıralım
Şimdi yukarıdaki listede yer alan yerleri “Doğal Unsur” mu yoksa “Beşerî Unsur” mu diye ayıralım. Kendimize hep şu soruyu soracağız: “Bunu insanlar mı yaptı, yoksa doğada kendiliğinden mi vardı?”
Doğal Unsurlar (İnsan Yapımı Olmayanlar):
- Deniz: Denizi insanlar yapabilir mi? Hayır. O, doğada kendiliğinden var olan dev bir su birikintisidir. Bu yüzden doğal unsurdur.
- Orman: Ormandaki ağaçlar, bitkiler, hayvanlar doğanın bir parçasıdır. İnsanlar sonradan ağaç dikse bile orman, temel olarak doğal bir unsurdur.
Beşerî Unsurlar (İnsan Yapımı Olanlar):
- Anıtkabir: Anıtkabir, Ulu Önderimiz Atatürk için insanlar tarafından inşa edilmiş bir anıt mezardır. Bu yüzden beşerî bir unsurdur.
- Osmangazi Köprüsü: Köprüler, insanların ulaşım ihtiyacını karşılamak için nehirlerin veya denizlerin üzerine yaptıkları yapılardır. Bu yüzden beşerî bir unsurdur.
- Hastane: Hastaneler, insanların sağlık sorunlarını çözmek için inşa ettikleri binalardır. Tıpkı görseldeki gibi, bu da beşerî bir unsurdur.
Sonuç olarak,
Ziyaret ettiğin yerleri düşünürken bu basit ayrımı aklında tutmalısın. Eğer bir yapı insan aklı ve emeği ile yapılmışsa beşerîdir. Eğer doğada kendiliğinden oluşmuşsa doğaldır.
Şimdi kendi hazırladığın listeye bakarak bu anlattıklarıma göre yerleri kolayca ayırabilirsin. Başarılar dilerim!